Hoogcruts

Plaats
Buurtschap
Eijsden-Margraten Gulpen-Wittem
Heuvelland
Limburg

hoogcruts_collage.jpg

Hoogcruts, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Hoogcruts, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

DK_20110421_4192_Kloosterhoeve_te_Hoogcruts.jpg

Hoogcruts (buurtschap van Noorbeek, deels Slenaken), Kloosterhoeve naast voormalig klooster Hoogcruts

Hoogcruts (buurtschap van Noorbeek, deels Slenaken), Kloosterhoeve naast voormalig klooster Hoogcruts

hoogcruts_klooster_in_verval.jpg

Hoogcruts (buurtschap van Noorbeek, deels Slenaken), Gevel van het vervallen klooster Hoogcruts

Hoogcruts (buurtschap van Noorbeek, deels Slenaken), Gevel van het vervallen klooster Hoogcruts

hoogcruts_ingang_camping_de_kloostermuur.jpg

Hoogcruts (buurtschap van Noorbeek, deels Slenaken), Camping De Kloostermuur aan achterzijde voormalig klooster Hoogcruts.

Hoogcruts (buurtschap van Noorbeek, deels Slenaken), Camping De Kloostermuur aan achterzijde voormalig klooster Hoogcruts.

Hoogcruts

Terug naar boven

Status

- Hoogcruts is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, in grotendeels gemeente Eijsden-Margraten (t/m 1981 gemeente Noorbeek, in 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten), gedeeltelijk gemeente Gulpen-Wittem (t/m 1981 gemeente Slenaken, in 1982 over naar gemeente Wittem, in 1999 over naar de gemeente Gulpen-Wittem). De gemeentegrens liep t/m 1981 dwars door de gebouwen van het voormalige klooster (zie bij Bezienswaardigheden). Door een grenscorrectie in 1982 is het kloostercomplex geheel onder Noorbeek en daarmee de gemeente Margraten, thans Eijsden-Margraten, komen te vallen.

- De buurtschap Hoogcruts valt, ook voor de postadressen, deels onder het dorp Slenaken (gemeente Gulpen-Wittem) (huisnummers 25/26/27), grotendeels onder het dorp Noorbeek (gemeente Eijsden-Margraten) (de overige huisnummers).

- De buurtschap heeft, overigens alleen voor het deel onder de gemeente Eijsden-Margraten, witte plaatsnaamborden en ligt dus buiten de bebouwde kom.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Ge Kruuts.

Oudere vermeldingen
Cruis, 1840 Hoog-Cruts.

Naamsverklaring
Betekent ‘het hoge kruis’.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Hoogcruts ligt rond de gelijknamige weg, ZZO van Margraten, tussen Slenaken en Noorbeek, bij de kruising van de Mergellandroute en de weg naar de grensovergang met België bij De Plank.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Hoogcruts 25 huizen met 115 inwoners, waarvan 16/82 onder Noorbeek en 9/33 onder Slenaken. Tegenwoordig omvat de buurtschap nog altijd ca. 25 huizen, nu met ca. 70 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hoogcruts heeft 4 rijksmonumenten.

- Voormalig Sepulchrijnenklooster. Een kapel, gebouwd ter ere van het H. Kruis, wordt voor het eerst vermeld in 1428. Eind 15e eeuw verbouwd tot priorij van de kanunniken van het H. Graf. Daarna breekt er een roerige tijd in het gebied aan: de troepen van Willem de Zwijger plunderen het klooster en beschadigen het in 1568; in 1579 steken de Spanjaarden van Parma het in brand. In 1603 wordt het klooster weer opgebouwd, het huisvest sindsdien een jongenspensionaat. Tijdens het Franse bewind is het klooster in 1796 opgeheven en in 1798 openbaar verkocht. De oostelijke kloostervleugel wordt tot landhuis verbouwd en de kapel tot schuur. In 1870 worden beide complexen door brand beschadigd en na enkele jaren weer hersteld.

Sindsdien wisselen de gebouwen nog verschillende keren van eigenaar. In 1904 kopen Dominicanessen uit Frankrijk het landhuis en de voormalige kapel/schuur, die nu weer kloostervleugel wordt. De franciscanessen nemen het kloostercomplex over. In 1965 wordt er een instituut voor zwakzinnigen in gevestigd. In 1979 gaat het complex weer deels in vlammen op. Sindsdien is het een bouwval. Ernaast ligt de ervan afgescheiden imposante boerenhoeve, nog steeds in bedrijf.

Huidig eigenaar Stichting Limburgs Landschap heeft een plan vervaardigd voor de 'stabilisatie' van het complex. Restauratie naar de historische toestand wordt te duur. Daarom wordt het complex in ieder geval zodanig hersteld dat het weer veilig is te bezoeken (tot 2012 was er sprake van instortingsgevaar). De bedoeling is dat er concerten en tentoonstellingen georganiseerd gaan worden. - Rapport van 82 pagina's over de geschiedenis, de huidige situatie en de restauratiemogelijkheden van het klooster Hoogcruts (2010). - Artikel over de restauratie van het klooster vanaf 2012. - Anno september 2015 vordert de restauratie van het klooster gestaag. - In 2016 heeft de Gloriette (theekoepel) bij het klooster een nieuwe kap gekregen.

- Kloosterhoeve naast klooster Hoogcruts.

- Wegkruis 'Ge kruuts' op de kruising.

- Wegkruis aan de kloostermuur.

- Gevelstenen in Hoogcruts.

Reactie toevoegen