Kedichem

Plaats
Dorp
Leerdam
Vijfheerenlanden
Zuid-Holland

kedichem_collage.jpg

Kedichem, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Kedichem, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

kedichem_oude_afgebroken_kerk_kopie.jpg

Kedichem, foto van de 15e-eeuwse kerk die in 1867 is afgebroken. Dit is een van de eerste foto's ooit, want de fotografie was in die tijd nog maar net uitgevonden...

Kedichem, foto van de 15e-eeuwse kerk die in 1867 is afgebroken. Dit is een van de eerste foto's ooit, want de fotografie was in die tijd nog maar net uitgevonden...

kedichem nh kerk [640x480].jpg

Kedichem, Hervormde kerk anno ca. 1910

Kedichem, Hervormde kerk anno ca. 1910

Kedichem-MSD-20100604-199922.jpg

Kedichem, Hervormde (PKN) kerk anno nu

Kedichem, Hervormde (PKN) kerk anno nu

Kedichem.JPG

Kedichem, gezicht vanaf de Lingedijk.

Kedichem, gezicht vanaf de Lingedijk.

Kedichem (2).JPG

Of de tijd heeft stil gestaan, gezien vanaf de Lingedijk bij Kedichem.

Of de tijd heeft stil gestaan, gezien vanaf de Lingedijk bij Kedichem.

kedichem_gemaal_kopie.jpg

Kedichem, voormalig gemaal van de Verenigde Polders Kedichem en Oosterwijk.

Kedichem, voormalig gemaal van de Verenigde Polders Kedichem en Oosterwijk.

kedichem_rommelmarkt_kopie.jpg

Een van de jaarlijkse evenementen in Kedichem is de Jaarmarkt / Rommelmarkt op de 1e zaterdag van september.

Een van de jaarlijkse evenementen in Kedichem is de Jaarmarkt / Rommelmarkt op de 1e zaterdag van september.

kedichem_pastorie_puzzel.jpg

Van de - thans voormalige - pastorie van Kedichem heeft een van de initiatiefnemers van Zorghuis Kedichem, Gretha Oosterom, in 2014 een legpuzzel laten maken. Nu het Zorghuis in de pastorie niet doorgaat, heeft de puzzel een andere eigenaar gekregen.

Van de - thans voormalige - pastorie van Kedichem heeft een van de initiatiefnemers van Zorghuis Kedichem, Gretha Oosterom, in 2014 een legpuzzel laten maken. Nu het Zorghuis in de pastorie niet doorgaat, heeft de puzzel een andere eigenaar gekregen.

ZH gemeente Kedichem in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Kedichem in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Kedichem in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Kedichem

Terug naar boven

Status

- Kedichem is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Vijfheerenlanden, gemeente Leerdam. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985.

- Wapen van de voormalige gemeente Kedichem.

- Onder de gemeente Kedichem viel naast het gelijknamige dorp ook het dorp Oosterwijk en het grootste deel van de buurtschap Achterdijk. Het deel van Achterdijk O van de spoorlijn aldaar (dat vanouds onder Oosterwijk viel), is bij de herindeling van 1986 middels grenscorrectie overgegaan naar de nieuwe gemeente Zederik, en daarmee onder het dichtstbijzijnde dorp in die gemeente: Nieuwland, komen te vallen. Een klein deel van de Achterdijk W van de spoorlijn is wel onder het dorp blijven vallen.

- Het deel van de Tiendweg dat in de praktijk onder het dorp Oosterwijk hoort (huisnummers 4 en 5 t/m 13) valt voor de postadressen onder Kedichem.

- Bijzonder is dat Arkel en Spijk ook nog heel even onder de gemeente Kedichem hebben gevallen. Deze gemeenten zijn namelijk in 1812 aan die gemeente toegevoegd, en daar per 1-4-1817 alweer van afgesplitst tot wederom zelfstandige gemeenten (Spijk is betrekkelijk kort daarna, in 1855, opgegaan in de gemeente Heukelum. Arkel heeft het als gemeente volgehouden t/m 1985).

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Kekum. Je zou denken dat dit dialect is, maar dat is niet zo. Dit is gewoon de gangbare naam van de plaats. De schrijfwijze is feitelijk verouderd. Dat is het veel voorkomende misverstand (als je verouderde spellingen van plaatsnamen niet aanpast. Vergelijkbaar met Gorinchem, wat ook niemand - meer - zo uitspreekt. De uitspraak daarvan is immers Gorkum).

Naamgeving gemeente
Vooral in de 19e eeuw had men nogal eens de neiging om meerdere, of alle, dorpsnamen van een gemeente in de gemeentenaam te verwerken. De gemeente werd met name in de 19e eeuw dan ook wel als 'Kedichem en Oosterwijk' betiteld.

Oudere vermeldingen
1396 Kedinghen, 1514 Kekum.

Naamsverklaring
Gaat waarschijnlijk terug op Kedingaheem*, te duiden als heem 'woonplaats' van de lieden van de persoon Kyd(d)a.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Kedichem ligt ZW van Leerdam, NO van Gorinchem en grenst in het Z aan de riivier de Linge, die hier de grens vormt met de provincie Gelderland (kernen Spijk en Heukelum).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Kedichem 101 huizen met 595 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp en de gelijknamige polder 61/381 (= huizen/inwoners) en dorp en polder Oosterwijk 40/214. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kedichem is waarschijnlijk rond het jaar 1000 ontstaan op een oeverwal langs de Linge. Omdat het gebied regelmatig overstroomt, is het rond 1100 bedijkt. Het dorp maakt aanvankelijk deel uit van het Land van Arkel en is regelmatig strijdtoneel van grensgeschillen tussen Holland en Gelre. Na 1400 wordt het een schoutambacht binnen het graafschap Leerdam. Voor de verdere bestuurlijke ontwikkeling zie het kopje Status.

Het veer over de Linge naar de Heukelumse buurtschap Vogelswerf is in 1965 opgeheven. Nabijgelegen nog in functie zijnde veren over de Linge zijn W van het dorp het veer Rietveld (buurtschap van Arkel) - Spijk en O van het dorp het veer Oosterwijk - Heukelum.

Dorpshuis De Stoof (met sporthal), het bruisende hart van het dorp, is in 1974 gerealiseerd.

Kedichem krijgt in 1986 onbedoeld en ongewild landelijke bekendheid, als honderden actievoerders op 29 maart een 'verzoeningsbijeenkomst' van de politieke partijen Centrumpartij en Centrum Democraten (CD) in hotel Cosmopolite verstoren. Zij gooien rookbommen en fosforbommen naar binnen waardoor het hotel in brand vliegt. CD-secretaresse Wil Schuurman (die in 1996 trouwt met CD-leider Hans Janmaat) komt bij haar vlucht naar buiten zo ongelukkig terecht dat een van haar benen moet worden geamputeerd. Zie ook de KRO-reportage met betrokkenen van destijds, het NOS-journaal van destijds over de aanslag en de reportage met Wil Schuurman bij Jeroen Pauw 30 jaar na dato. Het hotel is later herbouwd maar staat momenteel al jaren leeg, omdat de eigenaren stellen niet aan de strenge huidige brandveiligheidseisen te kunnen of willen voldoen. Een herbestemming is (ons) nog niet bekend.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Zorghuis Kedichem gaat naar verwachting vanaf medio 2017 7 dagen per week, 24 uur per dag opvang bieden aan mensen die zorg nodig hebben (een geschikte locatie wordt anno 2016 nog gezocht. Aanvankelijk was de voormalige pastorie hiervoor in beeld maar dat is niet doorgegaan. De kerk vond het opknappen en geschikt maken van het pand toch een te groot financieel risico en heeft daarom in juni 2016 besloten het pand te verkopen). Met goed opgeleide en gemotiveerde vrijwilligers, in de vorm van groepsopvang / dagbesteding, logeren en hospicezorg.

Vrijwillige begeleiders nemen alleen de taken over van de mantelzorger. De eigen zorgverleners - zoals de huisarts en thuiszorg - blijven de professionele zorg verlenen tijdens het verblijf in het zorghuis. Doelstelling van het zorghuis is dat mensen die zorg nodig hebben in de eigen (dorps)omgeving kunnen blijven wonen. En ook om mantelzorgers zodanig te ondersteunen dat ze niet overbelast raken. - Zie verder de presentatie plan Zorghuis d.d. 25-11-2014. - Het Zorghuis op Facebook.

- Het Kerkplein is in 2008 gerenoveerd en zodanig heringericht dat het aantrekkelijker is geworden om het plein weer te gebruiken voor bijvoorbeeld markten, feesten en als ontmoetingsplaats..

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kedichem heeft 3 rijksmonumenten: de kerk, de kerktoren en de boerderij op Lingedijk 111.

- De 15e-eeuwse dorpskerk bestond oorspronkelijk uit een schip, verhoogd koor en een toren. De toestand van het gebouw werd in de latere eeuwen steeds slechter. Restaureren deed men tot in de 19e eeuw weinig. Er werd dan ook dikwijls tot sloop overgegaan. Ook déze kerkelijke gemeente besloot om de kerk te slopen, en wel in 1867. De toren stond wel wat uit het lood, maar was kennelijk toch sterk genoeg om gehandhaafd te blijven.

De huidige kerk (Hervormd PKN) dateert dus uit 1867 en is, na een eerdere restauratie in 1984, in 2015 wederom gerestaureerd (inclusief de toren, die eigendom is van de burgerlijke gemeente). Aan de financiering van de restauratie, die ca. €200.000 heeft gekost, hebben veel - ook niet-kerkelijke - inwoners figuurlijk een steentje bijgedragen. Het kerkorgel is 18e-eeuws, functioneert sinds 2003 in deze kerk en heeft voordien in een reeks andere kerken dienst gedaan. - Site Hervormde Gemeente Kedichem.

- De voormalige pastorie naast de kerk wordt in 2016 verkocht (is de bedoeling althans).

- Het oorspronkelijke voormalige gemeentehuis, tevens woning van de burgemeester, dateert uit 1909. De burgemeester wordt overigens gedeeld met buurgemeente Arkel. Nadat in de jaren vijftig de burgemeester en de ambtenaren naar Arkel verhuizen, wordt het grote pand verkocht en een kleiner gemeentehuisje gebouwd, wat tot het einde van het bestaan van de gemeente Kedichem in gebruik blijft.

- De 5 windmolens die tot 1883 de Verenigde Polders Kedichem en Oosterwijk hebben drooggehouden, zijn in 1883 vervangen door een stoomgemaal in het uiterste W van het dorpsgebied, op de splitsing Lingedijk / Rietveld / Hooglandse Tiendweg. Dit gemaal is in 1925 geëlektrificeerd. Het complex bestaat uit een woonhuis op dijkniveau en daaronder de machinekamer. De lagere aanbouw aan de achterzijde diende als ketelhuis. Dit gemaal met maalkolk en sluis verzorgde de bemaling van de Verenigde Polders en de uitwatering naar de Linge.

- Monumentale aspecten van de bebouwing te Kedichem, Oosterwijk en Rietveld (uit het boek De Vijfheerenlanden, uitg. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, 1989).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Jaarmarkt / Rommelmarkt (1e zaterdag van september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreartie

- Het Zuid-Hollands Landschap beheert 29 ha natuurgebied bij Kedichem, en wel rond de spoorlijn bij de buurtschap Achterdijk.

- Jachthaventje aan de Linge.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van een wandeling door Kedichem, door Jan Dijkstra uit Houten. - Idem door Martin Stevens. Wellicht ter inspiratie om dit dorp ook zelf eens 'in het echt' te gaan bekijken. Zo kun je thuis alvast bekijken wat je onderweg voor moois kunt tegenkomen.

- Schilderij van de doorbraak van de Lingedijk bij Kedichem in 1809, door Reinier Vinkeles.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kedichem (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Kedichem.

- Onderwijs: - "Basisschool De Sterrenkijker is een openbare basisschool waar kinderen en hun ouders van harte welkom zijn en zich thuis voelen. Met ouders, kinderen en externe instanties werken wij intensief samen. Dit alles doen wij op basis van respect en wederzijds vertrouwen. Wij hebben een open karakter en een enthousiast, betrokken en deskundig team. Wij bieden als school klassikaal, boeiend en passend onderwijs waar veel individuele aandacht is voor iedere leerling. Wij bereiden onze leerlingen voor op hun toekomst en hun rol en verantwoordelijkheid als wereldburgers. Hierbij vinden wij het belangrijk dat er sprake is van een uitstekend pedagogisch klimaat, een veilige schoolomgeving, rust, structuur, waarden en normen. Wij besteden veel aandacht aan de basisvaardigheden taal, lezen, rekenen en woordenschat. Daarnaast vinden wij het ook belangrijk dat de kinderen al hun talenten tot uiting kunnen brengen. Iedere dag start met een korte ontmoeting tussen kind en leerkracht: een hand en een persoonlijk welkom bij de deur van de klas. Wij zorgen ervoor dat ieder kind zich gezien en gewaardeerd voelt!" Aldus de school op haar site.

- Sport: - Tennisvereniging Kedichem.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Kedichem. - Overzicht van dopen, trouwen en lidmaten te Kedichem 1713-1813.

Reactie toevoegen