Kampereiland

Plaats
Dorp
Kampen
IJsseldelta
Overijssel

Kampereiland plaatsnaambord [640x480].jpg

Kampereiland heeft een heel bijzonder plaatsnaambord: wit op groen, dat kom je elders nauwelijks tegen. Formeel is het dus kennelijk geen bebouwde kom (want dat is wit op blauw). Toch is er een 30 km-zone.

Kampereiland heeft een heel bijzonder plaatsnaambord: wit op groen, dat kom je elders nauwelijks tegen. Formeel is het dus kennelijk geen bebouwde kom (want dat is wit op blauw). Toch is er een 30 km-zone.

kampereiland_miniaturenboerderij_kopie.jpg

Melkveehouder Joop Koers op het Kampereiland bouwt al sinds 1988 aan zijn 'Madurodam van Kampen' met inmiddels meer dan 300 natuurgetrouw nagebouwde objecten in schaal 1 op 10. Op de foto is hij anno 2016 bezig met het vroegere Stadsziekenhuis van Kampen.

Melkveehouder Joop Koers op het Kampereiland bouwt al sinds 1988 aan zijn 'Madurodam van Kampen' met inmiddels meer dan 300 natuurgetrouw nagebouwde objecten in schaal 1 op 10. Op de foto is hij anno 2016 bezig met het vroegere Stadsziekenhuis van Kampen.

Kampereiland

Terug naar boven

Status

- Kampereiland is een dorp* en schiereiland in de provincie Overijssel, in de streek IJsseldelta, gemeente Kampen.
* Geografisch gezien is Kampereiland een twijfelgeval of je het als dorp of als buurtschap moet zien: je kunt het als buurtschap zien omdat het voornamelijk één groot buitengebied met verspreide bebouwing is. Maar gezien het kerntje rond de Heultjesweg, met kerk, kun je deze plaats even legitiem als dorpje beschouwen.

- Praktisch en historisch gezien bestaat het huidige Kampereiland eigenlijk uit meerdere (voormalige) eilanden in de IJsseldelta, gescheiden door de verschillende stromen van de IJsseldelta, waaronder het Noorderdiep, het Ganzediep en het Keteldiep. Soms wordt er daarom ook gesproken over 'de Kamper eilanden'. Een aantal eilanden is aan elkaar gegroeid tot het huidige eiland. Ook de Kattenwaard is een 'Kamper eiland', maar wordt soms apart benoemd.

- Het dorp Kampereiland heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Kampen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 't Kamper-Eiland.

Terug naar boven

Ligging

- Kampereiland ligt direct N van Kampen. Het eiland wordt omsloten door (met de klok mee) het Zwarte Meer, het Ganzendiep, de Goot, de rivier de IJssel, het Keteldiep, het Kattendiep en het Ketelmeer.

- Vroeger had de IJssel meerdere en vooral andere uitlopers. Op Kampereiland is dit nog steeds goed zichtbaar in het landschap. Het eiland van nu neemt een zeer markante plaats in in het Nationaal Landschap IJsseldelta. De Kamper IJsseldelta, waarin het eiland gesitueerd is, is een van de meest bijzondere rivierdelta’s van Nederland. Typerend voor het eiland is dat de oudere boerderijen op terpen zijn gebouwd. Dit was noodzakelijk omdat het eiland vóór de afsluiting van de Zuiderzee in 1932, bij een hoge waterstand regelmatig overstroomde.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Het Kampereiland is een ca. 5.000 hectare groot gebied, waarvan 4.000 hectare aan landbouwgronden en rietlanden. In 1840 heeft het eiland 36 huizen met 334 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Jan van Arkel, de toenmalige bisschop van Utrecht, ruilde de Kampereilanden in 1363 met de stad Kampen voor de rechten op de polder Mastenbroek. Hierdoor verkreeg de stad Kampen ook het 'eeuwig recht van op- en aanwas' van alle zandplaten en gorzen die in de monding van de IJssel zouden opkomen. In de loop van de eeuwen zorgde aanwas voor grote uitbreiding van het Kampereiland. Aan het einde van de 20ste eeuw was de oppervlakte van de Kampereilanden nagenoeg driemaal groter geworden dan in 1363.

De daar wonende boeren pachtten hun boerderij van de stad Kampen. De boerderijen werden daardoor stadserven genoemd. De huidige pachters komen grotendeels voort uit de eerste generatie pachters.

Kampen kon lang vooruit met de pachtinkomsten die werden geïnd. Het was zelfs zodanig winstgevend dat de gemeente Kampen in de 19e eeuw geen belastingen meer hoefde te heffen om aan voldoende inkomsten te komen. Hierin zagen bedrijven en instellingen een gunstig vestigingsklimaat. Dit leidde onder andere tot de vestiging van de ThuK in Kampen.

De gemeente Kampen heeft als eigenaar van het gebied lange tijd zelf het beheer gevoerd. Sinds 2003 is het beheer uitbesteed aan Noorderstaete rentmeesters. In 2007 is het eigendom overgedragen aan Kampereiland Vastgoed N.V. (werknaam 'De Stadserven - Kampereiland e.o.') en voert Noorderstaete rentmeesters naast het dagelijks beheer ook de directie. Door deze verzelfstandiging heeft de gemeente Kampen haar publieke en private taken gescheiden. De gemeente Kampen is enig aandeelhouder in deze N.V.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Kampereiland, kunt u terecht bij de volgende instanties en publicatie:

- Historische vereniging voor de IJsseldelta 'Jan van Arkel'.

- Museumboerderij Erf 29 laat je kennismaken met het leven en werken op de boerderij zoals dat ca. 100 jaar geleden op dit eiland gebruikelijk was.

- Geboren en getogen Kampereilander Geuje van der Linde schrijft in 1988 voor het eerst een verhaal over één van de erven van het gepachte eiland. De erven zijn genummerd en daarom begint hij met schrijven bij Erfnummer 1. Daarna komt er regelmatig een nieuw verhaal bij, totdat hij in 2013 besluit dat het mooi is geweest, en er een boek over te gaan maken. Dit heeft in 2016 geleid tot het boek 'Uit rivier en zee geboren', een verzameling verhalen over de 100 oudste erven van Kampereiland, in tekst en beeld.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2011 presenteerde Stadserven een concept van de Stimuleringsregeling Weidse Waarden aan pachters en overige contracthouders op en rond het Kampereiland. Er is gestart met praktijkteams om nieuwe collectieve en individuele plannen van de grond te krijgen. Tijdens de bijeenkomst bleek er veel interesse voor energieopwekking, onder andere met zonnepanelen. Ook ziet de doelgroep perspectief in collectieve mestverwerking en duurzaam grondgebruik voor verbetering van de ruwvoerproductie.

De stimuleringsregeling is bedoeld om het gebied Kampereiland en omgeving economisch en landschappelijk te versterken. Dat gebeurt door de uitwerking van individuele en collectieve plannen die gericht zijn op verbreding, verdieping en verduurzaming van de landbouw. Pachters of samenwerkingsverbanden van ondernemers, moeten zelf met initiatieven komen. Een plan moet duidelijk bijdragen aan verbreding, verdieping en verduurzaming van de landbouw en het individuele bedrijfsbelang overstijgen. Financiële ondersteuning gebeurt op basis van investeringen en advieskosten die verder gaan dan het reguliere investeringspatroon. Daarbij moeten initiatiefnemers ook bereid zijn om zelf een eigen financiële bijdrage te leveren. Het projectgebied beslaat 4.700 hectare ten noordoosten en westen van de stad Kampen. (bron: Stadserven, 28-6-2011)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kampereiland heeft 5 rijksmonumenten, zijnde een op een terp gelegen 19e-eeuwse boerderij van het Kamper type op Frieseweg 25, de brug met uitwateringssluis uit 1880 bij Mandjeswaardweg 22, de uitwateringssluis uit 2e helft 19e eeuw bij Brinkweg 6, de hoefslagpaal uit 2e helft 19e eeuw bij Nesweg 5, en de gedenknaald voor J.C. baron van Haersolte uit 1881 aan de Mandjeswaardweg.

- De hervormde (PKN) Eilanderkerk aan de Frieseweg dateert uit 1667. - Site Hervormde Gemeente Kampereiland.

- In 1988 begint melkveehouder Joop Koers in zijn boerderij aan een 'Madurodam voor Kampen'. In zijn Miniaturenboerderij Kampereiland heeft hij inmiddels meer dan 300 historische bouwwerken, machines en voertuigen van het eiland plus Kampen en IJsselmuiden op schaal (1 op 10) nagebouwd, waar functioneel ook nog werkend (zoals bijv. de molen). En hij bouwt er nog altijd aan door. Hij heeft er destijds ook een speciale loods voor gebouwd en heeft deze al diverse keren moeten vergroten. Gratis toegang (vrijwillige bijdrage). - Zie ook de videoreportage over de Miniaturenboerderij.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Van 2016 t/m 2018 gaat Natuurmonumenten de rietlanden van het Kampereiland langs het Zwarte Meer herinrichten. Er wordt geplagd, gemaaid en er worden slenken en poelen gegraven in een gebied van 3,5 hectare, om het leefgebied voor zeldzame broedvogels als grote karekiet en roerdomp te verbeteren. Moerasvogels als roerdomp en grote karekiet hebben het moeilijk in Nederland. De Natura 2000-gebieden Zwarte Meer en Drontermeer vormen een belangrijk broedgebied voor deze vogels. Daarom gaat Natuurmonumenten deze gebieden verbeteren en geschikter maken voor riet- en moerasvogels.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kampereiland (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Kampereiland.

- Nieuws: - Actualiteiten uit het Kampereiland op Facebook.

Reactie toevoegen