IJsselmonde

Streek
Rotterdam Albrandswaard Barendrecht Ridderkerk
IJsselmonde
Zuid-Holland

ijsselmonde_streekarchief_eiland.jpg

De in 1983 opgerichte Stichting Streekarchief IJsselmonde zet zich al ca. 35 jaar in voor het onderzoeken en ontsluiten van de geschiedenis van het eiland IJsselmonde. Dit "geheugen van IJsselmonde" heeft veel te bieden. Zie het hoofdstuk Geschiedenis.

De in 1983 opgerichte Stichting Streekarchief IJsselmonde zet zich al ca. 35 jaar in voor het onderzoeken en ontsluiten van de geschiedenis van het eiland IJsselmonde. Dit "geheugen van IJsselmonde" heeft veel te bieden. Zie het hoofdstuk Geschiedenis.

ZH gemeente IJsselmonde in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente IJsselmonde anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente IJsselmonde anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

ijsselmonde eiland kaart (Kopie).jpg

Het eiland IJsselmonde, gelegen tussen de Nieuwe Maas in het N en de Oude Maas in het Z, is in de loop der jaren middels vele wegen, bruggen en een spoorlijn met omliggende gebieden verbonden. Voorheen kon men alleen met veerponten van en naar het eiland.

Het eiland IJsselmonde, gelegen tussen de Nieuwe Maas in het N en de Oude Maas in het Z, is in de loop der jaren middels vele wegen, bruggen en een spoorlijn met omliggende gebieden verbonden. Voorheen kon men alleen met veerponten van en naar het eiland.

IJsselmonde

Terug naar boven

Status en ligging

Als je ergens hoort of leest over 'IJsselmonde', kan dat op 4 verschillende soorten gebieden betrekking hebben. Je zult dus uit de context van het verhaal moeten opmaken welke er bedoeld wordt. Het betreft:

1) De naam IJsselmonde is tegenwoordig het meest bekend/gangbaar als naam van het gelijknamige 'gebied'* in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam. * Tot 2014 was de gemeente Rotterdam verdeeld in 14 deelgemeenten. Sinds 2014 zijn dit i.v.m. wettelijke hervormingen - waarbij het instituut 'deelgemeente' is opgeheven - 'gebieden' geworden, die worden bestuurd door Gebiedscommissies. Het 'gebied' IJsselmonde is op zijn beurt onderverdeeld in 4 wijken, waarvoor zie de site van het 'gebied' hieronder in het hoofdstuk Links.

2) IJsselmonde is ook de naam van een voormalige gemeente. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-7-1941. Per 1-8-1941 over naar gemeente Rotterdam. Reeds in 1870 heeft er al een grenscorrectie plaatsgevonden ten gunste van de gemeente Rotterdam (dit betrof het gebied Feijenoord) en in 1895 is er nog een deel overgegaan naar de gemeente Rotterdam. Voor de begrenzing van de oorspronkelijke gemeente IJsselmonde zie de oude plattegrond elders op deze pagina.

3) In de onder 2) beschreven gemeente lag o.a. het dorp IJsselmonde. Tegenwoordig wordt dat binnen het gelijknamige, onder 1) beschreven gebied, door de gemeente benoemd als wijk Oud IJsselmonde. Gezien de dorpse kenmerken die die kern nog altijd heeft, zou dat - tevens - als 'dorp in de stad' kunnen worden gekwalificeerd. Het betreft de Bovenstraat en Benedenstraat, die in feite de 'dorpsstraat' van het dorp vormen, en de kern Z ervan, gelegen direct O van de A16 en in het N grenzend aan de Nieuwe Maas.

De onder 1), 2) en 3) beschreven gebieden, die elkaar uiteraard overlappen, liggen allemaal in het ZO van de huidige gemeente Rotterdam.

4) IJsselmonde is ook de naam van het 'eiland' (dat tegenwoordig weliswaar door vele wegen, bruggen en spoorlijnen met het omliggende vasteland is verbonden) tussen de Nieuwe Maas in het N, de Oude Maas in het Z en de Noord in het O. Het eiland is gezien zijn omvang en verscheidenheid tevens als streek te beschouwen, getuige ook het feit dat dit gebied een Streekarchief heeft (zie hieronder bij Geschiedenis).

Het eiland omvat de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht en Ridderkerk en de 'strook' Rotterdams grondgebied Z van de Nieuwe Maas (met o.a. Hoogvliet, Pernis, Heijplaat, Charlois, Feijenoord en IJsselmonde). Ook de Zwijndrechtse Waard in het O van het gebied wordt 'gemakshalve' vaak tot het 'eiland IJsselmonde' gerekend, hoewel dat strikt genomen eigenlijk niet juist is. De Zwijndrechtse Waard omvat de gemeenten Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht. Het riviertje de Waal is de grens tussen het eiland IJsselmonde en de Zwijndrechtse Waard. Ook van het eiland vind je een kaartje afgebeeld op deze pagina.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1125-1130 kopie 15e eeuw Islemunde, 1151-1155 Islemunde, 1333 Yselmonde, 1883 IJselmonde, 1903 IJsselmonde.

Naamsverklaring
Samenstelling van monde 'monding' en de waternaam IJssel, beschouwd als een afleiding met een suffix -l bij de Germaanse wortel îs, ontstaan uit het Indo-Europese eis* 'snel bewegen'. Vergelijk waternamen als IJzer, Isar, Isère.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente IJsselmonde 359 huizen met 2.310 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 193/1.291 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Oostdijk 44/285, Lombardijen 5/30, De Punt 8/40, Hordijk 17/106, Langendijk 19/109, De Kreek 11/70, Varkensoordkade 3/21 en Feijenoord 59/358.

- Per 1-8-1941 is de gemeente IJsselmonde opgeheven en overgegaan naar de gemeente Rotterdam. Op dat moment had zij 9.183 inwoners.

- Het huidige 'gebied' IJsselmonde - zoals hierboven beschreven onder 1) in het hoofdstuk Status - omvat ca. 30.000 huizen met ca. 60.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (een of meer kernen op) het eiland IJsselmonde, kun je terecht bij Stichting Streekarchief Eiland IJsselmonde. Het Streekarchief is een vrijwilligersorganisatie die zich tot doel stelt de geschiedenis van dit eiland in kaart te brengen. Het streekarchief beschikt over een uitgebreide historische databank. De missie van het Streekarchief is "het (digitaal) vastleggen van alle vormen van informatie aangaande het eiland IJsselmonde op het gebied van personen, bedrijven, families en andere wetenswaardigheden en deze informatie te faciliteren voor de bewoners, onderwijsinstellingen en andere groeperingen in deze streek".

Het Streekarchief is opgericht in 1983 en heeft sindsdien enorm veel gedaan en bereikt. Daarover kun je lezen onder de link. Activiteiten van de stichting zijn o.a. het verzamelen en onderzoeken van gegevens op het gebied van o.a. genealogie, topografie, archeologie, sociografie, industriële ontwikkelingen en monumenten, het organiseren van tentoonstellingen, het geven van instructie/cursusssen en lessen op het gebied van genealogie, het geven van voorlichting over (de geschiedenis van) IJsselmonde, en het uitgeven van boekjes en digitale publicaties over (de geschiedenis van) dit eiland.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2011 is de dijkenstructuur op het eiland IJsselmonde onderzocht. De oude dijken kunnen een sleutelrol vervullen in de verbetering van het leefklimaat op het eiland. Het onderzoek richt zich op nieuwe vormen voor oude dijken. Het heeft geleid tot een atlas waarin drie thema’s centraal staan. Oorspronkelijk bestaat IJsselmonde uit veel verschillende eilandjes, polders en dijken. Deze structuur is echter nauwelijks meer terug te vinden. Uitbreidingswijken, spoortaluds en snelwegen doorsnijden de oude structuren. De verschillende wijken staan daardoor met de ruggen naar elkaar toe.

Lola Landscape Architects heeft onderzoek gedaan naar de potentie van de oude dijkstructuren om nieuwe verbindingen en leefmilieus te ontwikkelen. Drie thema’s stonden in het onderzoek centraal. In Waterwerken is het (nog) bestaande netwerk van dijken in kaart gebracht en onderzocht hoe de huidige waterhuishouding en dijken zijn te gebruiken bij het accommoderen van de toekomstige wateropgave. Ten tweede is onderzocht hoe de resterende dijken het recreatieve en ecologisch netwerk op IJsselmonde kunnen verbeteren. Het derde thema betreft de waarde van de dijken als leefmilieu. Het complete onderzoek is in te zien op de site Dijkenatlas Eiland IJsselmonde.

- In 2013 heeft de Provincie Zuid-Holland het Gebiedsprofiel IJsselmonde (156 pag.) vastgesteld. Het gebiedsprofiel verbeeldt en beschrijft de ruimtelijke kwaliteiten en ambities voor het (landelijke) gebied. Hierdoor wordt duidelijk waar rekening mee moet worden gehouden bij nieuwe ruimtelijke ingrepen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het huidige Oud IJsselmonde heeft 3 rijksmonumenten.

- Het huidige Oud IJsselmonde heeft 12 gemeentelijke monumenten.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Avond4daagse (eind mei).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandelroutenetwerk IJsselmonde telt 222 km aan wandelverbindingen van knooppunt naar knooppunt. Onder de link vind je de kaarten van wandelroutenetwerk Oost en West op het eiland, plus een Wandelrouteplanner waarmee je zelf een wandelroute over het eiland kunt uitstippelen.

- Op de site van Natuur- en Recretieschap IJsselmonde vind je de natuur-en recreatiegebieden op Eiland IJsselmonde en de recreatiemogelijkheden die zij te bieden hebben.

- In Zwembad IJsselmonde zijn drie bassins met beweegbare bodems aanwezig; het is een multifunctioneel zwembad met een uitgebreid zwemprogramma.

- Speeltuin Varkenoord (Van Lieshoutstraat 20). - Speeltuin IJsselmonde.

Terug naar boven

Beeld

- Op de Facebookpagina Oud-IJsselmonde kun je genieten van mooie oude en ook recent foto's van dit dorp/deze wijk, met af en toe ook een uitstapje naar een andere wijk of buurt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over IJsselmonde (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Stadswinkel IJsselmonde is in feite een dependance van het gemeentehuis, waar je dus allerlei gemeentehuis-aangelegenheden kunt regelen, zoals paspoort, rijbewijs e.d.

- Algemeen: - Officiële site van 'gebied' IJsselmonde op de site van de gemeente Rotterdam. - 'Gebied' IJsselmonde op Wikipedia. - Eiland IJsselmonde op Wikipedia. - Nieuws van gebied IJsselmonde op Facebook.

- Nieuws: - Nieuwssite m.b.t. 'gebied' IJsselmonde. - IJsselmondenieuws op Facebook. - Nog een IJsselmonder nieuwspagina op Facebook.

- Wonen: - Pagina over wonen op IJsselmonde op de site van woningbouwcorporatie Woonstad Rotterdam.

- Bewonersverenigingen: - Bewonersgroep Burgers voor Beverwaard. Bewoners bundelen hun krachten en werken samen voor een prettige wijk.

- Onderwijs: - Basisschool Beatrix.

- Welzijn: - PIT 010 staat voor welzijnswerk voor en door bewoners in Rotterdam-IJsselmonde met ondersteuning van professionals. Zij doen dit in opdracht van gemeente Rotterdam samen met IJsselwijs en ContourdeTwern. Zij worden in hun werk ondersteund door talloze vrijwilligers en andere actieve bewoners. PIT 010 gelooft dat iedereen ergens goed in is en iets voor de maatschappij kan betekenen. Hun doel is dan ook dat de bewoners van IJsselmonde zo goed mogelijk in hun vel zitten en dat ze actief meedoen aan het leven in de wijk. Ondersteuning is er voor mensen die zich graag willen ontwikkelen of die ergens op eigen kracht niet uitkomen. Met een gevarieerd aanbod van activiteiten, vaak door vrijwilligers georganiseerd, is er altijd een oplossing voorhanden.

- Veiligheid: - Politie IJsselmonde. - Buurtpreventie Beverwaard.

Reactie toevoegen