Herwijnen

Plaats
Dorp
West Betuwe
Betuwe
Gelderland

herwijnen_plaatsnaambord.jpg

Het dorp Herwijnen is een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 gaat het dorp op in de gemeente Lingewaal, die op haar beurt in 2019 opgaat in de gemeente West Betuwe. (© H.W. Fluks)

Het dorp Herwijnen is een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 gaat het dorp op in de gemeente Lingewaal, die op haar beurt in 2019 opgaat in de gemeente West Betuwe. (© H.W. Fluks)

gemeente_herwijnen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Herwijnen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Herwijnen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Herwijnen

Terug naar boven

Wonen

Mutters Makelaardij is dé specialist in de gemeenten West Betuwe, Vijfheerenlanden, Gorinchem, Culemborg en de Alblasserwaard. Al jarenlang bewijzen wij dat we het daadwerkelijk anders doen! U bent van harte welkom voor een oriënterend gesprek op onze kantoren in Leerdam, Vianen en Culemborg. Met ons motto: "Waarborg tot betrokkenheid" garanderen wij het hoge serviceniveau dat u van een makelaar mag verwachten. Wij beseffen dat het verkopen of aankopen van uw woning geen alledaagse zaak is, daarom nemen wij u bij de hand en begeleiden wij u in iedere stap van het proces.

Terug naar boven

Status

- Herwijnen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente West Betuwe. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gemeente Lingewaal, in 2019 over naar gemeente West Betuwe.

- Vanouds viel ook het dorp Haaften onder de gemeente Herwijnen. In 1818 is deze afgesplitst tot een zelfstandige gemeente.

- Wapen van de voormalige gemeente Herwijnen.

- Onder het dorp Herwijnen vallen ook de aan de Waaldijk gelegen buurtschappen Kerkeneind, Benedeneind en Boveneind, die alle zijn voorzien van blauwe plaatsnaamborden (komborden) met de naam van het dorp, met daaronder witte borden met de naam van de buurtschap (hopelijk een goed voorbeeld voor andere gemeenten in het land).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
850 kopie eind 11e eeuw Heriuuinna, 1318 Herwyn, 1331 Herwynen.

Naamsverklaring
Men gaat uit van een samenstelling van het Oudnederlandse heri 'leger' en uuinna 'weide'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Herwijnen ligt Z van Asperen, O van Vuren en grenst in het N aan de A15 en in het Z aan de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Herwijnen 300 huizen met 1.940 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 275/1.784 (= huizen/inwoners) en een klein deel van Asperen (met 25 huizen en 156 inwoners). Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Herwijnen, kun je terecht bij Historische Vereniging Den Ouden Dijk. - Historische Vereniging Den Ouden Dijk op Facebook.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De kruising bij de interlokale Graaf Reinaldaweg in Herwijnen was gevaarlijk, met name voor schoolgaande jeugd. Er werd daarom al jaren gepleit voor een rotonde. Deze is eind 2018 gereed gekomen. Naast de aanleg van de rotonde zijn ook de kruisingen van genoemde weg met de Waddensteinsesteeg en de Peersteeg heringericht. Bij de Waddensteinsesteeg zijn de voorsorteervakken en de bushaltes verwijderd, zodat deze nietl langer gebruikt kunnen worden om in te halen. De parallelweg tussen de Waddensteinsesteeg en de dorpskern is afgesloten voor automobilisten  De aansluiting van de Peersteeg op de Graaf Reinaldaweg is omgevormd tot een uitrit voor het lokale landbouwverkeer. De kleine kruisingen zijn zo aangepast dat ze alleen nog maar goed gebruikt kunnen worden door langzaam verkeer en landbouwverkeer. Daarmee komt de gemeente tegemoet aan de wensen van de lokale verkeersdeelnemers.

- Op de 21 meter hoge pilaar aan de Broekgraaf hebben van 1971 tot 2012 radarinstallaties gefunctioneerd ten behoeve van Luchtverkeersleiding Nederland. Samen met de radars op Schiphol, in Nieuw Milligen en op vliegveld Beek hielden zij het luchtverkeer in de gaten. Tot een afstand van ca. 275 km en een hoogte van 25 km konden de radars elk vliegtuig volgen. Sinds 2012 was deze installatie buiten gebruik omdat hij niet meer nodig was. In 2016 is de pilaar herbestemd tot neerslagradar voor het KNMI. De radar is verplaatst vanuit het KNMI in De Bilt, omdat hij daar steeds meer last kreeg van de daar in de loop der jaren gerealiseerde hogere bebouwing. De radar in Herwijnen, die een bereik van ca. 250 km heeft, dekt samen met de neerslagradar in Den Helder Nederland en een deel van de Noordzee af.

Bovendien wordt nu gewerkt met de nieuwste technieken, die de resultaten nog verder moeten verbeteren. De draaiende schotelantenne in de koepel zendt voortdurend pulsen uit. Als het signaal op een druppel stuit, wordt de puls teruggekaatst en door de antenne opgevangen. De nieuwe radars meten beter wat voor soort neerslag er valt en hoeveel. Nieuw bij dit type radar is dat een horizontale en een verticale bundel de grootte en vorm van druppels meten, waardoor de analisten van de gegevens kunnen herkennen of het bijvoorbeeld hagelt of sneeuwt. De waarnemingen worden dus exacter. Omwonenden vroegen zich uiteraard af of de straling van de radar gevolgen zou kunnen hebben voor de volksgezondheid. Dat blijkt niet het geval: de frequentie van de radar in Herwijnen is zo laag dat schade aan DNA niet mogelijk is. Er komt wel warmte bij vrij, maar het vermogen van de radar is lager dan dat van een magnetron. De radar geeft wel korte, sterke pulsen af maar dan nog is er geen gevaar. Bij de radar is een informatiepaneel geplaatst waar je kunt lezen over de bijzonderheden van deze installatie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Herwijnen heeft 31 rijksmonumenten.

- Herwijnen heeft 12 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde kerk (Waaldijk 139) dateert uit 1823. Voordien kwam de gemeente samen in een kerkgebouw dat 20 meter noordelijker stond. De plaats, die nu de ingang van de begraafplaats markeert. Deze kerk is bezweken door het water na een dijkdoorbraak in 1820. In 1823 is tevens de zelfstandige Hervormde Gemeente van Herwijnen ontstaan, als afscheiding van de Hervormde Gemeente van Hellouw, waar zij tot die tijd toe behoorde.

- Gereformeerde kerk (PKN).

- Het peischaallhuisje in Herwijnen (Waaldijk 2) dateert uit 1874. Het is het enige bewaard gebleven peilschrijverstation in Nederland (wat dat inhoudt, kun je lezen onder de link). Het is tot 1989 in functie geweest en kan, als de computers evt. uitvallen, zo nodig weer in werking worden gesteld.

Terug naar boven

Evenementen

- Jaarlijks is er in Herwijnen een Nieuwjaarsduik in de Zandput.

- Oranjevereniging Prinses Marijke organiseert Koningsdag, de Dodenherdenking op 4 mei, Bevrijdingsdag (5 mei) en het Zomerfeest (juni).

- De Hervormde Gemeente Herwijnen organiseert op een zaterdag eind april of begin mei een grote Rommelmarkt, op het parkeerterrein van transportbedrijf Van Arendonk. De rommelmarkt begint om 9.30 uur en is rond 14.00 uur afgelopen. Naast alle spullen die er te koop zijn, is er een Rad van Avontuur, en zijn er spelletjes voor de kinderen. De inwendige mens kan ruimschoots aan zijn trekken komen met onder meer poffertjes, fruit, hamburgers, snacks, vis, broodjes, koffie en fris. De opbrengst van de Rommelmarkt is bestemd voor het groot onderhoud van de kerk.

- Het Boeruh Rock Festival (weekend in april, in 2019 voor de 11e keer) is destijds begonnen als een 'geintje'. Trekkertrekliefhebbers uit Herwijnen die altijd naar andere plaatsen moesten uitwijken om hieraan mee te kunnen doen, vonden het tijd worden om iets dergelijks ook in het eigen dorp te organiseren. Ze waren gewoon benieuwd of dat zou lukken. Ze organiseerden een Trekkertrek, er waren oldtimers en ze hadden ook een muziektent met 300-400 bezoekers. In de loop der jaren is het uitgegroeid tot het huidige gerenommeerde evenement. De Truckpulling werd een 'trekker' op de vrijdagavond en op de zaterdag kwamen er evenementen als de klapkarrenrace, de alebussenrace en de wc-pottenrace. Ook de artiesten voor het buitenprogramma en in de feesttent en de catering werden steeds professioneler. En er is nu zelfs een camping bij, zodat deelnemers en bezoekers die van verder weg komen, er kunnen overnachten. De hele Nederlandse top rijdt hier en ook de NK puntenwedstrijd Truckpulling is populair. De eerste wedstrijd van het seizoen wordt hier afgewerkt en de liefhebbers willen zien hoe het er voor staat. Naast de genoemde hoofdelementen van het weekend zijn er nog allerlei andere activiteiten voor jong en ouder.

- Lingewaalloop (op een zaterdag eind juni) over 5 en 10 km.

- Het Historisch Oogstfeest Herwijnen (op een zaterdag eind augustus) is er 1x in de 3 jaar. De volgende (5e) editie is in 2021. Voor een indruk van dit evenement zie de mooie dronevideoreportage van editie 2015.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De initiatiefnemers van GeoFort, Willemijn Simon van Leeuwen en Bart Bennis, hebben er 6 jaar hard aan gewerkt om het Fort bij de Nieuwe Steeg in Herwijnen grondig te renoveren, te verbouwen en her in te richten tot GeoFort. In 2012 is GeoFort van start gegaan. Het fort is een 'living lab' geworden, waar bezoekers de spannende wereld achter de cartografie en navigatie kunnen ontdekken. Het living lab is een themapark, waarbij het zelf beleven en ontdekken centraal staat. Bezoekers kunnen op speelse wijze kennismaken met de geo-wereld.

Op GeoFort draait alles om de aarde. Ga binnen en buiten het experiment aan met oude maar ook moderne geo-technieken. Raak gedesoriënteerd in de donkere ondergrondse gang. Word uitgedaagd in het doolhof en raak gefascineerd door kaartschaal en projecties in de Kazerne. Ga miljoenen jaren terug in de tijd door aan de 4D-globe te draaien en met Powers of Ten zoom je van het kleinste deel in je lichaam uit tot aan het verste plekje in het heelal. Ook kun je speuren, klauteren en spelen en met water in de Vleermuisspeurtuin van Staatsbosbeheer. Speurtochten, wandelingen, fietstochten, Minecraft workshops, historische rondleidingen en speciale activiteiten tijdens schoolvakanties... er is van alles te doen! Schuif na een leuke, leerzame dag aan in het 3D Cafe of op het terras en geniet van vele lekkernijen.

Het initiatief is een groot succes geworden: vele bezoekers uit binnen- en buitenland weten Herwijnen inmiddels te vinden, want GeoFort trekt inmiddels jaarlijks ca. 100.000 bezoekers (bij de start had men geprognotiseerd dat het er uiteindelijk ca. 50.000 zouden worden). Dat is natuurlijk op zich al een groot compliment. Een grote kroon op de jarenlange noeste arbeid van de initiatiefnemers en hun vele samenwerkingspartners is ook dat GeoFort in 2016 is uitgeroepen tot 'Beste kindermuseum van de wereld'! Uit het juryrapport: "GeoFort weet de ”potentieel droge onderwerpen” waar het zich op richt heel direct, sociaal en leuk over te brengen. Kinderen leren er al doende, terwijl ze lol hebben. Het is een inspirerende plek en waardige winnaar van de Children in Museums Award.”

Willemijn Simon van Leeuwen, directeur GeoFort, stelde in haar reactie op de toekenning:  "Heel trots ben ik dat GeoFort opvalt in het internationale netwerk en nu gewonnen heeft! Bij elke exhibit staat bij GeoFort het ‘doen door te leren’ centraal. De manier waarop wij kinderen enthousiasmeren doen we via sense of fun, sense of experience en sense of urgency. Een voorbeeld van een GeoFort onderwijsprogramma is de serious game om een dijkdoorbraak tegen te gaan. Kinderen moeten een evacuatieplan maken en gaan aan de slag met digitale kaarten. Een ander voorbeeld is GeoCraftNL, een project waar heel Nederland in Minecraft is gezet. Dit virtuele Nederland bestaat uit meer dan 1000 miljoen Minecraftblokjes. Iedereen kan hieraan meebouwen.”

Wim van der Weijden, voormalig directeur van Naturalis, stelde bij de feestelijke opening van het nieuwe entreegebouw - nodig i.v.m. de fors toegenomen bezoekersaantallen - in maart 2019: "Bijzonder is dat jullie museum zich niet zozeer focust op het behoud van een collectie, maar op overdracht van kennis. Nergens in de wereld is een instelling die zich zo nadrukkelijk focust op geowetenschappen." En Mart van Bracht, directeur van het Systeemintegratie-programma van de Topsector Energie, die zich vooral bezighoudt met de energietransitie, stelde: "Het is belangrijk dat we onze kennis niet alleen delen met knappe koppen. We willen dat echt iedere burger begrijpt wat het allemaal betekent. GeoFort is een hele mooie plek waar dat allemaal daadwerkelijk wordt uitgelegd, aan mensen van alle leeftijden, ook al aan kinderen van zeer jonge leeftijd."

- Veerpont over de Waal (ook voor auto's) van Herwijnen naar de Bommelerwaard (Brakel) v.v.

- In 2019 heeft Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG) samen met een lokale projectgroep het Klompenpad Herwijnen gerealiseerd (op Open Monumentendag 2019, begin september, wordt het pad officieel geopend). De route loopt onder meer over het rijksmonumentale kasteelterrein van het vroegere kasteel Engelenburg, dat in 2019 is opgeknapt. Eigenaar van het terrein, Willem de Lint, heeft hier vroeger nog met zijn grootouders gepicknickt, kon zich daarom goed voorstellen dat men de route over dit terrein wilde laten lopen en verleende daar alle medewerking voor.

Met deze route kun je twee afstanden combineren of apart lopen. Start- en eindpunt is steeds bij Bakkerij Bakker aan de Achterweg. Het Rondje Herwijnen is 6 km lang en voert je langs (het terrein van) de vier vroegere kastelen Drakenburg, Waijestein, Frissestein en Engelenburg. Dan is er nog een extra lus door het Rot van 4 km, langs de Waal. Het totale traject is dus 10 km lang. Het Rot is een interessant stukje dijk tussen het dorp en het Brakelse Veer, waar vroeger, dicht op elkaar, veel kleine dijkhuisjes stonden. De mannen werkten in steenfabriek de Benedenoven aan de rivier, waar de rivierklei nog met de hand werd gegraven, gekneed, in vormen geperst, gedroogd en gebakken. Het Klompenpad loopt ook door de uiterwaarden waar de steenfabriek heeft gestaan.

- Amsterdammer Willem de Lint is bezig met een plan om 7,5 hectare rond de plek waar vroeger de kastelen Engelenburg en Frissestijn stonden, om te vormen tot een natuur- en recreatiegebied. Begin 2019 is Projectgroep Engelenburg Herwijnen opgericht, die onderzoekt hoe de geschiedenis van de Herwijnse kastelen weer zichtbaar gemaakt kan worden in het landschap. En ze onderzoeken niet alleen: ze steken ook de handen uit de mouwen! Kijk maar op hun Facebookpagina onder de link wat ze in voorjaar 2019 al aan herstelwerkzaamheden hebben gedaan.

Terug naar boven

Beeld

- George de Fockert heeft de bewaard gebleven negatieven ingescand van zijn opa, fotograaf Gerrit van der Wal (1885-1971). Onder de link vind je onderaan de pagina links getiteld 'Landschappen' en 'Gebouwen', met op die pagina's veel foto's van Herwijnen en deels van omliggende dorpen zoals Hellouw.

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Poort in Herwijnen is de thuisbasis van diverse lokale verenigingen. Verder biedt het dorpshuis faciliteiten om er zakelijke of feestelijke activiteiten of evenementen te organiseren. Een bijzondere activiteit, sinds 2017, is 'Kleding maken doe je zo', een initiatief van Yvonne van Weelden, Charlotte van Maaren en Bets Kozijn. Met deze activiteit, iedere twee weken op de woensdagochtend, creëren zij een ontmoetingsplaats voor mensen die willen leren met een naaimachine om te gaan om kleding of gordijnen te maken of te verstellen. Er is ook kleding en stof te koop. Het is tevens bedoeld als sociaal gebeuren, waar mensen ook welkom zijn voor gewoon een bakje koffie en een praatje.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Schatkist (voorheen Spiegelhof) en School met de Bijbel Herwijnen zijn sinds 2017 samen met kinderopvang De Kinderkamer gehuisvest in een nieuw Brede School-complex. Het complex is in september 2017 feestelijk officieel geopend. Dankzij de vernieuwbouw van het complex van de School met de Bijbel kan De Kinderkamer naast BSO peuteropvang sindsdien ook dagopvang bieden, wat er in het dorp voorhen nog niet was.

- Jeugd: - Jong Gelre Herwijnen.

- Muziek: - Christelijk gemengd koor Soli Deo Gloria.

- Muziekvereniging Wilhelmina is opgericht in 1898 en heeft dus in 2018 het 120-jarig bestaan gevierd. Je kunt de vereniging, die een fanfare en een jeugdorkest omvat, bij diverse evenementen door het jaar heen in Herwijnen tegenkomen zoals Koningsdag, Bloesemtoch, Lampionoptocht. Verder is er jaarlijks het Voorjaarsconcert op een zaterdag begin april. De vereniging repeteert in Dorpshuis De Poort. Nieuwe leden zijn welkom. De vereniging regelt "een instrument en een docent" voor je.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Herovina.

- Badmintonclub Herwijnen (BCH) is een recreantenvereniging waarbij plezier en lekker sportief bezig zijn centraal staat. De vereniging richt zich op zowel de jeugd als de senioren die gewoon gezellig een potje badminton willen spelen, waarbij het er wel regelmatig bloedfanatiek aan toe gaat.

- S.V. De Musketiers is een schietvereniging waar met 4,5 mm luchtwapens geschoten wordt. Naast een onderlinge competitie wordt er ook tegen andere verenigingen geschoten. Deze wedstrijden worden georganiseerd door de Betuwse Schiet Federatie (BSF). Je bent van harte welkom om op maandagavond in Dorpshuis De Poort eens te komen kijken of deze sport wellicht iets voor je is. Er is ook een jeugdafdeling; jeugdleden vanaf 12 jaar kunnen onder begeleiding van ervaren schutters leren omgaan met de wapens en schieten met de wapens.

- Hengelsportvereniging HSV Herwijnen is opgericht in 1968 en telt ca. 170 leden. Ze beheren een 4-tal viswateren waarin leuk kan worden gevist.

- Zorg: - Woon- en Zorgcentrum Avondlicht is gericht op het scheppen van voorwaarden waardoor de bewoners hun ‘eigen’ leven kunnen leiden, met respect voor de behoeften, wensen en normen en waarden van de cliënt. Avondlicht zal daarbij altijd, als de bewoner dat wil, de familie en/of de naaste omgeving van de bewoner betrekken. Avondlicht biedt zorg en ondersteuning waar nodig en zo veel mogelijk op de manier zoals de bewoner dat wenst. Dat betekent dat Avondlicht streeft naar een goede, veilige, huiselijke woon- en leefomgeving passend bij de behoeften en wensen van haar bewoners. Je kunt ook van buiten Avondlicht bij hen een maaltijd gebruiken en zij verzorgen samen met de vrijwilligers van Stichting Welzijn Lingewaal Tafeltje Dekje voor heel Lingewaal. Waar mogelijk bieden zij ook (huishoudelijke) zorg thuis aan ouderen die in de nabijheid van Avondlicht wonen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Herwijnen, met foto's van de grafstenen.

Reactie toevoegen