Kanis

Plaats
Dorp
Woerden
Groene Hart
Utrecht

Kanis kerk [640x480].jpg

Kanis, zie hier het bewijs dat dit dorpje rond 1910 nog 'De verkeerde Kanis' werd genoemd. (P.S. wie heeft hier een betere scan van?)

Kanis, zie hier het bewijs dat dit dorpje rond 1910 nog 'De verkeerde Kanis' werd genoemd. (P.S. wie heeft hier een betere scan van?)

Kanis..JPG

We zien Kanis al in de verte.

We zien Kanis al in de verte.

Kanis.JPG

In Kanis aangekomen, midden in het Groene Hart.

In Kanis aangekomen, midden in het Groene Hart.

Kanis (2).JPG

En we verlaten Kanis al weer, mooie wereld daar.

En we verlaten Kanis al weer, mooie wereld daar.

kanis.jpg

DE GROETEN UIT KANIS.

DE GROETEN UIT KANIS.

Kanis

Terug naar boven

Status

- Kanis is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Groene Hart, gemeente Woerden. T/m 1988 gemeente Kamerik.

- Het dorp Kanis heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Kamerik.

- Onder het dorp Kanis vallen geografisch gezien ook de buurtschappen Mijzijde, Oud-Kamerik en Teckop. Voor de postadressen vallen die echter net als het dorp zelf onder Kamerik.

- Je woont niet 'in' maar 'aan de Kanis'.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1849 de Verkeerde Kanis.

Naamsverklaring
- Naar het schijnt oorspronkelijk de naam van de hier gebouwde kerk. Mogelijk is de benaming te danken aan de gelijkenis met een verkeerde 'omgekeerde' kanis 'korf met een platte zijde om op de rug te dragen'. Bijnamen voor kerken en torens zijn niet ongewoon (vergelijk de Kolenkit te Amsterdam en de Kopspijker in De Bilt). Of gaat het om een vroegere veldnaam, en dan een benoeming naar de vorm? Als toponiem komt de naam al in de middeleeuwen voor (1485 Den Canis) als naam van een akker bij Haaren NB.(1)

- (2) heeft een andere verklaring: "De naam komt van de hier gelegen herberg die De Gekeerde Kanis heette, wat de omgekeerde vismand betekent." In het dorp is thans nog een eetcafé De Kanis (maar of dat de opvolger is van die oorspronkelijke herberg is ons niet bekend).

Terug naar boven

Ligging

Kanis ligt N van Kamerik, langs de Kamerikse Wetering, met lintbebouwing O van deze wetering (Van Teylingenweg) en een compact kerntje W van deze wetering (met tevens lintbebouwing aldaar aan de weg Mijzijde).

Terug naar boven

Statistische gegevens

De dorpskern omvat een 10-tal straatjes met in totaal ca. 150 huizen en ca. 400 inwoners. Het buitengebied N en O van het dorp valt er ook redelijkerwijs nog toe te rekenen. In totaal zal het dorpsgebied ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners omvatten (precies is dit niet te berekenen omdat Kanis met omgeving geen eigen postcode heeft en daarom voor de postadressen 'in' Kamerik ligt).

Terug naar boven

Geschiedenis

Kanis is nog een jong dorp. Als eerste komt er de RK kerk (als opvolger van de RK schuurkerk in de nabijgelegen buurtschap Teckop), in 1855 gebouwd gelijktijdig met de nieuwbouw van de protestantse kerk in moederdorp Kamerik. Rond deze Sint Hippolytuskerk onstaat geleidelijk bebouwing en zo krijgt het dorpje vorm. Eind 19e eeuw komt er een katholieke school.

Pas na de Tweede Wereldoorlog krijgt de Kanis het karakter van een dorp, door nieuwbouw in de jaren vijftig, zestig en zeventig. Geleidelijk komen er ook winkels. In 1969 is verzorgingshuis Miland geopend (en in 2007 gesloten). In de jaren tachtig van de 20e eeuw sluit de ene na de andere winkel de deuren en is ook de school verplaatst naar Kamerik.

Dialect
Het West-Utrechtse dialect wordt rond de Kanis nog gebruikt en is onderdeel van het Utrechts-Alblasserwaards dialect. Het dialect onderscheidt zich van het Stad-Utrechts door het minder schelle en langer aanhoudende klinkergebruik. Dit dialect vindt men verder nog rond Kamerik, Zegveld, Kockengen en Harmelen. (3)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeente Woerden ligt voor meer dan 80 procent op een ondergrond die bestaat uit veen. Door oxidatie, krimp en zettingen is het maaiveld de afgelopen decennia flink gedaald. Als je daar niet structureel iets aan doet, kan de bodem de komende 50 jaar tot 1,5 centimeter per jaar blijven zakken. Met als gevolg dat wateroverlast op straat en schade aan rioleringen, kabels en leidingen die zich al jaren voordoet, zal blijven bestaan. Ook wegen en tuinen verzakken en eens in de zoveel tijd is een grootschalige reconstructie van de buitenruimte nodig. De ervaring van de gemeente Woerden leert dat elke 10 jaar een forse ophoogslag nodig is voor het bereikbaar houden van de woningen en het herstellen van verzakkingen en beschadigingen aan de riolering.

Dat moet anders en duurzamer, vindt de gemeente. Daarom is in het dorp Kanis in 2016 een pilotproject van start gegaan. In dit project worden de Life Cycle Costs van aanleg, onderhoud en vervanging berekend over een periode van 100 jaar. Daarmee wordt inzichtelijk dat de nu forse investering zich binnen deze periode terugverdient. Met een nieuwe, duurzame oplossing blijft Woerden straks namelijk gevrijwaard van om de zoveel jaar een een grootschalige en kostbare onderhoudsronde. Om meer grip te krijgen op de ervaringen en wensen van de inwoners, heeft de gemeente Woerden gekozen voor een nieuwe vorm van participatie bij de reconstructie. Het dorp is hierbij geen proeftuin waar een scala aan nieuwe oplossingen zal worden uitgetest. Het dorp is echter wel een proeftuin als het gaat om de wijze waarop inwoners bij het proces worden betrokken, zoals bij de zoektocht naar toekomstbestendige oplossingen en de daarbij horende vorm van aanbesteden.

Door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, de gemeente Woerden en Bosch Slabbers Landschapsarchitecten zijn in het kader van de nieuwe participatievorm tijdens de verkenningsfase van ontwerprichtingen in 2014 en 2015 2 bewonersavonden en 2 ontwerpateliers (werksessies) georganiseerd. Zo ontstond de mogelijkheid om samen met inwoners en overige betrokkenen te brainstormen over mogelijke oplossingen voor de huidige problematiek in het dorp. Tijdens deze bijeenkomsten is bovendien gesproken over nieuwe technieken die mogelijk een toekomstbestendige oplossing bieden. Het verloop en de resultaten van dat proces vormen de kern van het rapport 'Ontwerpatelier De Kanis' (oktober 2015). De resultaten dienen ook als hulpmiddel bij de besluitvorming over de reconstructie van het dorp.

De firma RPS heeft in opdracht van de gemeente een variantenstudie uitgevoerd. Doel: een haalbare variant bepalen om de woonstraten duurzaam op te hogen naar het oorspronkelijke aanlegniveau. Uit de variantenstudie volgt dat voor Kanis een zettingsvrije betonconstructie de beste maatregel is. "Beton biedt op langere termijn de meeste zekerheid", zegt projectleider Joost Wattel van RPS, die als directievoerder met deze constructie in Gouderak goede ervaringen heeft. "De fundering bestaat uit trillingvrij aangebrachte heipalen. Daarop wordt een betonconstructie gestort als basis voor de rijbaan. De kabels en leidingen komen in een gefundeerde goot. Zo krijg je één stabiele constructie die niet zakt." RPS werkt de gekozen constructie uit tot een referentieontwerp. Daarbij is ook aandacht voor klimaatadaptieve maatregelen. Zoals het bergen en opvangen van water in holle ruimten en de aanleg van groenstroken. In 2020 moet de reconstructie van de openbare ruimte in het dorp gereed zijn. Zie voor vergelijkbare problematieken en hun oplossingen ook bij Krimpen aan den IJssel en buurdorp Kockengen (gem. Stichtse Vecht).

- Door de sloop van verzorgingstehuis Huize Miland in Kanis is er ruimte ontstaan voor nieuwbouw in het dorp. In 2016 zijn op deze plek 13 nieuwbouwwoningen gerealiseerd.

- De gemeente Woerden heeft eind 2016 na zorgvuldige afweging van alle argumenten besloten tot de aanleg van een kavelpad om de dorpskern van Kanis. De omleiding voor zwaar (landbouw)verkeer biedt een structurele verbetering van de veiligheid en leefbaarheid van het dorp. Het kavelpad was een wens van inwoners. Tymon de Weger, Wethouder openbare ruimte: "Het college spreekt zijn waardering uit voor de drie ondernemers die mee willen werken aan het realiseren van het kavelpad op hun percelen. Ook heeft het college begrip voor de inwoners die zich hierdoor benadeeld voelen. Vermindering van het uitzicht kan het woonplezier beïnvloeden, daar zijn we ons zeker van bewust. Maar gezien de afgesproken afstand - ruim 50 meter - tot de achtertuinen en de beperkte vervoerbewegingen, meent het college dat deze argumenten niet opwegen tegen de voordelen. Namelijk een flinke impuls voor de leefbaarheid en veiligheid in De Kanis." Ook blijft de kwaliteit van de woonomgeving langer behouden, wat op de langere termijn gunstig is voor de beheerkosten. (bron: Woerden.tv, 20-9-2016)

- Beheersverordening kern Kamerik en kern Kanis (2015).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De huidige RK Hippolytuskerk vormt een geheel met de aangebouwde pastorie en dateert uit 1914. Het is een rijksmonument en is de opvolger van de eerste RK kerk alhier uit 1855, die bij een grote dorpsbrand in 1913 verloren is gegaan. De kerk is ontworpen door architect Wolter te Riele. De 5 grote ramen dateren van 1923 en zijn van de hand van H.L.D. Kochen uit Utrecht. De kleinere gebrandschilderde ramen dateren uit veel latere tijd: zij zijn tussen 1956 en 1962 gemaakt door Harrie Sterk, een kunstenaar uit Vleuten, die hierop o.a. de volgende heiligen afbeeldt: St. Isidorus, St. Augustinus, St. Petrus, St. Paulus, St. Christophorus, St. Agnes, St. Maria Magdalena en St. Liduina. Hiervoor is onder meer geld ingezameld bij gelegenheid van het eeuwfeest van de parochiekerk aan de Kanis.

Het complex is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als herkenbaar voorbeeld van een neogotische kruiskerk, alsmede vanwege de gaafheid van hoofdvorm en detaillering en belangrijke interieurelementen. Voorts als goed voorbeeld uit het oeuvre van architect Wolter te Riele. Tenslotte van grote ensemblewaarde in samenhang met de eveneens door Wolter te Riele ontworpen pastorie alsmede de begraafplaats met baarhuisje uit 1856. De kerk van Kanis maakt vandaag de dag deel uit van de Parochie Pax Christi.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Fietsroute Kanis-Oukooproute (35 km) voert je vanuit het dorp o.a. door de plaatsjes Woerdense Verlaat, Aan de Zuwe, Wilnis, Donkereind, Oukoop, Oud-Aa, Portengen, Spengen, Kockengen en Teckop.

- Een klein deel van de polder Kamerik-Mijzijde blijft ook na het graven van de nieuwe Grecht (waarvoor zie verder bij Woerdense Verlaat > Geschiedenis) aan de westelijke kant van het water liggen. De grootste stukken, genaamd de Nes, worden deel van de aangrenzende polder Zegveld. De hooiboezemlanden die tussen de nieuwe Grecht en de overgebleven stukken van de Oude Meije liggen, blijven als eilandjes deel uit maken van Kamerik. Omdat zij niet te lijden hebben van inklinking, anders dan de buitendijkse landen die door de ontwatering wél zijn ingeklonken en daardoor gezakt, blijven deze hooiboezemlanden op het oorspronkelijke 15e-eeuwse peil. Deze Kamerikse Nessen, gelegen NW van Kanis, is tegenwoordig een natuurgebied van 12 hectare in de provincie Utrecht, dat wordt beheerd door Natuurmonumenten. De Kamerikse Nessen bestaan uit moerasbosjes en stroken riet- en hooiland. Er groeien bijzondere planten. Het gebied is te zien vanaf de westelijke Grechtkade.

- In 2013 is het zelfbedieningspontje over de Grecht gerealiseerd. Het verbindt Kamerik, preciezer gezegd de buurtschap Mijzijde NW van het dorp Kanis, wat officieel allemaal onder het dorpsgebied van Kamerik valt, met de aan de overzijde gelegen dorpen Meije en Zegveld. Het is een welkome aanvulling op het routenetwerk voor fietsers en wandelaars in het Groene Hart en heeft daarmee een recreatieve meerwaarde. De aanleg van het pontje sluit aan bij het project 'Woerden fietst natuurlijk!' waarin de ambitie van het college om Woerden een fietsvriendelijke omgeving te laten zijn centraal staat. De oversteek is een initiatief van gemeente Woerden, en ligt in het uiterste Z van het grondgebied van het dorp Woerdense Verlaat, gemeente Nieuwkoop. Bij de locatie van het pontje kun je vanuit Kamerik ook naar dit dorp wandelen of fietsen via de O langs de Grecht lopende Grechtkade. En andersom natuurlijk.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Kamerik en Kanis op Facebook.

- Reportage over Kanis door RTV Utrecht, augustus 2017.

Reactie toevoegen