Huissen

Plaats
Stad
Lingewaard
Betuwe Overbetuwe
Gelderland

huissen_700_jaar_stad.jpg

Huissen heeft in 2014 het 700-jarig bestaan als stad gevierd

Huissen heeft in 2014 het 700-jarig bestaan als stad gevierd

gemeente_huissen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Huissen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Huissen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Huissen

Terug naar boven

Status

- Huissen is een stad in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Lingewaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2000.

- Wapen van de voormalige gemeente Huissen.

- Huissen omvat, naast de oorspronkelijke stad zelf, het vroegere dorp Het Zand, waarvan de dorpskern in de bebouwde kom van de stad is opgegaan en daarmee formeel een wijk is geworden, en in de praktijk als 'dorp in de stad' kan worden beschouwd. Z daarvan is nog wel sprake van een stuk buitengebied van Het Zand met tuinbouw. Verder vallen onder de stad nog de buurtschap Hoeve in het zuidwesten, buurtschap / bedrijventerrein Looveer in het oosten en industrieterrein Pannenhuis met veiling in het zuiden. Agropark Bergerden aan de andere, W kant van de N839 valt onder het dorp Bemmel, een deel van de buurtschap Bergerden ligt in het ZW van het stadsgebied, waarvan een O deel dan weer meer bepaald in 'het dorp in de stad' Het Zand ligt (het andere deel van deze buurtschap valt onder Bemmel). De wijk Zilverkamp in het noorden is ontstaan in de jaren zeventig van de 20e eeuw. Al met al vallen onder de stad 1 'dorp in de stad' en 3 (delen van) buurtschappen.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
(ook in het Nederlands!) Huussen, in het Zuid-Gelderse dialect Huusse.

Oudere vermeldingen
850-865 kopie 1170-1175 Huosnin, ca. 1200? in Hvosne, 1294-1295 de Husen, 1395-1396 Huesen, 1883 Huisen.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onbekend. Het in 814-815 kopie 1170-1175 genoemde in Hosenheim 'woonplaats van de persoon Hoso' is niet te identificeren met Huissen. (1)

Terug naar boven

Ligging

Huissen ligt Z van Arnhem, NO van Bemmel en Elst, ZW van Westervoort en Duiven, in de streek Over-Betuwe (niet te verwarren met de nabijgelegen gemeente Overbetuwe), dat het oostelijke gedeelte behelst van de streek Betuwe. In het oosten grenst de stad aan de Nederrijn.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Huissen 470 huizen met 2.962 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 193/1.263 met de buurtschappen Malburgen (in 1967 overgegaan naar de gemeente Arnhem en nu een wijk in Arnhem-Zuid) 18/117, Ambt Huissen 203/1.272 en Schependom 56/310. Tegenwoordig heeft de stad ca. 7.000 huizen met ca. 18.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Huissen heeft rond 1314 stadsrechten gekregen. Pas in 1816 komt het definitief bij Nederland en daarmee Gelderland. Voorheen behoort het door de eeuwen heen tot diverse staten (Kleef, Brandenburg en Pruisen) in het gebied dat tegenwoordig Duitsland heet. Als gevolg van bombardementen in de Tweede Wereldoorlog, onder meer tijdens de Slag om Arnhem, zijn er weinig historische panden bewaard gebleven.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad, kun je terecht bij de volgende instanties en literatuur:

- Historische Kring Huessen.

- T.g.v. de viering van 700 jaar stad in 2014, is het kaartenboek Huissen op de kaart verschenen (uitg. Historische Kring Huessen) met 39 kaarten uit de periode van 1586 tot en met 1818. De kaarten zijn voorzien van een toelichting.

- Kinderboeken over de geschiedenis van Huissen door Femke van Ottele.

- Stadsmuseum Hof van Hessen.

- De tuinbouw in deze omgeving kent een rijke historie. De druiven- en de tabaksteelt waren heel belangrijk. Op het hoogtepunt stonden hier ca. 300 druivenkassen. Hierdoor ontstond een zeer karakteristiek agrarisch landschap. Door intensivering, schaalvergroting, vernieuwing, woningbouw etc. gaat het karakteristieke kleinschalige glastuinbouwgebeid, met zijn specifieke kassen rond het gebied Huissen - Angeren steeds meer verloren. De geschiedenis van dit bijzondere tuinbouwgebied en van de tuinders in dit gebied is steeds minder zichtbaar. Rond de Bloemstraat, een gebied dat van oudsher deze tuinbouwbestemming had, is een nieuwe woonwijk gerealiseerd.

Midden in dit gebied bevindt zich het monumentale tuinderscomplex “Mea Vota” waar nog steeds druiven geteeld worden. Op dit complex bevinden zich nog een aantal originele druivenkassen die de status van gemeentelijk monument hebben. De bij het complex behorende woning en schuur hebben eveneens de status van gemeentelijk monument. Het gehele complex vormt een bijzonder gaaf ensemble wat in het gehele gebied nagenoeg niet meer voorkomt en voor tuinbouwhistorie in dit gebied zeker behouden zou moeten blijven. Vandaar dat het geheel is ingericht als Tuinbouwmuseum De Hofstééj.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De wijk Zilverkamp in het N van Huissen is een zogeheten 'bloemkoolwijk' uit de jaren zeventig. Destijds hartstikke modern, maar vandaag de dag na ca. 40 jaar wel aan een herinrichting toe, zodat het weer aan de huidige eisen des tijds voldoet. Het Wijkontwikkelingsplan Zilverkamp 2018-2023. ‘Samen aan de slag!’ is een samenwerking van de bewoners, gemeente Lingewaard, Waardwonen, SWL en andere partijen. RUIMTEVOLK heeft de partijen ondersteund in het vormgeven van deze samenwerking en de totstandkoming van de analyse en strategie. Zij zijn gevraagd om samen met alle betrokkenen een toekomstvisie en aanpak op te stellen. Ze zijn samen op zoek gegaan naar de identiteit en kracht van de wijk. Hoe geven ze de Zilverkamp een tweede jeugd? En op welke manier krijgen we de wijk en al die organisaties tegelijk in beweging?

Het resultaat is een breed gedragen en uitvoeringsgericht plan, met 44 concrete en uiteenlopende ambities. Het gaat onder andere om een collectieve aanpak van woningverbetering, verduurzaming van de particuliere en sociale woningvoorraad, het bestrijden van eenzaamheid en sociale achterstanden, het stimuleren van ontmoeting, het steunen van ondernemers in de wijk, een kwaliteitsimpuls voor het park en het verbeteren van de informatievoorziening. (bron en voor nadere informatie zie: Ruimtevolk, 22-1-2018)

- Om de komende jaren verantwoord te kunnen omgaan met de ruimtelijke ontwikkelingen die de stad nog te wachten staan, zijn in 2013 de rapporten 'Binnenstad Huissen' en 'Herbestemmings- en Transformatiekader Huissen' opgesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Huissen heeft 9 rijksmonumenten.

- Huissen heeft 28 gemeentelijke monumenten.

- Het oudste deel van 't Huis Binnenveld (Huismanstraat 27) dateert uit de 16e eeuw.

- Jarenlang is er onzekerheid geweest over een herbestemming van het sinds 2012 leeg gestaan hebbende voormalige zusterklooster en stadhuis (gemeentelijk monument). In 2016 zijn op de bovenste verdiepingen tijdelijk 50 appartementen gerealiseerd voor ouderen die voorheen in zorgcentrum Sancta Maria woondn. Die appartementen worden, als de nieuwbouw van het zorgcentrum gereed is en de ouderen weer daarheen zijn vertrokken, verbouwd tot 24 huurappartementen voor woningcorporatie Waardwonen. Op de benedenverdieping van het Stadhues is een Multifunctioneel Centrum (MFC) gerealiseerd met daarin o.a. de bibliotheek en horeca.

- Mariakapellen.

- Gevelstenen in Huissen.

Terug naar boven

Evenementen

- Huissen heeft in 2014 het 700-jarig bestaan als stad gevierd. Op de Facebookpagina Huissen 700 kun je zien wat er gedurende dat jaar aan evenementen rond dit thema is georganiseerd.

- In 1955 zag carnavalsvereniging CV De Kraonige Zwaone het levenslicht. Op de grondvesten van de voorloper, CV De Foekepot, ontstaat een nieuw gezelschap uit alle lagen van de bevolking en waarin zowel Huissen-Stad als -Zand vertegenwoordigd zijn. In tegenstelling tot CV De Foekepot blijkt De Kraonige Zwaone wel in staat de ‘eenzijdigheid’ te doorbreken en de sympathie van zowel het gemeentebestuur, de lokale geestelijkheid en de plaatselijke notabelen voor zich te winnen. - De Ütvliegers is een groep van en voor jonge Huissenaren, die zichzelf het doel gesteld hebben om jongeren te betrekken bij de organisatie en viering van het Huissense straatcarnaval, werkend onder de vlag van de Kraonige Zwaone. - Stichting Huissens Jeugd Carnaval De Krössels organiseert jaarlijks een carnavalsfeest voor de jeugd in de leeftijd van 9-14 jaar.

- Stinase staat voor Stichting voor Nationale en Stedelijke Evenementen. Ze organiseren de nationale dodenherdenking, de bevrijdingsvuurestafette (Wageningen-Huissen) en het Bevrijdingsconcert. Daarnaast coördineert Stinase de activiteiten rond Koningsdag en helpt zij mee bij de intocht van Sinterklaas. Het grootste evenement dat Stinase organiseert is de Huissense Dag. Oorspronkelijk was de Huissense Dag georganiseerd rond de doorkomst van de fietsers die deelnamen aan de Nijmeegse Fietsvierdaagse. Huissen was jarenlang officieel dé etappeplaats op de eerste fietsdag. Nu komen er tijdens de Huissense Dag geen fietsers meer langs van de Nijmeegse Fietsvierdaagse. Desalniettemin gaat de Huissense Dag gewoon door volgens de oude formule.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2010 en 2011 is in het NW van Huissen het Zeegbos aangelegd. Het Zeegbos verbindt de Huissense wijk Loovelden met het Arnhemse Rijkerswoerd. Het Zeegbos heeft een oppervlakte van 10 hectare waarvan 6 hectare bos. Verder is er 1,5 kilometer aan fiets- en wandelpaden aangelegd.

- Uiterwaardengebied de Huissense Waarden, gelegen O van Huissen, N van Angeren, wordt de komende jaren heringericht. Het project combineert combineert zandwinning, rivierkundige doelen, natuurontwikkeling en het behoud van voldoende foerageer- en rustgebieden voor grasetende watervogels.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Huissen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Wijkplatform Zilverkamp-Zuid.

- Muziek: - Blaaskapel De Bevelanders is een vriendenclub - oorspronkelijk ontstaan uit muziekvereniging Volharding van Huissen-Zand - die inmiddels 40 jaar bestaat en 14 leden telt; 12 blazers en 2 slagwerkers. Het is een hechte club die naast het muziek maken ook allerlei andere culturele activiteiten heeft ontwikkeld en nog steeds ontwikkelt, zoals bijv. de Huissense Cultuurprijs, het Bevelander Jaarfeest, de 'begrafenis' van Huissen als zelfstandige gemeente en de jaarlijkse uitreiking van ‘de Orde van de Foekepot’. De orkestleden hebben in 2008 een echte ‘Walk of Fame’ in het centrum aangelegd voor alle eerdere cultuurprijswinnaars.

- Blaasorkest De Rienblaozers is in 2000 opgericht en heeft 14 leden. Ze repeteren wekelijks in De Gouden Engel. Ze verlenen medewerking aan diverse evenementen zoals de intocht van Sinterklaas (als Pietenband), diverse koopzondagen, wijkfeesten, Huissen bij Kaarslicht, Carnaval, de Gildefeesten en nog veel meer.

- Sport: - Handbalvereniging HV Huissen is opgericht in 1957. Gedurende het zaalseizoen spelen zij hun thuiswedstrijden in Sporthal De Brink. De veldcompetitie wordt gespeeld op de buitenvelden gelegen op park ‘t Rosendael aan de Julianastraat.

- Overige verenigingen: - De Gilden van Sint Laurentius en Sint Gangulphus binnen de stad Huissen hadden vroeger een militaire functie; zij beschermden de stad. Tegenwoordig houden zij de tradities van de broederschap in stand. Meer dan 600 jaar na de oprichting van de eerste gilden in de stad zijn zij nog altijd springlevend. Zij dragen de tradities en de geruiken van de Huissense gildengeschiedenis uit. De gildebroeders hebben een aantal dagen in het jaar dat zij bij elkaar komen. Zoals Koningschieten, kerkwijding, het ontsteken van het Paasvuur, de dagen van de patroonheilige en de herdenking en het naspelen van het Beleg en Ontzet van Huissen. Daarnaast zijn de gilden diepgeworteld in de Gelderse gemeenschap van Gilden en Schutterijen. Dit alles onder de eeuwenoude pijlers van broederschap, dienstbaarheid en trouw.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Huissen alg.

Reactie toevoegen