Hollandse Waterlinie (Oude en Nieuwe)

Streek
UtrechtNoord-HollandZuid-Holland

Hollandse Waterlinie (Oude en Nieuwe)

Terug naar boven

Status

- De Oude Hollandse Waterlinie was een verdedigingslinie tussen Muiden in het N en Woudrichem in het Z. De belangrijkste plaatsen langs de linie waren Muiden, Weesp, Naarden, Nieuwersluis, Woerden, Oudewater, Vianen, Schoonhoven, Nieuwpoort, Leerdam, Gorinchem en Woudrichem.

- De Nieuwe Hollandse Waterlinie verloopt in grote lijnen volgens hetzelfde traject, maar deels oostelijker, waardoor met name de stad Utrecht erbij werd betrokken.

- De linies lopen door 5 provincies: Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
De oorspronkelijke versie heette gewoon Hollandse Waterlinie (logisch, toen was er immers nog geen Nieuwe dus ook nog geen Oude). Vanaf 1815 werd een nieuwe linie ingericht met Utrecht als middelpunt. Vanaf 1871 ging deze de Nieuwe Hollandse Waterlinie heten, waardoor de oude versie vanaf dan als Oude Hollandse Waterlinie door het leven gaat.

Terug naar boven

Geschiedenis

Oude Hollandse Waterlinie
Nadat het stellen van inundaties (= het onder water zetten van een gebied) al in 1573 (Alkmaar), 1574 (Leiden) en 1629 (de Utrechtse Waterlinie tussen de Zuiderzee en de Lek) een effectieve verdedigingswijze was gebleken, werd in het Rampjaar 1672 in allerijl een waterlinie tussen de Zuiderzee en de Merwede ingericht om de Franse troepen onder Lodewijk XIV tegen te houden, voor zij ook Holland zouden veroveren. Deze linie liep van Muiden via Woerden en Goejanverwellesluis tot Gorinchem. Utrecht viel er buiten omdat deze stad op dat moment reeds door de Fransen was veroverd. In december 1672 staken bij Woerden 9.000 Franse soldaten de smalle strook water over omdat deze bevroren was. Na het plunderen van Zwammerdam  trokken zij zich door de invallende dooi weer terug.

Nadat deze linie in 1672 had standgehouden, kreeg hij een meer permanent karakter alsmede zijn naam. Accessen werden versterkt met tal van forten, batterijen en andere verdedigingswerken. Tot aan de Napoleontische tijd werd de linie een aantal keren naar het oosten verlegd, zonder echter de stad Utrecht in te sluiten. Vanaf 1815 werd een geheel nieuwe verdedigingslinie ingericht met deze stad als centraal punt: een linie die vanaf 1871 officieel de Nieuwe Hollandse Waterlinie genoemd werd, ter onderscheiding van de oude linie die daarna als de Oude Hollandse Waterlinie aangeduid zou gaan worden.

Nieuwe Hollandse Waterlinie
Deze waterlinie lag als een beschermende krans rondom de steden van Holland, 85 kilometer lang en 3 tot 5 kilometer breed. Met 46 forten strekte de linie zich uit van het eiland Pampus in de Zuiderzee tot aan de Biesbosch. Daarnaast bestaat de linie uit de vijf vestingsteden Muiden, Weesp, Naarden, Gorinchem  en Woudrichem.

De Nieuwe Hollandse Waterlinie is in 2005 aangewezen als Nationaal Landschap vanwege het samenhangende systeem van forten, dijken, kanalen en inundatiekommen, het groene en en overwegend rustige karakter en de openheid. In 1995 had het Rijk het gebied al toegevoegd aan de voorlopige Werelderfgoedlijst van UNESCO en in 2009 heeft het Minsterie van OCW de intentie uitgesproken het op de lijst van Rijksmonumenten te plaatsen().

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bekijk alle verdedigingswerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) in tekst en beeld op de site van de NHW.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De LAW-wandelroute Waterliniepad is 145 km lang en volgt zo veel mogelijk het verloop van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

- Sinds oktober 2011 is er het 40 km lange Oude Hollandse Waterliniepad Zuid tussen Fort Wierickerschans (bij Bodegraven) en Gorinchem.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hollandse Waterlinie (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- In november 2017 is Stichting Oude Hollandse Waterlinie opgericht. De stichting wil in brede kring erkenning krijgen voor de historische en waterstaatkundige betekenis van deze waterlinie. De plannen van de stichting zijn gericht op promotie, productontwikkeling en verbinden. - Officiële site van de Oude Hollandse Waterlinie. - Oude Hollandse Waterlinie op Wikipedia.

- Officiële site van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. - Nieuwe Hollandse Waterlinie op Wikipedia.

Reactie toevoegen