Holtum

Plaats
Dorp
Sittard-Geleen
Westelijke Mijnstreek
Limburg

holtum_kasteel_holtum_limburg.1.jpg

Holtum, Kasteel Holtum

Holtum, Kasteel Holtum

holtum_kasteel_holtum_limburg.2.jpg

Holtum, Kasteel Holtum

Holtum, Kasteel Holtum

holtum_kasteel_wolfrath.2.jpg

Holtum, Kasteel Wolfrath

Holtum, Kasteel Wolfrath

holtum_martinuskerk_limburg.2.jpg

Holtum, Martinuskerk

Holtum, Martinuskerk

holtum_martinuskerk_limburg.4.jpg

Holtum, Martinuskerk

Holtum, Martinuskerk

holtum_oprijlaan_kasteel_wolfrath.1.jpg

Holtum, oprijlaan Kasteel Wolfrath

Holtum, oprijlaan Kasteel Wolfrath

holtum_poolmolen.1.jpg

Holtum, Poolmolen

Holtum, Poolmolen

holtum_beek_onder_de_poolmolen.2.jpg

Holtum, beek onder de Poolmolen

Holtum, beek onder de Poolmolen

Holtum

Terug naar boven

Status

- Holtum is een dorp in de provincie Limburg, regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Sittard-Geleen. T/m 2000 gemeente Born.

- Onder het dorp viel sinds 1982 ook de buurtschap Gebroek (in het Limburgs: Gebrook, gevormd uit broek ‘drassig laagland’ en ge, de in het zuiden voorkomende vorm van het bepaald lidwoord de (1)). Gebroek viel oorspronkelijk onder de gemeente Susteren. In 1982 overgegaan naar de gemeente Born. Geografisch gezien viel Gebroek sinds die tijd onder Holtum, zijnde het dichtstbijzijnde dorp. Qua postadressen viel het echter onder Born. De buurtschap lag rond de weg Gebroek, ZW van Susteren, N van Holtum, tussen Julianakanaal en A2 en had in 1840 5 huizen met 39 inwoners. Recentelijk, voorafgaand aan de afbraak*, omvatte de buurtschap nog altijd slechts een handvol panden.
* Zie verderij bij Recente ontwikkelingen.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Houtem.

Naamsverklaring
De naam stamt van hout-heem ‘nederzetting in het bos’.

Terug naar boven

Ligging

- Holtum ligt N van Born, NO van Buchten. Het huidige dorp omvat alleen nog de dorpskern, die in het N wordt begrensd door de Maaseikerweg en de Grote Dries, in het O door de A2, in het Z door de Gouverneur G. Ruijs de Beerenbroucklaan en in het W door de Verloren van Themaatweg. De omringende bedrijventerreinen die vanouds onder het dorp vielen, vallen tegenwoordig voor de postadressen onder Born.

- De voormalige buurtschap Klein-Holtum (1840 6 huizen, 36 inwoners) is als gelijknamige straat in het ZW van het dorp gelegen dorp Buchten opgegaan.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Holtum 70 huizen met 406 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De families die eigenaar zijn geweest van de kastelen Holtum en Wolfrath hebben sterk hun stempel gedrukt op de geschiedenis van het dorp. De invloed van diverse adelijke families moest langzamerhand plaats maken voor die van de industrie en de moderne tijd. Het begon met de komst van het Julianakanaal, waarvoor in 1925 de eerste spade in de grond ging en dat op 7 mei 1934 in Born feestelijk werd geopend. Born werd belangrijk als haven en opslagplaats. Na de mijnsluitingen in de jaren zestig veranderde de bouw van de DAF-, later Volvo en nog later de Nedcar-automobielfabrieken, het aanzien van Holtum ingrijpend. Ook de vele kleine en grote handelsbedrijven en fabrieken, zoals Campina, hebben hun invloed doen gelden op het dorp en buurdorp Buchten. Veel wordt verwacht van de toekomstige groei van de Bargon Terminal Born, waar containers uit Rotterdam worden versleept.

Holtum is een typisch komdorp, met de kerk in het midden. Helaas zijn veel kenmerkende objecten in de loop der tijd afgebroken, zoals het oude Mariakapelletje dat in 1966 moest wijken voor nieuwbouw en het Eugeniagesticht (klooster) en de boterfabriek (die ook wel de Centrifuge of op z’n Limburgs Sentervuu werd genoemd) die rond 1970 met de grond gelijk zijn gemaakt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De oppervlakte van het gebied dat vanouds tot Holtum kan worden gerekend, beslaat ca. 325 hectare. De helft daarvan wordt vandaag de dag opgeslokt door de bedrijventerreinen van NedCar ZO van het dorp en Holtum-Noord (beide terreinen liggen tegenwoordig formeel in Born), dat in 2011 op grondgebied van de buurtschap Gebroek met nog eens 33 hectare is uitgebreid (het zogeheten Holtum Noord III), waarmee deze buurtschap van de aardbodem is verdwenen. Voor de uitbreiding is de Geleenbeek naar de oostzijde van de A2 verlegd. Tevens is een groene bufferzone aangelegd tussen het bedrijventerrein en de A2. In 2015 is op Holtum-Noord een nieuw distributiecentrum gebouwd, het op dat moment grootste van Nederland, met een oppervlakte van 145.000 m2 (ter vergelijking: dat is ca. 30 voetbalvelden).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Holtum heeft 8 rijksmonumenten.

- Holtum heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- Martinuskerk. Volgens een opschrift bij de ingang dateert de mergelstenen toren uit 1418. In 1888 verhoogt men de toren met twee geledingen, breekt men het romaanse schip van de oude kerk af en bouwt men het huidige middenschip en koor, voorzien van terracotta boogfriezen en siermetselwerk naar een ontwerp van Joh. Kayser. In 1936 worden naar plannen van J.E. Schoenmaekers de zijbeuken en de sacristie toegevoegd. Toen heeft men ook het middenschip ten koste van het koor met een travee verlengd en het tongewelf vervangen door een lager gewelf. De oorlogsschade is hersteld. In 1986 is de kerk gerestaureerd.

- Het huidige Huize Holtum dateert uit 1623 en heeft een 16e-eeuwse onderbouw met gewelven en schietgaten. Muurresten uit de 14e eeuw. Omgeven door een gracht. Het pand is gerestaureerd en wordt bewoond door beeldend kunstenaar Marie-José Gerads en haar gezin. Er worden regelmatig exposities georganiseerd. Er zijn plannen om een aantal levensloopbestendige woningen op het landgoed te realiseren.

- Kasteel Wolfrath (Wolfrath 1, oostelijk van Holtum, aan de overzijde van de A2) dateert uit de 17e eeuw en is in particulier bezit. Kasteel Wolfrath heeft sinds 2007 een wijngaard. De wijngaard is een initiatief van de Hoge Agrarische School Den Bosch, en dient als proeflaboratorium om verschillende grondstoffen en productietechnieken te testen. Het kasteel is ook beschikbaar als trouwlocatie. De particuliere eigenaar van het kasteel heeft hiervoor een zaal beschikbaar gesteld.

- Aan de Poolmolenweg 2 ligt de waterradmolen Poolmolen uit 1662. Korenmolen met middenslagrad. Niet te bezichtigen.

- Het H. Hartbeeld (bij Martinusstraat 17) is in 1929 vervaardigd door atelier Jos. Thissen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. -Carnavalsvereniging De Katers. - Interview met carnavalsvereniging De Katers.

- Kindervakantiewerk Holtum - Buchten.

- Dorpsfeest (eind augustus).

- Kermis (4 dagen begin oktober).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Holtum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Lokale links: - Linkspagina Buchten en Holtum.

- Belangenvereniging: - Buurtplatform Holtum.

- Muziek: - Muziekgezelschap Juliana.

- Sport: - Voetbalvereniging HBC '09 is in 2009 ontstaan uit de combinatie van Holtum en Buchten. De club heeft ruim 300 leden. Thuisbasis van de vereniging is sportaccommodatie Het Anker in Buchten, die centraal tussen de twee kerkdorpen in ligt.

- Overige verenigingen: - Schutterij St. Martinus.

- Zorg: - Zorgboerderij Op de Dreesj.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Holtum en - idem kerk.

Reactie toevoegen