Hezingen

Plaats
Buurtschap
Tubbergen
Twente
Overijssel

hezingen_hoken_in_hezingen_7_september_2019.jpg

"Na een aantal donders mooie optredens van de Heinoos goat wie noe echt Høken in Hezingen! Zaterdag 7 september 2019 geet het los aan de Hooidijk. Doar wil ie toch ook bie wen'n!"

"Na een aantal donders mooie optredens van de Heinoos goat wie noe echt Høken in Hezingen! Zaterdag 7 september 2019 geet het los aan de Hooidijk. Doar wil ie toch ook bie wen'n!"

Hezingen plaatsnaambord [640x480].jpg

Hezingen, deze formele woonplaats heeft om duistere redenen geen plaatsnaamborden, dus maakt de buurtschap die bij tijd en wijle zelf maar, maar die overleven de weersomstandigheden niet altijd. Vandaag de dag schijnen er geen plaatsnaamborden te staan.

Hezingen, deze formele woonplaats heeft om duistere redenen geen plaatsnaamborden, dus maakt de buurtschap die bij tijd en wijle zelf maar, maar die overleven de weersomstandigheden niet altijd. Vandaag de dag schijnen er geen plaatsnaamborden te staan.

Hezingen richtingbord [640x480].jpg

In de omgeving staan wel richtingborden naar Hezingen, maar ter plekke kun je dus niet aan plaatsnaamborden zien dat en wanneer je er bent aangekomen...

In de omgeving staan wel richtingborden naar Hezingen, maar ter plekke kun je dus niet aan plaatsnaamborden zien dat en wanneer je er bent aangekomen...

hezingen_kaart_openstreetmap.jpg

Buurtschap Hezingen omvat een langgerekt grondgebied N van Ootmarsum, in het W grenzend aan Vasse en Mander, in het N aan Duitsland. Een groot deel van het grondgebied wordt ingenomen door een deel van Natura 2000-gebied Springendal en Dal van de Mosbeek.

Buurtschap Hezingen omvat een langgerekt grondgebied N van Ootmarsum, in het W grenzend aan Vasse en Mander, in het N aan Duitsland. Een groot deel van het grondgebied wordt ingenomen door een deel van Natura 2000-gebied Springendal en Dal van de Mosbeek.

hezingen_villa_jannink_op_de_braamberg.jpg

Deze villa, van textielbaron Jannink op de Braamberg te Hezingen, is gebouwd in 1922 en in 1946 door blikseminslag afgebrand (© https://twitter.com/vassevrogger)

Deze villa, van textielbaron Jannink op de Braamberg te Hezingen, is gebouwd in 1922 en in 1946 door blikseminslag afgebrand (© https://twitter.com/vassevrogger)

Hezingen

Terug naar boven

Status

- Hezingen is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Tubbergen.

- De buurtschap Hezingen heeft een eigen postcode (7662) en plaatsnaam in het postcodeboek en in de gemeentelijke basisregistraties (BAG) en is daarmee een formele woonplaats. Als buurtschap valt het onder het dorp Vasse.

- Ondanks het feit dat buurtschap Hezingen een formele woonplaats is, staan er vreemd genoeg geen formele plaatsnaamborden. Een soortgelijke situatie dus als bij buur-buurtschappen en eveneens formele woonplaatsen Mander en Haarle, eveneens in de gemeente Tubbergen, en Nutter in de gemeente Dinkelland, voorheen gemeente Denekamp. De naburige buurtschappen en eveneens formele woonplaatsen Oud Ootmarsum en Agelo (gemeente Dinkelland, voorheen gemeente Denekamp) hebben wél plaatsnaamborden, omdat die een 'bebouwde kom' hebben en daarom wettelijk (blauwe) plaatsnaamborden móeten hebben. Bij woonplaatsen buiten de bebouwde kom is dat wettelijk niet verplicht. Maar in steeds meer gemeenten is het gangbaar om dit wél te doen (met witte plaatsnaambordjes) (zie ook hier), omdat het wel zo netjes is dat inwoners expliciet kunnen zien dat ze in hun woonplaats wonen, en dat ook bezoekers, leveranciers, hulpdiensten en toeristen en recreanten kunnen zien dat en wanneer ze een bepaalde woonplaats binnenkomen en weer verlaten.

Bij tijd en wijle staan er in Hezingen - evenals in Mander en Haarle - door particulier initiatief vervaardigde bordjes (zie foto), maar die overleven de weersomstandigheden niet altijd. Vandaag de dag schijnen er geen plaatsnaamborden meer te staan. Er staan wel richtingborden in de buurt, maar ter plekke kun je dus niet aan plaatsnaamborden zien dat en wanneer je er bent aangekomen... De plaatsnaam is wel te vinden bovenop de onder Landschap etc. beschreven Braamberg (tegenover het Mariakapelletje). Daar ligt namelijk een grote steen met het opschrift 'Hezingen'. Een foto ervan kun je zien op de site van Dorpsraad Vasse e.o. Als je daar een aantal seconden wacht, zie je hem voorbijkomen in de 'fotocarroussel' op de homepage.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Hezzing.

Oudere vermeldingen
799 kopie 10e eeuw Hasungum, laat in 10e eeuw Hasongon, midden 12e eeuw Hasengen, 1429 Hesingen, 1457 Hezinge, 1489 Hesinge, 1493 Hesijnghen, 1497 Hesijngen, 1540 Hesijnge, 1665 Hesingen.

Naamsverklaring
Wel verklaard als het Germaanse Haswingum* '(nederzetting van) de lieden van de persoon Hasu', maar eerder een afleiding van de persoonsnaam Haso met het zeldzame suffix -ung- (variant van -ing-) in datief meervoud, met overigens dezelfde betekenis. Een afleiding van hees 'struikgewas, kreupelhout' is op basis van de oudste vormen af te wijzen.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Hezingen ligt NO van Tubbergen, NW van Ootmarsum en grenst in het N aan Duitsland. Aan de Duitse kant ligt de plaats Hesingen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Hezingen 28 huizen met 187 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 90 huizen met ca. 220 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hezingen heeft 13 rijksmonumenten, zijnde 11 terreinen met grafheuvels, een boerderij grotendeels in vakwerk op Sprengendalsweg 13, en Erve Scholte op Hooidijk 49: schaapskooi van vakwerk met deels baksteen-, deels leemvulling. Topgevels met stro bekleed.

- Op de grens tussen buurtschap Hezingen en de Duitse buur-buurtschap Hesingen bevindt zich een obelisk-achtige grenssteen. - Op dit weblog-artikel vinden we nog een aantal kleine grenspaaltjes langs de grens in deze omgeving, plus wederom een grote grenssteen, waarop de vermelding van het 1200-jarig bestaan van deze plaatsen (799-1299). Het lijkt een andere steen te zijn dan de hiervoor gelinkte steen.

- Op 3 mei 2015 zijn aan de Brandtorenweg in Hezingen een informatiepaneel en rustbank onthuld die herinneren aan geallieerde wapendroppings die hier in de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden.

- Mariakapelletje op de top van de - hieronder beschreven - Braamberg.

Terug naar boven

Evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV Hezingen Hooidijk. - CV HanstieHook heeft in 2018 het 44-jarig bestaan gevierd (in de carnavalswereld rekent men voor jubilea in eenheden van 11 jaar).

- "Na een aantal donders mooie optredens van de Heinoos goat wie noe echt Høken in Hezingen! Zaterdag 7 september 2019 geet het los aan de Hooidijk. Doar wil ie toch ook bie wen'n! Hier ku'j kaart'n koop'n. Hej de kop a gek en de kriebels a in de konte, kiek dan op de site voor meer info. Deze avond zullen er drie bands optreden met muziek van rock tot het echte oalderwetse brekken en angaon. Dus trek de kloomp an en trap de bult op (met de auto of taxi mag natuurlijk ok) dan maakt wij dr een onmeunig mooi feest van. Dus tot 7 september! HARD GOAN!"

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Natura 2000-gebied 'Springendal en Dal van de Mosbeek' ligt op de stuwwal die zich uitstrekt van Lonneker tot Uelsen in Duitsland, is ruim 1.200 hectare groot, en valt voor een groot deel onder Hezingen en voor kleinere delen onder Mander, Vasse, Nutter en Oud Ootmarsum*. Het gebied dankt zijn grote verscheidenheid voor een groot deel aan het aanwezige reliëf met opgestuwde heuvelruggen, waarin een aantal erosiedalen is uitgeschuurd. De bodem bestaat uit een afwisseling van zand, grind en leem. Door de vele natte delen in het dal was ontginning niet eenvoudig. In de dalen is het oude kleinschalige cultuurlandschap met een afwisseling van bos, heide, natte hooilanden en beekjes herkenbaar. Keileem afzettingen en glauconiethoudende kleien in de ondergrond maken het gebied zeer gevarieerd en rijk aan bronnen. In het Springendal, het Dal van de Mosbeek en Hazelbekke komen natte schraalgraslanden (waaronder kalkmoeras en trilveenvegetaties), bronnetjesbos, jeneverbesstruweel, droge en vochtige heiden en heischrale graslanden voor. De graslanden en heiden worden afgewisseld met bos, struweel en houtwallen. Het gebied omvat de volgende deelgebieden ten noorden van Ootmarsum: delen van de Mandermaten en houtwallen Mander, Dal van de Mosbeek, Noordelijke Manderheide, Paardenslenkte, Het Springendal, Hazelbekke, Tutenberg en Zuidelijke Vasserheide." (bron: aanwijzingsbesluit Natura 2000-gebied 'Springendal en Dal van de Mosbeek')
* Onder deze link vind je een kaart van het gebied.

" 'De tuin van Nederland' luidt de bijnaam van natuurgebied het Springendal bij Hezingen, met schilderachtige kwelvijvers, watervalletjes en smalle beekjes midden in het bos. Heuvels, weilanden, meertjes, hooilanden, heide en historische boerderijen maken het plaatje compleet. Rond 1920 is het Springendal aangekocht door de Enschedese textielbaron Jannink. Hij gaf het al eeuwenoude landbouwgebied het aanzicht van een landgoed, met veel Engelse kenmerken. De middeleeuwse essen (bolakkers die door bemesting steeds hoger werden) zijn, vriendelijk omzoomd door bomen, in het geheel opgenomen. Ook ligt er een aantal prachtige Twentse boerderijen. Het Springendal heeft een structuur van lanen en van water. Naast de monumentale Mosbeeklaan waarop een aantal zijlanen uitkomen wordt het karakter van het landgoed bepaald door bronnen en beken. Opborrelend water vormt een drietal vijvers, die op hun beurt de Springendalsebeek voeden." (bron: VVV Ootmarsum-Dinkelland) - Onder deze link vind je zowel wandelroutes die je zelf kunt lopen als wandelexcursies door het Springendal met een gids van Staatsbosbeheer.

"Landschap Overijssel en Staatsbosbeheer voeren van 2017-2020 werkzaamheden uit in het Springendal en het Dal van de Mosbeek in Hezingen en omgeving. We versterken het beekdal- en heidelandschap en vergroten de variatie in de natuur (biodiversiteit). Denk aan de typisch Twentse kleinschalige akkers, heide, houtwallen, bossen en bloemrijke hooilanden langs de beek. Waarom zijn deze maatregelen nodig? Door de uitstoot van stikstof via wegverkeer, industrie en landbouw daalt de verscheidenheid aan plant- en diersoorten. Unieke soorten hebben moeite om te overleven. Ook is hun leefgebied in de loop der jaren kleiner geworden. Delen van de heide zijn versnipperd en de verbinding naar andere gebieden ontbreekt. De verzwakte natuur heeft ook effect op de economische ontwikkelruimte voor ondernemers. Voor hen is het lastig om aan alle milieueisen te voldoen en vergunningen te krijgen. Herstel van de balans tussen ecologie en economie is daarom voor alle partijen nodig. Onze werkzaamheden zijn onderdeel van de landelijke aanpak om de natuur te herstellen en weerbaarder te maken tegen de effecten van stikstofuitstoot.

Wat gaan we hier doen? Bos omvormen naar heide: 13,5 hectare heidelandschap creëren en verbinden met bestaande heide door 13,5 hectare houtkap. Verschralen en inrichten: 13,95 hectare Twents akkerlandschap creëren door grond te verschralen en enkele bomen en besdragende struiken aan te planten. 7 hectare heidelandschap creëren door grond te verschralen en besdragende struiken aan te planten. Vrijstellen en plaggen/Jeneverbesstruwelen: meer ruimte voor jeneverbesstruweel door 0,6 hectare heide af te plaggen. Gedeeltelijk afgraven fosfaatrijke toplaag om het heidelandschap te versterken: 7 hectare Twents cultuurlandschap met houtwallen creëren door deels afgraven fosfaatrijke toplaag. Aanplant clusters met Winterlindes: Betere strooisellaag voor insecten en meer variatie creëren door 3 groepen lindes aan te planten. Het Springendal en het Dal van de Mosbeek belooft dankzij deze herinrichtingswerkzaamheden een gezond en duurzaam leefgebied voor de toekomst te worden met ruimte voor natuur, recreatie, landbouw en economie." (bron: Staatsbosbeheer) - Nadere informatie over dit project op de site van Provincie Overijssel.

- De Schabos Es in het Springendal bij Hezingen is een mooi voorbeeld van succesvol natuurbeheer. In de afgelopen jaren is hier het aloude kleinschalige Twentse boerenlandschap weer in oude luister hersteld. Landbouwgrond is door Staatsbosbeheer en Waterschap Regge en Dinkel omgevormd tot natuur. De Schabos Es heeft zich inmiddels weer ontwikkeld tot een kleinschalig natuur- en cultuurlandschap met veel oude gewassen. Vogels die lang geleden wegtrokken zijn weer teruggekeerd. Voorbeelden zijn de grauwe klauwier, de kwartelkoning, de geelgors, de putter en de kneu.

- Het project Groene Diensten Hezingen - Mander is in 2008 gestart. Dit houdt in dat particuliere grondgebruikers afspraken maken met de gemeente voor natuur- en landschapsbeheer. Zij krijgen hiervoor een vergoeding uit het speciaal voor dit doel in het leven geroepen Landschapsfonds. De overeenkomsten hebben een looptijd van 30 jaar. De boeren verplichten zich om waardevolle landschapselementen goed te onderhouden. Het gaat hierbij om houtwallen, elzensingels, geriefhout- en hakhoutbosjes, poelen, boomgroepen, zomen en de paden die bijdragen aan de beleving van het landschap. Tubbergen is de eerste gemeente binnen Noordoost-Twente die zich inzet voor duurzaam onderhoud van het landschap via Groene Diensten.

Landschapselementen hebben van oudsher een economische functie. Zo dienden houtwallen in het verleden als veekering en brandhoutvoorziening. Later is dit kenmerkende landschap in vergetelheid geraakt. Uit recente onderzoeken blijkt dat investeringen in het landschap een bijdrage leveren aan de werkgelegenheid en direct inkomsten genereren voor ondernemers en indirect aan vele andere partijen. Een investering in natuur en landschap betekent hier dus een impuls aan de complete plattelandseconomie. Het is dan ook belangrijk om het bestaande landschap te blijven onderhouden. Door de directe betrokkenheid van grondeigenaren wordt gezorgd voor een breder draagvlak en verantwoordelijkheid voor natuur en landschap. (bron: Gemeente Tubbergen, 10-10-2008)

- Na een looptijd van 5 jaar is het Kavelruilproject Hezingen - Mander in 2010 afgesloten. In dit project is vrijwillig meer dan 160 hectare landbouwgrond geruild, met als doel grotere aaneengesloten kavels dichter bij de boerderij te bewerkstellingen. Er zijn 4 agrarische bedrijven verplaatst. Voor de natuur zijn gronden langs de Mosbeek ingericht. Ook de Mosbeek zelf heeft een meer natuurlijke inrichting gekregen. Tevens zijn de pompputten van Vitens verplaatst. Bij het project waren ruim 30 grondeigenaren betrokken.

- De Braamberg is een 76 meter hoge heuvel, gelegen ZO van Vasse, tussen de Tutenbergweg in het noorden en de Braambergweg in het zuiden. Het behoort met die hoogte tot de hoogste punten van de provincie Overijssel. Op de top van de 'berg' bevindt zich een grote kei met opschrift 'Hezingen'. De Braamberg maakt deel uit van de stuwwal die zich uitstrekt van Lonneker tot Uelsen in Duitsland. Andere heuvels van deze stuwwal zijn onder meer de Galgenberg bij Mander (68 m) en de Kuiperberg bij Ootmarsum (71 m). Het hoogste punt is de net over de grens gelegen Poascheberg (Paasberg) (89 m), niet te verwarren met de Paasberg (80 m) op de stuwwal van Oldenzaal.

Het stuwwalcomplex is ontstaan tijdens het Saalien. Het landijs heeft hier de toen bevroren ondergrond, bestaande uit Tertiaire mariene sedimenten en Pleistocene afzettingen, zijdelings weggedrukt en als grote schubben dakpansgewijs op elkaar gestapeld. De Pleistocene afzettingen zijn voor een groot deel door erosie verdwenen, waardoor het Tertiaire materiaal tegenwoordig aan of nabij het oppervlak voorkomt. De stuwwal is in het landschap herkenbaar als hoge en lagere heuvelcomplexen die worden versneden door enkele goed ontwikkelde dalen. Het complex is gaaf van vorm en zeer representatief voor het glaciale landschap in Nederland en daarmee geologisch en geomorfologisch van grote waarde.(2)

- Bij Brandtorenweg 4 in Hezingen bevindt zich een parkeerplaats, waar je je auto kunt parkeren. Van hieruit starten diverse wandelroutes door het Springendal en omgeving. Hier staat ook een 'brandtoren'. Of die nog als zodanig in gebruik is, en of hij te beklimmen is, is ons niet bekend.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hezingen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenorganisatie: - Dorpsraad Vasse, Mander, Hezingen e.o.. "Op onze site laten we graag zien wie we zijn en wat we voor ons mooie dorp willen bereiken. Projecten die we al afgerond hebben, zaken waar we mee bezig zijn en uitdagingen die nog voor ons liggen. Allemaal activiteiten die tot doel hebben de leefbaarheid in onze kernen te verbeteren. Wij als Dorpsraad slagen hier alleen in als jullie, de inwoners, actief meedenken en -doen. Een nieuw initiatief kan natuurlijk ook bij jullie beginnen. En als dat initiatief voor alle inwoners, of een overgrote meerderheid hiervan, voordelen biedt, dan is de Dorpsraad dé instantie om eventueel in samenwerking met de gemeente of andere lokale overheden jullie plannen te realiseren. Heb je dus een goed idee om de leefbaarheid in ons dorp te verbeteren en ben je niet te beroerd om zelf ook de handen uit de mouwen te steken, laat het ons dan weten. Reacties zijn altijd welkom."

Reacties

(2)

Ik las uw stukje over Hezingen waarbij ik u even op onderstaande wil attenderen.

1) Er bestaat niet zoiets als een of meerdere stuwwallen van Ootmarsum zoals u schrijft.
" De Braamberg bij Hezingen is onderdeel van de stuwwallen van Ootmarsum "
Dit citaat is incorrect.
Zie onderstaande.
De heuvels van Ootmarsum, Paasberg en Tankenberg zijn deel van een grotere stuwwal met als kern Hesingen in Duitsland.
Uelsen, Ootmarsum en het noorden van Oldenzaal horen dus bij elkaar.
Het ijs duwde blijkbaar vanuit het noordoosten. Het is de rand van het glaciaal bekken van Nordhorn in Duitsland. Daar lag een grote ijstong en die perste deze stuwwal op.
Drie bergen dus:
- de Paoscheberg bij Hesingen (Duitsland) top op 89 m
- de Tankenberg bij Oldenzaal (Nederland) top op 85 m
- de Linderes bij Lonneker (Nederland) top op 65 m
Bron: https://landschaplopen.com/

2) Verder schrijft u dat er geen duidelijke plaatsnaamaanduiding te vinden is, hetgeen wederom incorrect is. Bovenop de Braamberg (tegenover het Mariakapelletje) ligt al jaren een grote steen met duidelijke tekst "Hezingen" welke overigens tegen alle weersomstandigheden bestand is.

3) Natuurreservaat het Springendal ligt in Nederlands Hezingen, dat valt onder de gemeente Tubbergen. Voor informatie zou u logischerwijs dan ook moeten verwijzen naar VVV Tubbergen i.p.v. VVV Ootmarsum.

4) Verder is Jeroen Buunen 06-10329293 de opvolger van Roel Corbee en is hij sinds een aantal jaren de beheerder en boswachter van het Springendal.

Met vriendelijke groeten,
Ilse Wigger

Dank voor uw aanvullingen en correcties. Daar wordt het alleen maar nog beter van. Dit is het puntjes op de i-jaar, om de laatste onvolledigheden aan te vullen en onvolkomenheden te corrigeren. Ik ga er hierna puntsgewijs op in:

1) Het staat o.a. zo geformuleerd op de (gelinkte) pagina van het Natura 2000-gebied, van het ministerie, dus mocht ik er redelijkerwijs van uitgaan dat het correct is. Maar uw onderbouwing klinkt plausibel, dus ik heb er nu 'de stuwwal van Lonneker tot Uelsen' van gemaakt (bij de Braamberg en bij het Natura 2000-gebied 'Springendal en Dal van de Mosbeek').

2) Ik schreef dat Hezingen tegenwoordig kennelijk - mij gerapporteerd door iemand die ter plekke heeft rondgereden - geen plaatsnaamborden meer heeft. Uw toevoeging van de steen op de Braamberg met plaatsnaamvermelding heb ik toegevoegd. Dat doet er niet aan af dat het wonderlijk/jammer is, dat een gemeente Tubbergen wel de moeite neemt om haar buurtschappen Haarle, Hezingen en Mander - op zich terecht en te waarderen - in 1978 tot formele woonplaatsen te benoemen voor de postadressen in het postcode'boek', en daarmee in 2009 ook voor de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG), maar vervolgens niet de moeite neemt om die formele woonplaatsen ook van formele plaatsnaamborden te voorzien (evenzo bij Nutter in voorheen gemeente Denekamp). Dat zou wel zo consequent zijn. Waardoor de inwoners zelf maar iets in elkaar timmeren. Wat soms ook tot fraaie resultaten leidt (zie bijv. ook Twekkelo https://www.plaatsengids.nl/twekkelo). Maar het zou niet nodig moeten zijn. Buurtschappen zijn - zowel uit cultuurhistorisch, geografisch, maatschappelijk als toeristisch oogpunt - ook woonplaatsen (formeel of niet voor postcodeboek en BAG doet eigenlijk niet ter zake) en daar horen dús plaatsnaamborden te staan om begin en eind ervan aan te duiden voor inwoners, bezoekers, leveranciers, hulpdiensten, en toeristen en recreanten. Ik heb dat nu ter plekke nog wat nader toegelicht.

3) De informatie was afkomstig van VVV Ootmarsum-Dinkelland, dus logisch dat ik daar ook naar verwijs. Ik heb Natura 2000-gebied 'Springendal en Dal van de Mosbeek' onder Hezingen beschreven, omdat een groot deel van dat gebied onder het grondgebied van die buurtschap en daarmee gemeente (en VVV) Tubbergen valt. Maar delen vallen ook onder Vasse, Mander, Oud Ootmarsum en Nutter. En die laatste twee zijn buurtschappen van Ootmarsum, vandaar dat die VVV dat gebied ook promoot als net zozeer een gebied in hun werkgebied zijnde als dat van VVV Tubbergen.

4) Ik heb nu verwezen naar een pagina van Staatsbosbeheer met artikelen over het Springendal, waaronder wandelingen al dan niet met gids, waardoor men nu de verouderingsgevoelige gevevens als namen en tel.nrs. van boswachters daar vindt en ik die niet meer hoef bij te houden, met risico van veroudering van dien.

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen