Kamperzeedijk

Plaats
Dorp
Zwartewaterland
Kop van Overijssel
Overijssel

kamperzeedijk_dorpshart.jpg

Over de Kamperzeedijk werd veel te hard gereden door het doorgaande verkeer. Hopelijk is dat voorbij na het in 2015 gerealiseerde project Dorpshart, waarbij o.a. de 3 kruisingen zijn heringericht.

Over de Kamperzeedijk werd veel te hard gereden door het doorgaande verkeer. Hopelijk is dat voorbij na het in 2015 gerealiseerde project Dorpshart, waarbij o.a. de 3 kruisingen zijn heringericht.

kamperzeedijk_kerstkaart_2015.jpg

Vroeger was hier een buurtschap Afsched, die later Aan de Zeedijk werd genoemd, opgevolgd door het huidige dorp Kamperzeedijk (bordmatig onderscheiden in de delen -Oost en -West), dat in de volksmond net als het vroegere Afsched '(An de) Zeediek' heet.

Vroeger was hier een buurtschap Afsched, die later Aan de Zeedijk werd genoemd, opgevolgd door het huidige dorp Kamperzeedijk (bordmatig onderscheiden in de delen -Oost en -West), dat in de volksmond net als het vroegere Afsched '(An de) Zeediek' heet.

kamperzeedijk_carbidschieten_2015_kopie.jpg

Een van de jaarlijkse evenementen in Kamperzeedijk is het Carbidschieten op oudjaarsdag.

Een van de jaarlijkse evenementen in Kamperzeedijk is het Carbidschieten op oudjaarsdag.

kamperzeedijk_koningsdag_1.jpg

En natuurlijk wordt Koningsdag ook in Kamperzeedijk gevierd. Een prachtige compilatie van dorpsgezichten anno april 2015 en heel toepasselijk qua kleuren met Koningsdag 2015 in aantocht. Mooi gedaan!

En natuurlijk wordt Koningsdag ook in Kamperzeedijk gevierd. Een prachtige compilatie van dorpsgezichten anno april 2015 en heel toepasselijk qua kleuren met Koningsdag 2015 in aantocht. Mooi gedaan!

kamperzeedijk_ketenfeest_polder_de_pieper.jpg

Ook het Ketenfeest (op een zaterdag in juni) is een jaarlijks evenement in Kamperzeedijk, in polder De Pieper.

Ook het Ketenfeest (op een zaterdag in juni) is een jaarlijks evenement in Kamperzeedijk, in polder De Pieper.

kamperzeedijk_william_thomsonbrug.jpg

De brug tussen Stoomgemaal Mastenbroek en Gemaal Veneriete in Kamperzeedijk heet sinds 14 april 2015 William Thomsonbrug. De achtergrond daarvan kun je lezen onder het kopje Recente ontwikkelingen.

De brug tussen Stoomgemaal Mastenbroek en Gemaal Veneriete in Kamperzeedijk heet sinds 14 april 2015 William Thomsonbrug. De achtergrond daarvan kun je lezen onder het kopje Recente ontwikkelingen.

kamperzeedijk_fietstocht.jpg

Vanuit Kamperzeedijk kun je mooie fietstochten maken door de rust en ruimte van de weidse polders rondom het dorp.

Vanuit Kamperzeedijk kun je mooie fietstochten maken door de rust en ruimte van de weidse polders rondom het dorp.

kamperzeedijk_stoomgemaal_mastenbroek_kopie.jpg

Het imposante Stoomgemaal Mastenbroek uit 1856 in Kamperzeedijk is de oudste horizontaal draaiende stoommachine in Europa. Het gemaal is recentelijk gerestaureerd en is van mei tot oktober 1x per maand in werking te zien.

Het imposante Stoomgemaal Mastenbroek uit 1856 in Kamperzeedijk is de oudste horizontaal draaiende stoommachine in Europa. Het gemaal is recentelijk gerestaureerd en is van mei tot oktober 1x per maand in werking te zien.

kamperzeedijk_cafe_de_bonte_koe_kopie.jpg

De Kamperzeedijk was vroeger een belangrijke interlokale verbinding, toen er nog geen provinciale wegen en snelwegen waren. Er waren dan ook veel cafés en herbergen aan de dijk, die inmiddels allemaal zijn verdwenen, zoals op deze foto café de Bonte Koe.

De Kamperzeedijk was vroeger een belangrijke interlokale verbinding, toen er nog geen provinciale wegen en snelwegen waren. Er waren dan ook veel cafés en herbergen aan de dijk, die inmiddels allemaal zijn verdwenen, zoals op deze foto café de Bonte Koe.

kamperzeedijk_boek_nieuw_komt_van_oud_1.jpg

Gelukkig is er in veel dorpen wel een inwoner die jarenlang de geschiedenis van zijn dorp bestudeert en daar ook een mooi boek van weet te maken. Ook Kamperzeedijk heeft zo iemand: Klaas van der Sluis. In 2014 is zijn boek 'Nieuw komt van Oud' verschenen.

Gelukkig is er in veel dorpen wel een inwoner die jarenlang de geschiedenis van zijn dorp bestudeert en daar ook een mooi boek van weet te maken. Ook Kamperzeedijk heeft zo iemand: Klaas van der Sluis. In 2014 is zijn boek 'Nieuw komt van Oud' verschenen.

kamperzeedijk_plaatsnaambord_west.jpg

Vanuit IJsselmuiden en Grafhorst kom je over de Kamperzeedijk eerst in het buurtje Kamperzeedijk-West, in de volksmond ook de Belt genoemd.

Vanuit IJsselmuiden en Grafhorst kom je over de Kamperzeedijk eerst in het buurtje Kamperzeedijk-West, in de volksmond ook de Belt genoemd.

kamperzeedijk_plaatsnaambord_oost.jpg

Daarna ga je de kom uit, en even later kom je de kom weer in, en om die van de vorige kom te onderscheiden hebben ze die Kamperzeedijk-Oost genoemd. Dat is de dorpskern met alle voorzieningen zoals dorpshuis, school e.d.

Daarna ga je de kom uit, en even later kom je de kom weer in, en om die van de vorige kom te onderscheiden hebben ze die Kamperzeedijk-Oost genoemd. Dat is de dorpskern met alle voorzieningen zoals dorpshuis, school e.d.

kamperzeedijk_plaatsnaambord.jpg

En dan stond er vanuit een zijweg ook nog dit bord (recent vervangen), waardoor het even leek of er 3 Kamperzeedijken zijn: een gewone, een West en een Oost. Maar er is er maar 1, alleen in 2 delen. O.i. beter aan te geven met ónderbordjes West resp. Oost

En dan stond er vanuit een zijweg ook nog dit bord (recent vervangen), waardoor het even leek of er 3 Kamperzeedijken zijn: een gewone, een West en een Oost. Maar er is er maar 1, alleen in 2 delen. O.i. beter aan te geven met ónderbordjes West resp. Oost

Kamperzeedijk

Terug naar boven

Status

- Kamperzeedijk is een dorp* in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Zwartewaterland. T/m 2000 gemeente Genemuiden.

* De nederzetting wordt in sommige media nog als buurtschap bestempeld. De plaats heeft weliswaar geen kerk, maar het is toch wel als dorp te beschouwen (en de inwoners zien dat ook zo), omdat de plaats inmiddels een behoorlijke grootte heeft, in de loop der tijd naast de oorspronkelijke lintbebebouwing ook een kern heeft gekregen, en een aantal eigen voorzieningen heeft (waaronder een Dorpshuis en basisschool) en verenigingen (waaronder een Dorpsraad).

- Het dorp Kamperzeedijk heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek en ligt voor de postadressen daarom sindsdien 'in' Genemuiden. Een klein W deel van de dijk, vanuit Genemuiden gezien na de Bisschopswetering, valt onder het dorp Grafhorst (en niet onder het dorp Kamperzeedijk). Dat deel heeft een eigen nummering (het nummert dus niet door).

- Het dorp is geplitst in de delen Kamperzeedijk-Oost (= de dorpskern) en Kamperzeedijk-West (een los van de dorpskern liggend buurtje aan de westkant). Ter plekke staan namelijk aparte officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) met deze beide namen. Curieus was dat er daarnaast vanuit een zijweg komend ook nog een kombord genaamd Kamperzeedijk zonder de toevoeging -Oost of -West stond, wat ten onrechte suggereerde dat er nog een 3e kern zou zijn (dat bord is dan ook recentelijk vervangen). Al met al een verwarrende toestand. De verschillende namen suggereren dat er 2 plaatsen zijn, wat niet zo is: het is 1 dorp dat uit 2 delen bestaat. En er zijn meer dorpen met 2 (gelijknamige) bebouwde kommen (zoals Tull en 't Waal). Om te benadrukken dat er sprake is van 1 dorp en plaatsnaam, zou het ons logischer lijken om op de komborden van beide kommen 1 naam te hanteren, en wel die van de dorpsnaam: Kamperzeedijk, en als men de beide delen in naam wil kunnen onderscheiden, wat we ons op zich kunnen voorstellen, zou daar per kern een wit bordje onder kunnen met de toevoeging West respectievelijk Oost. Dat geeft explicieter dan nu aan dat het niet om 2 plaatsen gaat, maar om 1 plaats die uit 2 delen bestaat.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
An de Zeediek. Blijkens een opmerking op de lokale Facebookpagina wordt het deel Kamperzeedijk-West in de volksmond De Belt genoemd. (als iemand weet wat men met die benaming bedoelt, houden wij ons aanbevolen, red.)

Oudere vermeldingen
1845 Kamper-Zeedijk.

Naamgeving
Genoemd naar de ligging aan de toenmalige zeedijk tussen Genemuiden en Kampen. Deze dijk lag voor het gereedkomen van de Afsluitdijk in 1932 immers nog aan zee, en wel de Zuiderzee.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Kamperzeedijk ligt ZW van Genemuiden, rond de gelijknamige dijk. De 'buitenpolders' De Pieper en Mandjeswaard, N van het dorp, worden praktisch en maatschappelijk gezien ook tot het dorpsgebied gerekend. Formeel (voor de postadressen) valt de Mandjeswaard, net als het W hiervan gelegen Kampereiland, onder de stad en gemeente Kampen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De lintbebouwing aan de Kamperzeedijk plus de bebouwing in de kern rond de weg Oostermaat omvat ca. 200 huizen. Samen met nog ca. 50 huizen in het N buitengebied, is dat totaal ca. 250 huizen met ca. 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Afsched
Het buurtje direct W van het stoomgemaal stond vroeger bekend als buurtschap Afsched of Afschedt. Maar al in de 19e eeuw kende men dit buurtje in de regio alleen nog onder de namen 'Aan de Zeedijk' of 'Bij de Venerijterzijl'. Vandaag de dag heet het hele dorp Kamperzeedijk in de volksmond 'An de Zeediek'. En onze indruk is dat de benaming Afsched voor het genoemde buurtje ook vandaag de dag niet gangbaar meer is. Bovendien is het tegenwoordig onderdeel van de bebouwde kom van het dorp Kamperzeedijk. Je zou dus kunnen stellen dat de dochter(nederzetting) de moeder(nederzetting) heeft opgeslokt.

Afsched komt in de archieven voor als 1302 Ascet, 1308 Ascheit, 1415 Assched, 1522 Asschet. Betekent 'afscheiding'. Vergelijk Enschede. Sommigen melden dat Afsched al in 1046 (kopie 2e helft 12e eeuw) zou worden genoemd als Ascete, maar dat is niet correct. Die vermelding heeft betrekking op Eschede, een boerderij onder Gorssel.(1) Veeteelt en vooral visserij waren belangrijke middelen van bestaan voor de bewoners van het gebied. Men viste op steur, zalm en elft in de ondiepe wateren. Assched bestond uit een binnendijks en een buitendijks gebied, dat tot de Oostermaat behoorde. De binnen- en buitenkolk zijn ontstaan na de Watersnood van 1825. Hoewel een groot deel van de polder Mastenbroek tot de landstreek Assched behoorde, komt Assched in de verdelingsakte van 1364 niet voor.

- In 2014 is het boek Nieuw komt van oud. Kamperzeedijk door de jaren heen verschenen (auteur Klaas van der Sluis, 267 pag. met 875 foto's).

- Geschiedenis Kamperzeedijk op de lokale dorpssite.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsontwikkelingsplan voor Kamperzeedijk en de 'buitenpolders' De Pieper en Mandjeswaard (2011).

- De brug bij Stoomgemaal Mastenbroek heet sinds 14 april 2015 William Thomsonbrug. Deze Canadese sergeant van het 17th Duke of York's Royal Canadian Hussars, 7th Canadian Reconnaissance Regiment, 3rd Canadian Infantry Division, kwam exact 70 jaar daarvóór als eerste over deze brug om Kamperzeedijk te bevrijden.

- Er werd nogal eens te hard gereden door het doorgaande verkeer over de Kamperzeedijk (N760). Én er was nog geen echt dorpshart. Daarom is in 2016 het project Dorpshart gerealiseerd. Het kruispunt bij de Schaapsteeg is verlegd, waardoor een knik in de doorgaande weg is ontstaan. En er is groen aangelegd, waardoor er niet meer op de stoep wordt geparkeerd, wat het uitzicht voor het verkeer verbetert. De weg is verbreed en de middenstreep is vervangen door een zogeheten naald: een iets verhoogde middenlijn in een andere kleur dan de weg. Ook dat moet automobilisten duidelijk maken dat ze een dorp binnenrijden. De bus stopt om die reden voortaan ook op de weg (en niet meer in een vluchthaven). Het middelste kruispunt (ter hoogte van De Driester) heeft ook een knik gekregen en de openbare ruimte is aantrekkelijker gemaakt: er is een plein gerealiseerd met speelse elementen zoals een trappetje, tegels die samen een dambord vormen (pleinplakkers genoemd) en meer groen. Bij Selles Auto's is eveneens een kruispunt gekomen, zodat de bewoners van de nieuwe starterswoningen ook de N760 op kunnen komen. Sommigen hadden liever een rotonde bij de Schaapsteeg gezien, maar dat zou een groot deel van het budget hebben opgeslokt, waardoor er geen geld meer zou zijn voor sommige andere maatregelen uit het project. Je kunt het niet iedereen naar de zin maken, maar: "Dit is een mooi plan, goed voor Kamperzeedijk. Het vergroot de verkeersveiligheid en het dorp krijgt meer een centrum, een plek om samen te komen", aldus voorzitter van de Dorpsraad Jan van den End.

- De Zeediekers houden van aanpakken en doorpakken. Dat blijkt o.a. uit het hiervoor beschreven Dorpshart-project en het eveneens in 2016 gerealiseerde starterswoningen-project. In 2015 hebben de dorpelingen besloten 'hun groene boontjes in het vervolg zelf te doppen', oftewel het groenonderhoud zelf te doen. Want over het onderhoud door de gemeente was men niet te spreken. In ruil voor professioneel gereedschap houden de inwoners in het vervolg hun omgeving qua groen zelf op orde.

- Het Bestemmingsplan Kamperzeedijk 93-97 en omgeving (2016) voorziet in een planologische regeling voor de realisatie van in totaal 14 woningen, waarvan 6 geschakeld. 6 twee-onder-één-kap en 2 vrijstaand. Wanneer de realisatie daadwerkelijk van start gaat, is nog niet bekend. Gemeente en Dorpsraad willen er graag vaart achter zetten, maar de voortgang werd anno herfst 2016 nog door een bezwaarmaker belemmerd. Anno april 2017 meldt de gemeente dat, als alles meezit, de bouw in 2018 van start kan gaan. Het gaat dan allereerst om de bouw van de 6 starterswoningen. Dat is een nadrukkelijke wens van de inwoners, om zo de jongeren in het dorp te kunnen houden, wat goed is voor o.a. de school en het verenigingsleven.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Stoomgemaal Mastenbroek, ook wel d'Olde Mesiene genoemd, staat in de O uithoek van Kamperzeedijk. In 1961 hielden de trage, dreunende slagen van de oude machine van het stoomgemaal aan de rand van de Mastenbroekerpolder op. Langzaam kwam de houten drijfstang van de uitzonderlijke stoommachine uit 1856 tot stilstand. De druk in de stoomketel viel weg, de grote schepraderen sloegen geen water meer uit de polder en kwamen druipend in hun stille, vaste positie. Het enorme vliegwiel maakte geen omwentelingen meer. De taak van het op peil houden van het water van de oude polder Mastenbroek werd overgenomen door het moderne elektrisch aangedreven vijzelgemaal De Veneriete dat er direct naast is gebouwd. Gemaal Mastenbroek, de oudste horizontaal draaiende stoommachine in Europa, is recentelijk gerestaureerd. Bij het gemaal is een bezoekerscentrum. Voor de openingsdagen en -tijden van beide: zie de link.

In april 2016 is een kunstwerk van Stoomgemaal Mastenbroek onthuld in dorpshuis De Driester. Het kunstwerk van 2 x 1,5 meter is ontworpen door Leslie Eisinger uit Delft en bestaat uit 3.024 gehaakte blokjes, vervaardigd door 30 'haakdames' uit het dorp, die hier een jaar zoet mee zijn geweest. En daarna moest alles ook nog volgens patroon op kleur aan elkaar worden gemaakt. Al met al een mega-klus, maar het resultaat is wel iets om trots op te zijn!

- Gemaal Veneriete uit 1961 is een goed voorbeeld van het naoorlogse bouwen. De in twee lagen uitgevoerde plattegrond kent een functionele en heldere opzet. De constructie is van gewapend beton. De grote open raampartijen, bestaande uit stalen puien met glasinvulling, zijn zorgvuldig vormgegeven. De relatie tussen de dijk en het lager gelegen water van de Veneriete is door de grote open ramen nadrukkelijk aanwezig. Ook vormt het gemaal een fraai ensemble met het stoomgemaal d'Olde Mesiene, het bezoekerscentrum en de dienstwoning. Ook de ligging aan de dijk is markant. Behalve de architectonische waarde, heeft het gemaal betekenis voor de bemalingsgeschiedenis van Nederland. Gelet op de bovengenoemde kwaliteiten heeft Erfgoedvereniging Heemschut afd. Overijssel in 2014 aan B&W van de gemeente Zwartewaterland voorgesteld Gemaal Veneriete op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.

- Aan de andere kant van Kamperzeedijk, in de W uithoek, staat Gemaal Nieuw-Lutterzijl uit 1978, die de polder de Koekoek en een deel van de polder Mastenbroek bemaalt. Polder de Koekoek ligt aanzienlijk lager (ca. 2 m) dan de rest van de omgeving, waardoor er permanent een forse toestroom is van kwelwater en de polder vrijwel continue door minimaal één vijzel wordt bemalen. Wanneer het gemaal zou uitvallen, zou de Koekoek dan ook binnen enkele dagen onder water komen te staan. Het gemaal is in 2014 gerenoveerd.

- Het in 1995 opgerichte oorlogsmonument herinnert o.a. aan de 6 burgers die tijdens de melkstaking van 1943 te Kamperzeedijk en Mandjeswaard zijn omgekomen. Op 29 april 1943 vaardigde de bezetter het bevel uit dat de voormalige Nederlandse militairen in krijgsgevangenschap zouden worden weggevoerd. Als reactie hierop braken overal in het land stakingen uit. Op het platteland leverden de boeren geen melk meer aan de fabriek of werden de bussen van de melkwagen gegooid. De bezetter nam onmiddellijk represailles. In Kamperzeedijk en de Polders werden 6 burgers standrechtelijk geëxecuteerd. Ook staan er de namen op van twee R.A.F.- militairen die sneuvelden toen hun bommenwerper neerstortte. Op het monument staat ook de naam van Klaas Huisman die als machinist van 'd'Olde Mesiene' aan het einde van de oorlog weigerde Mastenbroek onder water te zetten. Hij moest onderduiken en is later op onverklaarde wijze verdronken in de polder.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjefeest (weekend in juni, 1x in de 2 jaar, in de even jaren). Oranjevereniging Kamperzeedijk organiseert ook nog andere activiteiten door het jaar heen.

- Ketenfeest (op een zaterdag in juni) in polder De Pieper.

- Stepteam Selles Kamperzeedijk organiseert jaarlijks op een zaterdag in september het Nederlands Kampioenschap Duursteppen (en niet 'duur steppen' zoals op hun site staat, dat is iets heel anders. Zo zie je maar wat een spatie meer of minder voor verschil kan maken ;-) ). Het bijna 5 km lange parcours loopt o.a. over de Kamperzeedijk en door de Pieperpolder in het eeuwdenoude Deltagebied Mastenbroek. Een echt polderlandschap. In de route zitten twee korte dijkklimmetjes. 94% van de route bestaat uit asfalt. Alleen de start/finish zone is bestraat met stenen. Het Stepteam is opgericht in 1978 en was en is een van de kartrekkers van het wedstrijdsteppen in Nederland en zelfs internationaal. De Zeediekers hebben al diverse NK-, EK- en WK-titels op hun naam staan.

- Kerstmarkt (op een zaterdag in december).

- Carbidschieten op oudjaarsdag.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In 2015 zijn ottersporen aangetroffen in Kamperzeedijk. Men gaat nog nader onderzoeken of de otters hier wel veilig genoeg van het ene gebied in het andere kunnen komen (er worden veel otters doodgereden in het verkeer), of dat daar evt. nog bepaalde voorzieningen voor getroffen moeten worden.

- In 2016 is een zelfbedieningspontje voor fietsers en voetgangers over de Goot gerealiseerd, als verbinding tussen de polders - en Kamperzeedijkse buurtschappen - De Pieper en Mandjeswaard. Met de aanleg van deze 'ontbrekende schakel in de fietsverbinding tussen Ramspol en Genemuiden' is een oude waterverbinding in ere hersteld. Tot begin jaren zestig lag op nagenoeg dezelfde locatie namelijk ook een voetveer. Deze bracht schoolgaande jeugd, de postbode en vele anderen naar de overkant. Een bellepaal, die de pontbediende (de boer aan wiens erf de pont lag) vroeger duidelijk moest maken dat iemand over wilde steken, herinnert nog aan deze historie. Daarnaast was er vroeger nog een tweede, grotere pont, op de plek waar nu de Mandjeswaardbrug ligt.

Dankzij dit pontje kan men nu een mooi rondje door het hele grondgebied van Kamperzeedijk fietsen. Fietsers kunnen nu ook vanaf het Kampereiland, via het Kleemanspontje (over het Ganzendiep), de Oudedijk, met de pont over de Goot, de Pieperweg af via de Slaperdijk naar Kampen. Voor een betere aansluiting worden ook nog een aantal bestaande fietsroutes verlegd. Het pontje wordt door de dorpelingen zelf onderhouden.

Terug naar boven

Beeld

- Film van Kamperzeedijk-Oost vanuit de lucht, gemaakt met een drone. - Idem van -West.

- Oude foto's en ansichtkaarten van Kamperzeedijk.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kamperzeedijk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Kamperzeedijk.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Kamperzeedijk op Facebook. - Actualiteiten uit het dorp e.o. op Twitter.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Kamperzeedijk.

- Dorpshuis: - Gemeenschapscentrum De Driester.

- Onderwijs: - Basisschool De Driester heeft ca. 90 leerlingen en ligt midden in een prachtig poldergebied. De school wordt uiteraard bezocht door kinderen uit het dorp maar ook uit de omliggende polders Mandjeswaard, Pieper en Mastenbroek.

- Jongeren: - Christelijk Jongerenwerk Kamperzeedijk.

Reactie toevoegen