Herxen

Plaats
Dorp
Olst-Wijhe
Salland
Overijssel

Herxen plaatsnaambord.jpg

Herxen, door de inwoners als dorp beschouwd, heeft een eigen bebouwde kom maar valt voor de postadressen onder het dorp Wijhe.

Herxen, door de inwoners als dorp beschouwd, heeft een eigen bebouwde kom maar valt voor de postadressen onder het dorp Wijhe.

Herxen

Terug naar boven

Status

- Herxen is een dorp* in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Olst-Wijhe. T/m 2000 gemeente Wijhe.

* Geografisch gezien zou je hier even legitiem van een klein dorp als van een grote buurtschap kunnen spreken, gezien de grootte of beter gezegd kleinte van de plaats, en het ontbreken van een kerk en kern van enige omvang, maar de inwoners beschouwen hun woonplaats als een dorp, dus sluiten wij ons daar bij aan.

- Het dorp Herxen heeft geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom 'in' Wijhe. Het dorp heeft wel een eigen bebouwde kom met blauwe plaatsnaamborden (komborden) en een 30 km-zone.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Herksen, Ca. 1310 Herxze, Hercsem, Herxe, Herchse, 1583 Harxen, 1801 Herkzen, 1840 Herxen.

Naamsverklaring
- Herkomst en betekenis onbekend. De oude vormen ondersteunen de verklaring heem 'woonplaats' van de persoon Herk niet.(1)

- "Volgens een voorzichtige veronderstelling van J.G.J. van Booma zou er in oude tijden ten zuiden van Swol (= Zwolle) een aanzienlijke man, genaamd Haarke hebben geleefd. De plaatsnaam zou een afgeleide zijn van 'de woonplaats van Haarke.'" zoals het op de gemeentesite staat vermeld, wordt volgens de in de vorige alinea genoemde bron dus niet legitiem geacht.

Terug naar boven

Ligging

Herxen ligt N van Wijhe en grenst in het N aan het dorp Windesheim (gem. Zwolle), in het W aan de IJssel met aan de overkant de buurtschap Marle (eveneens gem. Olst-Wijhe) en het buitengebied van het dorp Wapenveld (in de Gelderse gemeente Heerde), en in het O aan de spoorlijn Zwolle-Deventer en de idem Rijksstraatweg N337.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Herxen 51 huizen met 368 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Herxen.

- Geschiedenis van de voormalige marken van Wijhe, waaronder Herxen.

- Havezate Herxen is in 1810 gesloopt.

- Van 1891 tot 1918 was er een stopplaats Herxen aan de spoorlijn Arnhem-Zwolle.

- Verslag van een moordzaak in Herxen in 1837. Een man vermoordt zijn vrouw omdat hij een verhouding heeft met de dienstmeid. De man wordt hiervoor ter dood veroordeeld en sterft, onder grote publieke belangstelling, aan de galg in Zwolle.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het Dorpsontwikkelingsplan Herxen (2009) verwoordt welke aspecten de inwoners belangrijk vinden voor de ontwikkeling van hun dorp in de komende jaren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Diverse markante oude boerderijen, waaronder boerderij De Tempel.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Beachvolleybal Herxen (1e zaterdag van juni).

- Herxerfeest (3e weekend van juni).

- Appelpersdag en Kunstroute (weekend eind september / begin oktober), met alle dagen live muziek, op vrijdag een markt, en op zondag een appeltaartenbakwedstrijd.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2015 hebben Waterschap Vallei en Veluwe en Staatsbosbeheer nabij het dorp een nevengeul langs de IJssel aangelegd. Samen met zo'n 30 andere maatregelen verspreid langs de IJssel, zorgt deze geul ervoor dat in de komende jaren de ecologische waterkwaliteit van de IJssel verbetert. Deze 'wateropgave' van het Waterschap sluit mooi aan bij de Gebiedsontwikkeling Herxen, waarbij kleiwinning en natuurontwikkeling in samenhang worden gerealiseerd.

- In het N van het dorp ligt natuurreservaat Tichelgaten (met o.a. zogeheten kleigaten, die in de winter populair zijn om op te schaatsen), in de directe omgeving van de bossen van de voormalige havezathe Windesheim. Het natuurreservaat staat onder meer bekend om de vele ganzen die er overwinteren. Ook de zeldzame roerdomp en het ijsvogeltje kun je hier nog aantreffen. Eind 2012 is in de Tichelgaten een buurtboomgaard aangelegd, speciaal bedoeld (als ontmoetingspunt) voor inwoners van Harculo, Windesheim en Herxen.

- Langeafstands-Wandelroute het Maarten van Rossumpad en fietsroute LF 3 (Hanzeroute) komen door het dorp.

- Kuierroute Boerhaar - Wijhe - Herxen - Elshof start bij café-restaurant Logtenberg in het centrum van Boerhaar.

Terug naar boven

Beeld

- Diaserie van natuur en landschap in Herxen.

- Op de site Herxen in Beeld kun je oude foto's en video's van dit dorp bekijken.

- Documentaire 'Ontmoeting met Herxen', over het dorp en zijn inwoners, door Waldemar de Vries en Sjoerd Litjens (2016). - Aftermovie van deze documentaire.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Herxen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Herxer Marke / De huiskamer van Herxen met terras, café en feest- en vergaderzalen.

- Sport: - F.C. Herxen (voetbal).

- Overige verenigingen: - Motormoat'n Club Gasderop is er voor de kernen Harculo, Herxen en Windesheim.

Reactie toevoegen