Hertme

Plaats
Dorp
Borne
Twente
Overijssel

Hertme passiespelen [640x480].jpg

In Hertme zijn in 2011 de Passiespelen nieuw leven ingeblazen (in het vervolg is dit eens in de 4 jaar).

In Hertme zijn in 2011 de Passiespelen nieuw leven ingeblazen (in het vervolg is dit eens in de 4 jaar).

Hertme

Terug naar boven

Status

Hertme is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Borne.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Op een topografische kaart uit 1850 wordt de plaatsnaam foutief als Hattem geschreven.

Terug naar boven

Ligging

Hertme ligt direct N van Borne, O van Zenderen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Hertme 50 huizen met 302 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Hertme vóór onze jaartelling al bewoond
Bewijzen dat het gebied rond het huidige dorp al enkele eeuwen voor het begin van onze jaartelling werd bewoond, zijn gevonden door leden van de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (AWN) afd. Twente. Leden van deze afdeling hebben enkele jaren geleden opgravingen gedaan in nieuwbouwwijk Stroom Esch in het noorden van Borne. Dat gebied behoorde in vroeger dagen tot Hertme. Er zijn aardewerkscherven gevonden, resten van potten en pannen uit de IJzertijd, die voor onze streken duurde van ongeveer 700 voor Christus tot het begin van onze jaartelling. Ook de paalgaten van zogenaamde spiekers, opslagplaatsen voor onder andere graan, werden in de Stroom Esch gevonden, evenals de paalgatsporen van boerderijen uit die tijd. Jammer genoeg kan uit de tekening, die ontstaat na het intekenen van deze paalgaten, niet het grondplan van een complete boerderij worden aangetoond.

Al ver voor die tijd zullen jagers in dit gebied hebben rondgetrokken in de zomertijd. Er zijn namelijk vuurstenen werktuigen gevonden uit de Steentijd, ruim tienduizend jaar geleden. De meest belangwekkende vondsten werden echter gedaan in 1987, op de grens van de Kruisselbrink en de Brakel in de huidige Stroom Esch, ten zuiden van boerderij Misdorp. Daar gaven vele donkere plekken in de zandgele ondergrond de plaats aan waar de palen van één of meerdere boerderijen hebben gestaan. Die palen zijn vergaan en de vermenging van vergaand hout met ingevallen donkere cultuurgrond geeft dan een ronde, soms hoekige donkere afscheiding. Als deze plekken een bepaalde diepte hebben en op regelmatige afstanden staan, dan weet men dat dit paalgaten zijn. Uit de vondsten van deze paalgaten bleek dat de boerderijen ongeveer twintig meter lang en acht meter breed waren. De scherven die hier gevonden werden maken het waarschijnlijk dat we te doen hebben met een boerderij uit de Karolingische tijd, dus tussen 600 en 800 na Christus. Ook de resten van een bronzen armband wijzen in die richting.

Frankische ruiter
De meest interessante vondst in dit gebied was echter wel het graf van een ruiter uit de Frankische tijd. Van de man zelf is niets overgebleven. In zijn graf vonden leden van de AWN de verroeste delen van twee ruitersporen, een vleugellans en een slagzwaard. Maar ook de resten van een beurs waarin zich zestien munten bevonden. Een unieke vondst. De munten zien er bijzonder fraai uit. Zij zijn door het Rijkspenningenkabinet in Leiden bekeken en blijken te zijn geslagen tijdens de regering van Keizer Karel de Grote tussen 812 en 825.

Interessant is dat ze vervaardigd werden in Italië, Frankrijk, Duitsland en Nederland. En ook de steden zijn bekend: voor Nederland was dit Dorestad, nu Wijk bij Duurstede. Dat de laatste munt uit 825 stamt, betekent dus dat de man na dit jaartal gestorven is. Het zou een officier van het Frankische leger geweest kunnen zijn. Niet het leger van Karel de Grote, want die stierf in 814 en één van de munten was uit 825. Wel mogelijk het leger van diens opvolger, Lodewijk de Vrome, of van diens zoon Lotharius. In de tijd van Lodewijk de Vrome en diens opvolgers werd het erg onrustig in het Karolingische Keizerrijk. Hertme behoorde in die jaren ook tot dit rijk. De man kan gestorven zijn tengevolge van een ziekte, een ongeval, of hij kan zijn vermoord of gedood in een gevecht. Het is ook best mogelijk dat de man van zijn paard is gevallen, hetgeen toentertijd nogal eens de doodsoorzaak was. (© Heemkundegroep Hertme)

Havezathen
In de gemeente (destijds kerspel en richterambt) Borne waren slechts 2 havezathen; Weleveld (zie bij Musea), NW van Hertme en Grotenhuis, ZW van het dorp. Havezathe Grotenhuis wordt voor het eerst vermeld in 1437. De boerderij die er thans nog van rest, heet in de provincie-atlas Overijssel (1) Groothuis.

Boerderijen
- Geschiedenis van een aantal boerderijen in Hertme.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Stichting Heemkundegroep Hertme, waar je op de site al veel over de geschiedenis van het dorp kunt vinden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De actie 'Dorpen in het groen' is een voorbeeld van een project dat in korte tijd uitgroeit tot een groot succes. Maarliefst 63 mensen uit Hertme en Zenderen hadden zich in 2008 aangemeld voor dit project van Landschap Overijssel. Met steun van o.a. De Groene Poort kregen de inwoners van deze dorpen de gelegenheid hun erven aan te passen en in te richten met authentiek streekeigen plantmateriaal. Er zijn 7.565 stuks bosplantsoen geplant, 471 erfbomen, 605 hoogstam fruitbomen en 12.985 stuks haag, dit is ruim 3 kilometer haag van meidoorn, beuk, haagbeuk, liguster en buxus. Verder zijn er 22 Twentse landhekken en 4 landgoedhekken geplaatst. Belangrijk is ook dat naast de geleverde prestaties er een versterkte gemeenschapszin en een sterkere band tussen bewoners en gemeente is ontstaan. Daarnaast hebben bewoners veel meer kennis gekregen over erven en de invloed van hun erf op de leefomgeving. Dit zal ook op langere termijn zijn vruchten afwerpen.

- In 2009 is het Dorpsplan Hertme opgesteld, waarin het dorp aangeeft welke ontwikkelingen zij voor de komende jaren wenselijk vindt.

- Bestemmingsplan 'Kom Hertme'.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hertme heeft 4 rijksmonumenten.

- De neogotische Sint Stephanuskerk van architect Wolter te Riele dateert uit 1903 en kwam in de plaats van een voorganger uit ca. 1720. De kerk maakt tegenwoordig deel uit van de HH Jacobus en Johannesparochie.

- Op Pleisterplaats Rabo H. Scheele (Hertmerweg 37) bevindt zich ook een museum over het nabijgelegen landgoed Weleveld.

- Het rijksmonumentale maar anno voorjaar 2016 vervallen pand 't Oude Groothuys, waar vroeger kerkdiensten werden gehouden, staat ook bekend als Het Spookhuis, ontleend aan de 'witte wieven' die tijdens de diensten rond het gebouw 'spookten' om pottenkijkers en indringers af te schrikken. De intentie is om het pand medio 2016 te verplaatsen naar een plek elders in het dorp, te restaureren en her te bestemmen. Dat plan is anno voorjaar 2016 nog niet definitief: er moet eerst nog een concreet herbestemmingsplan komen. In maart 2016 heeft de gemeenteraad nog geen besluit genomen over het beschikbaar stellen van de financiën voor de verplaatsing.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Kolkleu.

- Bijzonder voor een klein dorp als Hertme is dat het een Openluchttheater heeft. De festivals die hier jaarlijks plaatsvinden, zoals het Afrika Festival (weekend begin juli), trekken duizenden bezoekers uit het hele land. - Afrika Festival op Facebook. Er is een aparte site voor de kindervoorstellingen (het gaat daarbij met name om Halloween).

In 2016 heeft de band Bløf hier voor het 3e jaar op rij opgetreden. Tijdens haar eerste concert alhier in 2014 verbaasde frontman Pascal Jacobsen zich over het feit dat ze nog nooit eerder op deze prachtige locatie had gespeeld. Prompt werd er een datum voor 2015 geboekt en na afloop van dat concert sprak de band direct de wens uit om ook in 2016 Hertme weer aan te doen. Alle drie deze concerten waren in no time uitverkocht.

- In 2011 zijn de Passiespelen Hertme weer nieuw leven ingeblazen. In het vervolg vindt dit evenement eens in de 4 jaar plaats.

- De Levende Kerststal in de kerk van Hertme is in 1958 ontsproten aan het creatieve brein van pastor Veeger en is nog altijd jaarlijks een grote trekpleister voor jong en ouder. De in Saksische stijl opgetrokken stal heeft al sfeer van zichzelf, die nog wordt vergroot door de kerststal met levensgrote beelden, de levende have in de vorm van een heuse os en ezel en levende schapen, en door de traditionele klanken die de Boornse Mirreweenterhoornblaozers op tweede kerstdag ten gehore brengen. De Levende Kerststal te bezichtigen van ca. half december (de begindatum kan jaarlijks licht wijzigen) t/m 6 januari.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Kuierroute Zenderen-Hertme is ca. 14 km lang. Startpunten van deze route zijn: restaurant Het Seminar in Zenderen en hotel-restaurant Jachtlust in Hertme. De route voert o.a. langs de Bornse Beek, het openluchttheater en het Spookhuis. Kuieren heeft in Overijssel een dubbele betekenis, namelijk wandelen en praten. Met de kuierroutes maakt de wandelaar op een prettige en informatieve manier kennis met het Overijsselse landschap. De routes lopen over de mooiste weggetjes en langs de interessantste plekken in de dorpen. Heldere routebeschrijvingen tussen de teksten en een gedetailleerde topografische kaart wijzen je de weg. De routes zijn niet gemarkeerd. Je hebt er dus wel de routebeschrijving bij nodig.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hertme (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - In de Gazet van Hertme, online te lezen op de site van de Heemkundegroep, vind je maandelijks nieuws over actuele ontwikkelingen in Hertme.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool St. Aegidius. - Kinderdagverblijf De Drie Biggetjes is een kleinschalig kinderdagverblijf op het platteland van Hertme. Zij vangen kinderen van 0–13 jaar op in een huiselijke, gemoedelijke sfeer en in een natuurrijke omgeving. De kinderen zijn zoveel mogelijk buiten, spelen met natuurlijke materialen en ‘verzorgen’ mede de dieren.

- Muziek: - Muziekvereniging St. Gregorius omvat een fanfare, een malletband en een JeugdSlagwerkGroep.

- Sport: - Klootschieten in Hertme kent een lange traditie. Begin 20e eeuw werd er al kloot geschoten tegen de buurtschappen en dan met name in de wintermaanden, wanneer de boeren meer tijd hadden om met ‘den kloot’ te strijden. Vaak gebeurde dit door middel van het 'ophangen' van de kloot, waarbij de tegenstander werd uitgedaagd. Het ging dan om één persoon die een ander uitdaagde. Uiteraard gingen vele dorpsgenoten mee naar het veld om hem aan te 'wiezen'. De inzet was vaak een vooraf bepaalde som geld. Uit overleveringsverhalen blijkt dat er menigmaal een heroïsche strijd is gestreden.

In 1941 is Klootschietersvereniging KV Hertme opgericht, de grootste (sport)vereniging van het dorp. De vereniging heeft ca. 100 leden, waarvan ruim 25 jeugdleden en damesleden. In de loop der jaren heeft de vereniging een uitmuntende reputatie opgebouwd, en op regionaal, nationaal en zelfs internationaal niveau aansprekende resultaten geboekt. De vereniging neemt een zeer belangrijke plaats in binnen de Hertmese gemeenschap. Het ledenbestand bestaat uit Hertmenaren alsmede vele oud-Hertmenaren en de vereniging is ondanks haar leeftijd nog altijd springlevend.

- Zorg: - Carintreggeland Dagvoorziening De Tuinkamer in Hertme is een kleinschalige dagvoorziening in een landelijke omgeving. Gezellige daginvulling en structuur, persoonlijke aandacht en professionele begeleiding.

Reactie toevoegen