Kelpen-Oler

Plaats
Dorp
Leudal
Midden-Limburg
Limburg

kelpen-oler_fanfare_sint_liduina.jpg

Waar een klein dorp groot in kan zijn: fanfare Sint Liduina uit Kelpen-Oler is opgericht in 1936 en speelt al vele decennia op topniveau. Er is ook een Jeugdorkest waarbij de jeugd wordt klaargestoomd voor 'het grote orkest' (© www.fanfaresintliduina.nl)

Waar een klein dorp groot in kan zijn: fanfare Sint Liduina uit Kelpen-Oler is opgericht in 1936 en speelt al vele decennia op topniveau. Er is ook een Jeugdorkest waarbij de jeugd wordt klaargestoomd voor 'het grote orkest' (© www.fanfaresintliduina.nl)

kelpen-oler_basisschool_st._liduina.jpg

Niet alleen waar een klein dorp, ook waar een kleine schóól groot in kan zijn, lees je op de site van basisschool St. Liduina (www.stliduina.nl)

Niet alleen waar een klein dorp, ook waar een kleine schóól groot in kan zijn, lees je op de site van basisschool St. Liduina (www.stliduina.nl)

kelpen-oler_got_talent_2015.jpg

Ook het dansen en zingen krijgt de jeugd van Kelpen-Oler al met de paplepel ingegoten. Nina, Cato en Kiki höbbe waanzinnig gedansj en gezonge op 't nummer van Sjingboem: 'Wae höbbe de Prins geraoje' en hebben daarmee Kelpen-Oler Got Talent 2015 gewonnen.

Ook het dansen en zingen krijgt de jeugd van Kelpen-Oler al met de paplepel ingegoten. Nina, Cato en Kiki höbbe waanzinnig gedansj en gezonge op 't nummer van Sjingboem: 'Wae höbbe de Prins geraoje' en hebben daarmee Kelpen-Oler Got Talent 2015 gewonnen.

kelpen-oler_cv_de_kujeldreiers_kopie.jpg

De carnaval in Kelpen-Oler is in goede handen bij carnavalsvereniging De Kujeldreiers. Wat dat voor iemand is? Zie de link bij Jaarlijkse evenementen. (© www.kujeldreiers.nl)

De carnaval in Kelpen-Oler is in goede handen bij carnavalsvereniging De Kujeldreiers. Wat dat voor iemand is? Zie de link bij Jaarlijkse evenementen. (© www.kujeldreiers.nl)

kelpen-oler_joekskapel_de_kujeltraoters.jpg

Joekskapel De Kujelträöters uit Kelpen-Oler is altiëd in veur ein fieëstje. "Wae volgen de prins mit zien gevolg altieëd en euveral. As wae d'r zeen gaon wae gans los en zal 't zéker ein fieëst waere!", aldus de kapel op hun site. (© CV De Kujeldreiers)

Joekskapel De Kujelträöters uit Kelpen-Oler is altiëd in veur ein fieëstje. "Wae volgen de prins mit zien gevolg altieëd en euveral. As wae d'r zeen gaon wae gans los en zal 't zéker ein fieëst waere!", aldus de kapel op hun site. (© CV De Kujeldreiers)

kelpen-oler_preuvenement.jpg

Alle zintuigen komen aan bod in Kelpen-Oler: tijdens Preuvenement Kelpen-Oler (1e zaterdag van september) kun je van alles horen, zien en proeven bij tientallen hobbyisten, kunstenaars, bedrijven, verenigingen en artiesten uit het dorp en omstreken.

Alle zintuigen komen aan bod in Kelpen-Oler: tijdens Preuvenement Kelpen-Oler (1e zaterdag van september) kun je van alles horen, zien en proeven bij tientallen hobbyisten, kunstenaars, bedrijven, verenigingen en artiesten uit het dorp en omstreken.

kelpen-oler_spreukenbos_de_moost.jpg

Ook de natuurliefhebber komt in Kelpen-Oler aan zijn trekken. In Spreukenbos De Moost van Sjra Wijen kun je door een wandeling op zoek kunt gaan naar innerlijke rust en ontspanning. Bezoekers mogen een steen leggen, eventueel met een spreuk erop.

Ook de natuurliefhebber komt in Kelpen-Oler aan zijn trekken. In Spreukenbos De Moost van Sjra Wijen kun je door een wandeling op zoek kunt gaan naar innerlijke rust en ontspanning. Bezoekers mogen een steen leggen, eventueel met een spreuk erop.

kelpen-oler_koningsdag.jpg

En natuurlijk is er ook in Kelpen-Oler van alles te doen op Koningsdag.

En natuurlijk is er ook in Kelpen-Oler van alles te doen op Koningsdag.

kelpen-oler_zorghoeve_en_zorgboerderij_de_port.jpg

Sinds 2004 is er in Kelpen-Oler Zorgboerderij De Port (voor dagbesteding) en sinds 2013 Zorghoeve De Port (voor 24-uurs zorg).

Sinds 2004 is er in Kelpen-Oler Zorgboerderij De Port (voor dagbesteding) en sinds 2013 Zorghoeve De Port (voor 24-uurs zorg).

kelpen-oler_gemeenschapshuis_het_trefcentrum.jpg

Last but not least heeft Kelpen-Oler sinds 1970 de beschikking over gemeenschapshuis het Trefcentrum, waar het verenigingsleven gastvrij onderdak vindt.

Last but not least heeft Kelpen-Oler sinds 1970 de beschikking over gemeenschapshuis het Trefcentrum, waar het verenigingsleven gastvrij onderdak vindt.

kelpen-oler_vlak_na_de_kerkbouw.jpg

Op deze kaart van kort na 1936 (het bouwjaar van de St. Liduinakerk) zien we de kerk nog eenzaam in het landschap liggen, precies midden tussen Kelpen in het NW en Oler in het ZO. Later ontstaat rond de kerk geleidelijk de huidige kern van Kelpen-Oler.

Op deze kaart van kort na 1936 (het bouwjaar van de St. Liduinakerk) zien we de kerk nog eenzaam in het landschap liggen, precies midden tussen Kelpen in het NW en Oler in het ZO. Later ontstaat rond de kerk geleidelijk de huidige kern van Kelpen-Oler.

Kelpen-Oler

Terug naar boven

Status

- Kelpen-Oler is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Leudal. T/m 1990 gemeente Grathem. In 1991 over naar gemeente Heythuysen, in 2007 over naar gemeente Leudal.

- Onder het dorp Kelpen-Oler valt ook de kennelijke buurtschap Ensebroek. Wij zeggen bewust 'kennelijke', omdat deze naam alleen als buurtschap wordt vermeld in het Dorpsontwikkelingsplan ("met oude boerderijen en hoge landschappelijke waarden"), maar wij deze naam verder nergens in andere bronnen (oude noch recente) zijn tegengekomen.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Kelpe-Oler.

Naamgeving
Oorspronkelijk zijn dit twee aparte buurtschappen. Na realisatie van de kerk in 1936 tussen beide kernen in, krijgt de daaromheen groeiende kern de naam Kelpen. Pas in 1999 wordt dat gewijzigd in Kelpen-Oler. De Topografische atlas Limburg editie 2004 (1) loopt in dit opzicht een beetje achter en vermeldt ze nog als twee aparte plaatsen. Voor de naam-perikelen zie verder bij Geschiedenis.

Oudere vermeldingen
- 1790 en 1835 Kelpen.
- 1495 Orlo, 1500 Oerle, 1790 Oolder, 1875 Oilder.

Naamsverklaring
- Kelpen: herkomst en betekenis onbekend. Verband met het Oudnederlandse kilpr 'hengsel, bocht' of kelpa 'otterval'?()
- Oler: samenstelling van oer 'grind- of ijzerhoudend zand' en lo 'bos', vergelijk Oer, Oerle en Oirlo.(2)

Terug naar boven

Ligging

Kelpen-Oler ligt ZO van Weert, ZW van Heythuysen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de buurtschap Kelpen 32 huizen met 245 inwoners en de buurtschap Oler 47 huizen met 288 inwoners.

- Tegenwoordig heeft het dorp Kelpen-Oler ca. 400 huizen met ca. 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kelpen en Oler worden voor het eerst in de archieven vermeld in 1329. Het betreft een oorkonde waarin Gerard, heer van Horn, zijn vrij erfgoed Wessem met al zijn onderhorigheden in leen opdraagt aan Willem van Gulik. Als behorende onder Wessem worden daarbij onder meer vermeld "villarum de Kelpen et de Oirle", oftewel de buurtschappen Kelpen en Oler. Bodemvondsten, zoals urnen en stenen gebruiksvoorwerpen, in zowel Kelpen als Oler, wijzen er echter op dat dit gebied ook in de prehistorie reeds bewoond is geweest.

Oorspronkelijk vallen Kelpen en Oler gemeentelijk beide onder de gemeente Grathem, en valt Kelpen kerkelijk onder de parochie van Ell, en Oler onder die van Grathem. In 1933 krijgt de kapelaan van Ell, H. Hoogland, van bisschop Lemmens de opdracht om voor Kelpen en Oler een kerk en rectoraat Kelpen-Oler te realiseren. De bewoners van Oler zijn allen bereid wekelijks een bijdrage af te staan voor de bouw van de kerk, in Kelpen zijn er velen die er geen cent aan willen uitgeven. De kerk komt in 1936 gereed, de genoemde H. Hoogland wordt de eerste pastoor. De pastoor van Grathem heeft zich tot het laatst verzet tegen de 'herindeling'. Kennelijk ziet hij de parochianen van Oler niet graag vertrekken naar de nieuwe kerk en het nieuwe rectoraat.

De kerk wordt diplomatiek precies tussen beide - best ver uit elkaar gelegen - buurtschappen in gebouwd. De buurtschappen Kelpen en Oler liggen dus respectievelijk een eind N en Z van de kerk. Geleidelijk ontstaat een kern rond de kerk, die aanvankelijk eenzaam in het ontginninglandschap staat. Ondanks dat het rectoraat Kelpen-Oler heet en de kerk nadrukkelijk voor beide, gelijkwaardige buurtschappen is bedoeld, krijgt de kern op kaarten de naam Kelpen. Ook bij de introductie van het postcodeboek in 1978 wordt aan de kern de naam Kelpen toegekend. Pas in 1999 wordt deze historische vergissing hersteld en wijzigt de gemeente de plaatsnaam in Kelpen-Oler.

N van het dorp is Bedrijventerrein Kelpen-Oler gerealiseerd (voorheen stonden het W en O deel apart bekend als respectievelijk Ellerweg en Kelperheide).

Van 1903 tot 1967 heeft Kelpen een stationsgebouw gehad aan de spoorlijn Budel-Vlodrop, ook wel bekend als (onderdeel van de) 'IJzeren Rijn'.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsontwikkelingsplan Kelpen-Oler (2011).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kelpen-Oler heeft 3 gemeentelijke monumenten, zijnde de woonhuizen op Grathemerweg 26 en 29 en het kapelletje Maria Tenhemelopneming aan de Ensebroekerweg.

- De St. Liduinakerk uit 1936 is een driebeukige kerk met neoromaanse details, ontworpen door de bekende architecten Jos Cuypers en Pierre Cuypers jr. uit Roermond. De kerk is genoemd naar de H. Liduina van Schiedam, die in 1433 is overleden, van wie dus in 1933, het jaar waarin de bisschop de opdracht gaf tot het stichten van een rectoraat alhier, het 5e eeuwfeest van haar overlijden werd gevierd. Vandaar dat kerk en rectoraat naar haar zijn vernoemd. Het is de enige Liduinakerk in Limburg. - Site parochie St. Liduina. In 1987 is het herdenkingsboekje 'Een Gouden Kerkgemeenschap. 50 jaar kerk in Kelpen-Oler 1936-1986' verschenen (samengesteld door Peter Roest).

- Als je de voormalige openbare basisschool van Kelpen uit 1905 op Grathemerweg 82 passeert, zou je niet denken dat binnen honderden curiositeiten te zien zijn. Ze vertellen het levensverhaal van de oud-meubelhandelaar die er woont. Het is het ‘privémuseum’ van gepensioneerd meubelhandelaar Sjra Wijen (1943) uit Kelpen-Oler. Het staat er vol curiositeiten, variërend van Sjra’s eerste verkochte stoelen tot carnavalskostuums, zijn eerste auto - een Fiat 1100 - talloze boeken, religieuze kunst, Afrikaanse maskers, oud gereedschap, tientallen prenten en schilderijen en de antieke instrumenten van de dorpsdokter. Wijen gooit nooit iets weg. Het museum is het resultaat van die bewaarzucht. In elk hoekje van het pand aan de Grathemerweg staat, hangt of ligt iets. Achter elk stuk in deze ogenschijnlijke chaos zit een reden, een verhaal. Wijen is een gepassioneerd verteller, rondleidingen duren soms wel vier uur. Bezoekers krijgen vaak een ‘oh-ja gevoel’ bij het zien van al die kleine en grote dingen uit grootmoeders tijd. Het museum is alleen op afspraak te bezichtigen. Tel. 06-51242140.

- De voormalige RK lagere school van Oler (Grathemerweg 24) is gebouwd in 1929 en is tegenwoordig in gebruik als brandweerkazerne.

- Lourdesgrot.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. De optocht is hier op carnavalszondag. - De lokale carnavalsvereniging heet De Kujeldreiers. Dat roept natuurlijk de vraag op wat voor iemand dat dan is, iemand die 'een kujel draait', en wat die 'kujel' dan wel voor een ding is? Tja, het antwoord daarop is niet eenvoudig: over beide zijn namelijk nogal wat theorieën. Lees hier maar. - De carnavalsevenementen worden opgeluisterd door Joekskapel De Kujelträöters en door de dansgroepen van De Kujelvlôkskes, die net als de fanfare op hoog niveau 'hun ding doen' en al heel wat kampioentitels in de wacht hebben gesleept (zowel als groep als individueel). - Carnavalsliedjes van Kelpen-Oler.

- Met Pasen organiseert de gezamenlijke horeca in Kelpen-Oler een wandeling. Je kunt genieten van heerlijke hapjes tijdens mooie wandeltochten.

- Jaarlijks organiseert Bromfietsclub 't Vastluiperke uit Haler op 2e paasdag (in 2018 voor de 15e keer) een gezellige oldtimer brommerbeurs in Café-Restaurant De Molshoof. De beurs biedt alles wat je op een dergelijke beurs doorgaans tegenkomt. Verder veel gratis parkeergelegenheid, voldoende locaties om wat te eten of te drinken, en een loterij met leuke prijzen.

- Koningsdag.

- Kermis (begin augustus).

- Het Preuvenement (1e zaterdag van september) is een cultureel evenement waar streekproducten, hobby's en beroepen zijn te zien, te horen en te proeven. Er zijn tientallen presentaties van verenigingen, bedrijven, kunstenaars, hobbyisten en artiesten uit Kelpen-Oler en omgeving.

- In een weekend half oktober organiseert fanfare St. Liduina een Mega Boekenmarkt in Gemeenschapshuis Trefcentrum. Deze markt staat bekend als de grootste, goedkoopste en best gesorteerde Boekenmarkt in de regio. Het hele Trefcentrum staat vol met tienduizenden boeken, strips, geluid- en beelddragers. Duizenden DVD’s, CD’s, LP’s voor €0,50 p.st., een kinder- en prentenboek kost max. €0,20, een voorleesboek max. €0,50 en een roman gemiddeld €1,00.

Je vindt er boeken over o.a. Limburg, reizen, heemkunde, life-style, gezondheid, culinair, natuur, handwerken, hobby, techniek, fotografie, tuinieren, kunst, geschiedenis, WOII, koningshuizen, jaarboeken, naslagwerk, religie, spiritualiteit, gezondheid, humor, poëzie, literatuur, muziek, sport, enz. Totaal meer dan 50 categorieën tegen weggeefprijzen. Ook honderden strips. Meer dan 8000 romans, gesorteerd op schrijversalfabet. En oudere, vaak zeldzaam geworden literatuur. De organisatoren, 2 oud-basisschooldirecteuren, vinden dat een kinderboek kopen aantrekkelijk moet blijven. Daarom is de entree t/m 17 jaar dan ook vrij. Volwassenen entree €1,00. In het café heerlijke drankjes tegen dorpsprijzen. Breng een sterke tas mee voor je wintervoorraad boeken!

- Ook met Kerstmis organiseert de horeca in het dorp een wandeling. Zie verder hiervóór bij Pasen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Net buiten de dorpsrand van Kelpen-Oler ligt een bijzonder stukje bos van bijna 8 hectare; Spreukenbos De Moost. Dit bos is eigendom van de hierboven reeds vermelde Sjra Wijen, die het smaakvol heeft ingericht en voor publiek toegankelijk heeft gemaakt. Het is een plek in de natuur waar je door een wandeling op zoek kunt gaan naar innerlijke rust en ontspanning. Bezoekers mogen een steen leggen, eventueel met een spreuk erop, voor een blijvende herinnering en het delen van een emotie. - Mooie reportages met Sjra Wijen over zijn Spreukenbos De Moost.

- Het Keversbroek is een fraai stukje natuurschoon, dat wordt beheerd door Natuurmonumenten.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kelpen-Oler (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpsraad: - Dorpsraad Kelpen-Oler.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis het Trefcentrum is in 1970 na jarenlange voorbereidingen gerealiseerd (de plannen waren er al sinds 1962).

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - Basisschool St. Liduina is voortgekomen uit een fusie van de voorheen afzonderlijke basisscholen in Kelpen en Oler. In het pand van de school is ook BSO en TSO Hoera gevestigd. Op deze school is bewust gekozen voor zogeheten heterogene groepen. Jongste kinderen leren zo van en met oudsten. Leren van en met elkaar, en zowel binnen als buiten school. Ze gaan regelmatig naar buiten en halen zo de wereld van buiten naar binnen. Het samenwerkend leren geldt ook voor de leerkrachten. Activiteiten en thema's worden samen voorbereid en gepland. Ook wordt samen veelvuldig gesproken over, en gekeken naar de kwaliteit van het onderwijs, waarbij zij de ouders nadrukkelijk meenemen. Centraal staat dus de vraag waar kind, ouders en school sámen aan gaan werken. Bewust worden op de school deze gesprekken dan ook al vanaf aanvang schooljaar gevoerd. - Jeugdvereniging KOKids organiseert door het jaar heen van alles voor de jeug in Kelpen-Oler.

- Muziek: - Fanfare Sint Liduina is opgericht in 1936, in hetzelfde jaar als de kerk dus, en dat is, wat wij al vermoedden, geen toeval: in 1935 heeft een aantal personen zich tot doel gesteld een muziekvereniging op te richten die de kerkelijke festiviteiten zou kunnen opluisteren nadat de bouw van de parochiekerk in 1936 voltooid zou zijn. De fanfare speelt al vele decennia op topniveau en behaalt daar ook nog eens zeer hoge resultaten, en dat is natuurlijk een grote prestatie voor zo'n klein dorp.

- Sport: - VV GKC (Voetbal Vereniging Grathem Kelpen-Oler Combinatie). - Schutterij Sint Petrus is opgericht rond de Eerste Wereldoorlog en is een belangrijk onderdeel van de gemeenschap van Kelpen-Oler. Zij willen het wedstrijd schieten met buks graag promoten. Kom gerust eens langs aan het Sjötteheufke, het verenigingsgebouw en de thuisbasis van de vereniging. Met gezamenlijke inspanning van de leden is dit gebouw tot stand gekomen. Alle voorzieningen voor de vereniging zijn er aanwezig, inclusief de karakteristieke schietbomen met kogelvangers. Er is ook een ruimte ingericht om met een luchtdrukgeweer ook 's winters of bij slecht weer te kunnen schieten. De benodigde materialen voor de schietsport worden zelf gemaakt; kogels, harken, stoppen enz. Tevens wordt de accommodatie gebruikt om groepen mensen te ontvangen die willen kennismaken met de schutterij en hun gebruiken. Daarvoor staan leden van de vereniging ter beschikking. Zij kunnen ook alles vertellen over de schutterijen in het algemeen.

- Zorg- Ca. 30 zorgbehoeftige ouderen bezoeken Zorghoeve De Port, die zowel dagbesteding als (sinds 2013) 24-uurs zorg biedt. Anita Coolen heeft deze zorgtak in 2004 opgezet. Inmiddels doet zij dit fulltime, samen met nog een aantal beroepskrachten en ca. 20 vrijwilligers. Haar man Frank richt zich met name op het melkveebedrijf van 50 koeien en springt graag bij voor hand- en spandiensten op de zorghoeve. Zie ook de reportage over Zorghoeve De Port door omroep 3ML (2010).

Reacties

(1)

Ik heb vandaag een verhaal gehoord van mijn dochter waar ik stil van wordt. Sjra uit Kelpen heeft een hart als geen ander. Ik hoop U eens te ontmoeten.

Groeten Jos

Reactie toevoegen