Hengforden

Plaats
Buurtschap
Olst-Wijhe
Salland
Overijssel

hengforden_op_kaart_ca._1920_kopie.jpg

De buurtschap Hengforden omvat een omvangrijk, zeer landelijk gelegen buitengebied, van het Hengforderveld in het O (W van buurtschap Eikelhof) tot de Hengforderwaarden aan de IJssel in het W. Door het gebied loopt de spoorlijn Zwolle-Deventer. © Kadaster

De buurtschap Hengforden omvat een omvangrijk, zeer landelijk gelegen buitengebied, van het Hengforderveld in het O (W van buurtschap Eikelhof) tot de Hengforderwaarden aan de IJssel in het W. Door het gebied loopt de spoorlijn Zwolle-Deventer. © Kadaster

hengforden_voormalige_lagere_school_kopie.jpg

De voormalige lagere school van buurtschap Hengforden, fraai gelegen aan de Zandwetering, is herbestemd tot woonhuis (© Google)

De voormalige lagere school van buurtschap Hengforden, fraai gelegen aan de Zandwetering, is herbestemd tot woonhuis (© Google)

Hengforden

Terug naar boven

Status

- Hengforden is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Olst-Wijhe. T/m 2000 gemeente Olst.

- De buurtschap Hengforden valt grotendeels onder het dorp Boskamp, maar omdat dat dorp in 1978 geen eigen postcode en postale plaatsnaam heeft gekregen in het postcodeboek, liggen zowel het dorp als het grootste deel van de buurtschap voor de postadressen 'in' Olst. Een klein deel van de buurtschap valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Olst.

- De buurtschap Hengforden heeft geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Ca. 1300 Hengorden, ca. 1380 Hengwerden, 1381-1383 Hengworden, 1450 Hengvorden, 1840 Hengforden.

Naamsverklaring
Heng- is verklaard als 'helling', doch vergelijk Hengelo GL en Hengevelde. Het tweede lid lijkt op voorde 'doorwaadbare plaats', enkele oude vormen wijzen echter op werden en worden en pleiten tegen voorde. Vergelijk Weurt, waarbij de varianten werde, worde 'land aan water', en Okswerd.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Hengforden ligt rond de wegen Zandweteringpad (het gedeelte van deze weg N van de Diepenveenseweg), Holtermanspad, Diepenveenseweg (het gedeelte van deze weg vanaf huisnummer 17, in W en N richting, en wel rondom de huisnummers 17, 10, 8, 8a, 11 en 15) en Hengforderweg (het gedeelte van deze weg O van het kruispunt met de Bockhorsterstraat). De buurtschap ligt rondom het water de Zandwetering en in de O nabijheid van de rivier de IJssel, en ligt Z van het dorp Boskamp, ZZO van het dorp Olst, NNW van het dorp Diepenveen, N van de stad Deventer, NO van het dorp Terwolde, ZO van het dorp Welsum en WZW van het dorp Wesepe.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat buurtschap Hengforden 72 huizen met 476 inwoners. Tegenwoordig omvat de buurtschap, zoals de inwoners het definiëren in het kader van het jaarlijkse Buurtfeest, 21 huizen met ca. 60 inwoners. (bron: inwoner Peter Laan)

Terug naar boven

Geschiedenis

Steenfabriek
De gemeente Olst telde midden 19e eeuw liefst 5 steenfabrieken, gelegen in de uiterwaarden van de IJssel, die tijdens het seizoen werk boden aan enkele honderden personen, onder wie veel kleine boeren die alleen van de opbrengst van hun land niet konden bestaan. De baksteenfabricage was daarmee de belangrijkste industriële activiteit van Olst. Ze werd echter tijdens de Eerste Wereldoorlog voorbijgestreefd door de snel groeiende vleeswarenindustrie. In 1950 waren er nog 3 steenfabrieken over: Fortmond, ’t Haasje en Hengforden. Na een sterke opbloei tijdens de naoorlogse wederbouw van ons land ging het in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw snel bergafwaarts.

Steenfabriek Hengforden is in 1966, samen met de steenfabrieken De Scherpenhof en De Vooruitgang (de laatste twee in Terwolde aan de overzijde van de IJssel), gesloten en in opdracht van de bank in het openbaar geveild. De laatste fabriek sloot in 1976 haar poorten. Alleen ruïnes herinneren tegenwoordig nog aan deze roemrijke periode uit de Olster geschiedenis, die ook werd getekend door de armoede en ontberingen van het 'steenovenvolk'. (bron: Canon van Olst)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Erve Sogebrink wordt al in 1394 genoemd en behoorde toen tot Boxbergen. De huidige boerderij Zoogenbrink (Molenweg 3) is van oorsprong zo'n 300 jaar oud. In 1985 is de boerderij met erf en tuin zo veel mogelijk in oude staat teruggebracht. Rond de boerderij graast een kleine veestapel. Tot 2011 was in het stalgedeelte een informatiecentrum van Staatsbosbeheer ondergebacht. Het informatiecentrum is sindsdien gevestigd in Den Nul.

- Bij boerderij Zoogenbrink staat een klein bermmonument, ter herinnering aan de destijds 45-jarige jonkheer Eduard Jan Teding van Berkhout, die hier op 5 mei 1875 van zijn paard is gevallen en aan de gevolgen daarvan is overleden.

- Op Diepenveenseweg 8a, aan de Zandwetering, staat de voormalige openbare lagere school van Hengforden. Het is een karakteristieke drieklassige school, in 1894 gebouwd naar plannen van de Olster gemeentebouwmeester H. Wissink. Het pand is herbestemd tot woonhuis.

- Het naast de voormalige school gelegen pand op nr. 8 is de voormalige onderwijzerswoning.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Landgoed 't Nijendal is rond 1980, met het naastliggende goed Hooge Kamp en onder meer boerderij Zoogenbrink, in beheer gekomen bij Staatsbosbeheer. Eerder maakte het lange tijd deel uit van de bezittingen die behoorden bij landgoed Groot Hoenlo. 't Nijendal vormt een circa 200 ha groot cultuurhistorisch en ecologisch waardevol gebied.

Op een deel van het landgoed wordt vanaf 2002 gewerkt aan de ontwikkeling van het Hanzebos, een loofbos van een afwisselend en open karakter met weiden, struwelen en poelen zoals dat onder meer te zien is op de bosgezichten van de 19e-eeuwse kunstschilder Barend Cornelis Koekkoek. Het is een poging een landschapstype te doen herleven dat eeuwen geleden in Nederland heel gebruikelijk was. De aanleg is bedoeld als landelijk voorbeeldproject. Hoewel er al de nodige oude landschapselementen aanwezig zijn, zal het nog vele jaren duren voordat sprake is van een volwassen bos.

Aan de westzijde van 't Nijendal loopt over een lengte van meer dan een kilometer de Zandwetering, een eeuwenoude gegraven waterloop. Hij vormt een belangrijk onderdeel van de plannen die het waterschap en Staatsbosbeheer ontwikkelden voor natuurherstel op het landgoed. Sinds 1994 zijn de oevers flink verbreed en is een nevengeul aangelegd, zodat het water langer in het gebied kan worden vastgehouden. Dit gaat, tezamen met andere waterbeheermaatregelen, de verdroging van het gebied tegen. Op enkele plekken zijn steile oevers aangelegd waar ijsvogels kunnen nestelen. Elders zijn ook nieuwe amfibieënpoelen en houtwallen aangelegd.

Over het landgoed zijn 3 wandelroutes uitgezet, die gemarkeerd zijn met gekleurde paaltjes.

- Wandeling (12 km) vanaf station Olst over o.a. 3 landgoederen in en rond buurtschap Hengforden.

Terug naar boven

Beeld

- Mooie drone-film van buurtschap Hengforden vanuit de lucht (2014), door Peter van 't Hul.

Reacties

(2)

Dit klopt niet. Ik ben een onderzoek gestart rondom de historie van Hengforden ihkv een provinciale opdracht en ben bewoner hier. Onze buurt zoals wij die elk jaar in een buurtfeest vieren omvat 21 huizen en inmiddels 60 bewoners.

Dank voor uw reactie! Dergelijke puntjes op de i waarderen wij zeer. Ik heb het aangepast en de pagina ook op diverse andere onderdelen nog wat verder uitgewerkt. Succes gewenst met uw onderzoek, en uiteraard houden wij ons aanbevolen om t.z.t. uw rapport in te zien, om hetzij wellicht enkele alinea's uit samen te vatten voor deze pagina, hetzij voor nadere informatie naar te linken, voor het geval u het wellicht op het internet plaatst.

Reactie toevoegen