Hooglanderveen

Plaats
Dorp
Amersfoort
Eemland
Utrecht

hooglanderveen_dorpsdag_logo_2016.png

De Dorpsdag Hooglanderveen (op een zaterdag eind juni) is in 2016 alweer voor de 10e keer georganiseerd. Op de banner zie je burgemeester Lucas Bolsius met Jacques Herb, die op de Dorpsdag van 2015 Jacques' mega-hit 'Manuela' hebben gezongen.

De Dorpsdag Hooglanderveen (op een zaterdag eind juni) is in 2016 alweer voor de 10e keer georganiseerd. Op de banner zie je burgemeester Lucas Bolsius met Jacques Herb, die op de Dorpsdag van 2015 Jacques' mega-hit 'Manuela' hebben gezongen.

Hooglanderveen-MSD-20120512-258005.jpg

In mei 2012 had Hooglanderveen aan de Van Tuyllstraat naast de alternatieve borden met gestileerd panorama (op de oude plek van de komborden) ook nog de officièle blauwe komborden. Deze zijn later alsnog verwijderd.

In mei 2012 had Hooglanderveen aan de Van Tuyllstraat naast de alternatieve borden met gestileerd panorama (op de oude plek van de komborden) ook nog de officièle blauwe komborden. Deze zijn later alsnog verwijderd.

Hooglanderveen-MSD-20110129-225293.jpg

De buurtschap Hooglanderveen wordt een echt dorp door de bouw van de St. Josephkerk in 1918, in 1923 gevolgd door de St. Josephschool.

De buurtschap Hooglanderveen wordt een echt dorp door de bouw van de St. Josephkerk in 1918, in 1923 gevolgd door de St. Josephschool.

Hooglanderveen

Terug naar boven

Status

- Hooglanderveen is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Eemland, gemeente Amersfoort. T/m 1973 gemeente Hoogland.

- Hooglanderveen heeft sinds 2009 een eigen dorpsvlag.

- Onder het dorp Hooglanderveen valt sinds een grenscorrectie in 1998 ook een deel van de Nijkerkse buurtschap Palestina. De bedoeling daarvan was dat Amersfoort daarmee extra ruimte zou krijgen voor de nieuwe wijk Vathorst. Vooralsnog blijft dit deel, N van de Laak, echter van nieuwbouw gevrijwaard.

- Omdat Hooglanderveen de afgelopen jaren voor driekwart ingesloten is komen te liggen in de Amersfoortse nieuwbouwwijk Vathorst (zie bij Ligging)*, had de gemeente Amersfoort de blauwe plaatsnaamborden (komborden) van het dorp verwijderd, omdat die verkeerstechnisch gezien geen functie meer hadden. De inwoners wilden echter toch graag hun plaatsnaam zichtbaar houden bij de entrees van het dorp. De gemeente heeft daarom alternatieve borden teruggeplaatst, met de plaatsnaam en een gestileerd landschap (aan de Van Tuyllstraat hebben naast de gestileerde borden ook nog de komborden gestaan. Later zijn deze alsnog verwijderd).

Wat ons betreft was dit allemaal niet nodig geweest. Immers het dorp is en blijft een formele woonplaats voor postcodeboek en BAG en had daarmee haar eigen komborden kunnen behouden, zij het uit oogpunt van identiteit. Dat het dorp tegenwoordig grotendeels aan de bebouwde kom van een andere woonplaats (Amersfoort dus) grenst, doet daar niets aan af. Het argument van de gemeente om de komborden weg te halen was namelijk dat je, behoudens de A28-kant, niet meer vanuit buiten-de-bebouwde-kom de bebouwde kom binnenkomt. En dat daarmee deze borden niet meer functioneel zouden zijn. Maar er zijn meer plaatsen in het land waar de kommen aan elkaar grenzen, en waar dan ook einde bebouwde kom van plaats A en begin bebouwde kom van plaats B aan 1 paal bevestigd zitten (zoals bijv. bij Schijndel en Wijbosch. Zie het voorbeeld aldaar). Een soortgelijke constructie had ook bij Hooglanderveen en Amersfoort-Vathorst gekund.
* Vergelijkbaar met buurdorp Hoogland dat ook nog maar aan één kant, aan de kant van de Bunschoterstraat, 'vrij' ligt.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
Lokaal wordt het dorp kortweg 't Veen genoemd.

Naamgeving
Het dorp is genoemd naar de ligging in - oorspronkelijk - veengebied nabij moederdorp Hoogland.

Oudere vermeldingen
Waar tegenwoordig Hooglanderveen ligt, stond vanouds op kaarten (en in plaatsenlijsten soms nog tot voor kort) de buurtschap Buurtsdijk vermeld. Deze naam is als buurtschap echter al lange tijd ter plekke niet meer bekend en in het dorp opgegaan. In het NO van het dorp is nog een gelijknamige nieuwbouwstraat die hieraan herinnert.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp ´t Turfgat.

Terug naar boven

Ligging

- Hooglanderveen ligt N van Amersfoort, in de 'oksel' van A1 in het W, A28 in het O en Knooppunt Hoevelaken in het Z. Het dorp zou middels een 'groene buffer' gescheiden blijven van het recent gereed gekomen nieuwe Amersfoortse stadsdeel Vathorst, zo had de gemeenteraad van Amersfoort plechtig beloofd, maar daar is weinig van terecht gekomen. De buffer is inmiddels voor een groot deel bebouwd geraakt en het dorp is daarmee, vrijwel rondom ingesloten door Vathorst, een 'dorp in de stad' geworden.

Omdat Hooglanderveen hierdoor van de kaart dreigt te verdwijnen (zoals je bij Status kunt lezen, hebben de dorpelingen zich moeten inspannen om in ieder geval nog plaatsnaamborden te behouden), is het dorp op de Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland geplaatst. Interview over de Rode Lijst, waarin vanaf 2 min. 30 Hooglandervener Geurt Hilhorst wordt geïnterviewd over de gevolgen van Vathorst voor zijn dorp. Ook in het AD van 28-3-2008 is dhr. Hilhorst geinterviewd over de consequenties van Vathorst voor zijn boerenbedrijf en voor het dorp in bredere zin.

- De Van Tuyllstraat is wat betreft de tunnel onder de A28 sinds medio 2012 alleen nog een busbaan, waardoor je daar met een motorvoertuig anders dan een bus niet meer het dorp in of uit kunt. Wellicht zijn daarom aan die kant ook de blauwe richtingborden naar Hooglanderveen verwijderd. De fiets-richtingborden staan er nog wel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 komt Hooglanderveen nog niet voor, omdat het dorp pas na die tijd is ontstaan. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.800 huizen met ca. 4.500 inwoners (waaarvan ca. 2.000 in het oude dorp, dus van voor de recente nieuwbouwgolf). De omliggende Amersfoortse nieuwbouwwijk Vathorst - die in het buitengebied van Hooglanderveen is gebouwd, en waarvan de inwoners betrokken worden bij de voorzieningen in het dorp - heeft ruim 14.000 inwoners, volgens prognoses doorgroeiend naar uiteindelijk 23.000 inwoners in 2021.

Terug naar boven

Geschiedenis

Hooglanderveen is oorspronkelijk een onbewoonbaar en ongecultiveerd veengebied. De boeren 'op het Hogeland' gebruiken het als meent of marke, dat wil zeggen gemeenschappelijke grond voor hun schapen, hakhout en dergelijke. Sinds de 13e eeuw is het gebied geleidelijk ontgonnen en geschikt gemaakt voor landbouw en bewoning. Tot eind 19e eeuw is er nog geen duidelijke kern en bestaat het gebied nog vooral uit verspreide boerderijen en arbeiderswoningen. In 1898 krijgt de nederzetting een halte met stationsgebouw aan de in 1863 aangelegde spoorlijn Amersfoort - Zwolle.

Gedurende de Reformatie worden de katholieken in deze streek bediend door Jezuïeten vanuit Nijkerk. In 't Veen worden diensten gehouden in het 'Sandhuysken'. Later ressorteren de bewoners van 't Veen onder Hoogland en gaan ter kerke in Hoogland (5 kwartier gaans) of Amersfoort (1 á 2 uur gaans). Omstreeks 1853 is er voor de eerste keer sprake van de wenselijkheid van de oprichting van een eigen parochie voor dit buitengebied van Hoogland. Door allerlei moeilijkheden kunnen de plannen voor een eigen parochie pas in 1917 worden gerealiseerd. De bevolking in Hooglanderveen is inmiddels toegenomen, mede door de aanleg van de spoorlijn. Deze toename van gezinnen zorgt ook voor problemen met betrekking tot het cathechismusonderwijs voor kinderen die hiervoor een veel te grote afstand moeten afleggen.

Uiteindelijk kan in Hooglanderveen een eigen kerk worden gebouwd dankzij een schenking van broer en zus Hendrikus en Maria Agatha van Beek. Zij hebben het plan opgevat om hun boerderij en land te vermaken, zodat er een kerk en pastorie kunnen worden gebouwd. In 1916 krijgen zij toestemming van de kerkelijke overheid voor de oprichting van een eigen parochie. In 1918 komt de kerk gereed en wordt de parochie officieel opgericht.

De realisatie van kerk en school zijn aanleiding voor verdere groei en komvorming. Na annexatie van de gemeente Hoogland en daarmee het dorp Hooglanderveen door de gemeente Amersfoort in 1974, heeft eerst het buitengebied van Hoogland plaatsgemaakt voor de uitbreiding van Amersfoort. De afgelopen jaren heeft ook het buitengebied van Hooglanderveen eraan moeten geloven, dat is volgebouwd met de nieuwe wijk Vathorst. Het dorp zelf is door de nieuwbouw in enkele jaren tijd in omvang verdubbeld (zie verder bij Statistische gegevens).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Door de verwevenheid van de nieuwe wijk Vathorst met het oude dorp, worden beide in toenemde mate als een geheel beschouwd. Zo zijn in 2012 de Wijkatlas Vathorst Hooglanderveen en de Dorps- en wijkagenda Hooglanderveen en Vathorst verschenen, en zal over enkele jaren, als de oude bestemmingsplannen vervangen moeten worden, voor wijk en dorp gezamenlijk één nieuw bestemmingsplan verschijnen.

- Boekje met portretten van Hooglanderveense boeren (2008) die zijn vertrokken of, in veranderde omstandigheden, zijn gebleven als gevolg van de bouw van het nieuwe stadsdeel Vathorst.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sint Josephkerk uit 1918.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Dorpsdag Hooglanderveen (op een zaterdag eind juni) is in 2007 heel voorzichtig begonnen, staat inmiddels als een huis met de hele dag tal van activiteiten voor jong en ouder, en is in 2016 alweer voor de 10e keer georganiseerd.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Hooglanderveen van fotograaf Martin Stevens.

- Fotoalbum van het buitengebied van Hooglanderveen rond 2000, door de Hooglanderveners A. en W. Blom, van de boerderijen en landschappen vóór ze werden afgebroken dan wel opgeslokt door de nieuwbouwwijk Vathorst.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hooglanderveen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Hooglanderveen.

- Belangenverenigingen: - Belangenvereniging Hooglanderveen. Onder het menu ´Ons dorp´ vind je o.a. het Volkslied van het dorp en een straatnamengids met verklaring van de straatnamen.- Stichting Vrienden van Hooglanderveen zet zich in voor het welzijn in het dorp en voor behoud van het dorpskarakter, door concrete initiatieven op dit gebied financieel te ondersteunen.

- Lokale links: - Links naar lokale instanties in Hooglanderveen.

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd / jongeren: - Basisschool St. Joseph. - Gastouderbureau Kroostopvang. - Scouting St. Jozef is er voor meisjes en jongens van 5 t/m 18 jaar. Ze hebben groepen voor Bevers, Welpen, Scouts en Explorers. - Veenpower is de jongerenvereniging van Hooglanderveen.

- Muziek: - Showband Animato is in 1970 vanuit het niets gestart met een Tamboer- en trompettercorps. In 1981 is gekozen voor shows in 'American style' compleet met nieuwe G-gestemde frontfacing blaasinstrumenten, flitsende costuums en colorguards. Sindsdien beleefde Animato een glorietijd met veel optredens in binnen- en buitenland. Helaas is sinds de jaren negentig het aantal taptoe’s en buitenlandse optredens sterk verminderd. In 2010 heeft Animato een schitterend Jubileumconcert verzorgd en toen is ook besloten om geen 'optochten' meer te lopen maar zich te concentreren op optredens 'op locatie'. Animato heeft een eigen muziekopleiding en heeft ook een bloeiende minirette- en twirlsectie. Sinds 1990 vormen muzikanten van Animato ook een dweilorkest; De Turfstampers, die o.a. in 2016 een geslaagd optreden bij Rob Stenders op NPO2 hebben gegeven. - Je kent ongetwijfeld het lied Het Dorp van Wim Sonneveld. Er is nu ook een variant over Hooglanderveen.

- Sport: - Voetbalvereniging Hooglanderveen. - Tennisvereniging.

- Zorg: - Woonzorgcentrum St. Jozef heeft een belangrijke kernfunctie in het dorp. Het beschikt over een grote tuin, een dierenweide en jeu-de-boulesbanen. Op en rond het terrein staan 29 aanleunwoningen en 52 zorgwoningen waar mensen zelfstandig wonen. Het betreft sociale huurwoningen. Voor de bewoners van het woonzorgcentrum en de inwoners van het dorp biedt St. Jozef verschillende faciliteiten en activiteiten. Tegen betaling kun je gebruikmaken van het basiscomfortpakket en heb je keuze uit comfortdiensten met betrekking tot zorg en dienstverlening. Heb je zorg nodig of een andere vorm van begeleiding? Dan kun je een beroep doen op de zorgverlening van Beweging 3.0. In het restaurant van St. Jozef kun je altijd terecht voor een hapje en een drankje. In de middag serveren zij een driegangenmenu. Bewoners van het woonzorgcentrum, gasten en dorpelingen; iedereen is welkom.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Hooglanderveen, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen