Hendrik-Ido-Ambacht

Plaats
Dorp en gemeente
Hendrik-Ido-Ambacht
Drechtsteden
Zuid-Holland

krabbenscheer_ii.jpg

In de Waal bij Hendrik-Ido-Ambacht komt krabbenscheer voor, de enige plant waar de libellensoort groene glazenmaker in broedt

In de Waal bij Hendrik-Ido-Ambacht komt krabbenscheer voor, de enige plant waar de libellensoort groene glazenmaker in broedt

ZH gemeente Hendrik Ido Ambacht in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Hendrik-Ido-Ambacht

Terug naar boven

Status

- Hendrik-Ido-Ambacht is een dorp en gemeente in de provincie Zuid-Holland, in de regio Drechtsteden.

- Wapen van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

- Wapen van de voormalige gemeente Sandelingen-Ambacht.

- De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is per 18-7-1855 vergroot met de gemeente Sandelingen-Ambacht. Tegelijkertijd zou het dorp Oostendam door een grenscorrectie zijn overgegaan van deze gemeente naar de gemeente Ridderkerk. De grens tussen beide gemeenten loopt N van de rivier de Waal, Z langs het dorp Oostendam.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

Terug naar boven

Naam

Spelling
De gemeente- en plaatsnaam dient met koppeltekens te worden geschreven. Dat is de officiële spelling. Incidenteel wordt dat door deze en gene nog weleens vergeten.

Oudere vermeldingen
1340 Henrick Iden ambocht, 1386 Heynric een Ambocht, 1514 Heindrick Ydenambocht, Heyndrick Yden Ambocht, 1773 Hendrik Iden Amb.
Tot 1855 heette de gemeente Hendrik-Ido-Schildmanskinderen-Ambacht en de Oostendam. De fusie met Sandelingen-Ambacht in dat jaar leverde de huidige gemeentenaam op. Volgens sommigen heette de gemeente ooit Hendrik Ido Oostendam en Schildmanskinderen Ambacht, en ook Hendrik-Ido-Oostendam-Schildmanskinderen-Groot-en-Klein-Sandelingen-Ambacht, dit zou dan de langste gemeentenaam van geheel Europa zijn geweest.

Naamsverklaring
Genoemd naar het toenmalige ambacht 'rechtsdistrict' van Hendrik Ye Wittenzoon, telg uit een gefortuneerd Dordts koopmansgeslacht dat zijn kapitaal belegde in bedijkingen. Zijn vader was een van de financiers van de inpoldering van de Zwijndrechtse Waard en in 1376 ontving Hendrik van hertog Albrecht van Beieren het "ambocht in Zwindreckt dat Witte syn vader bedycte tot enen erflien".(1)

Terug naar boven

Ligging

Hendrik-Ido-Ambacht ligt N van Zwijndrecht, NW van Dordrecht. W van Papendrecht, ZO van Ridderkerk, O van Barendrecht.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht 211 huizen met 1.324 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 192/1.224 (= huizen/inwoners) en buurtschap Oostendam 19/100. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 12.500 huizen met ca. 31.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp en deze gemeente, kun je terecht bij het in 1979 opgerichte Historisch Genootschap Hendrik-Ido-Ambacht. "Het doel van de vereniging was en is: 1. De geschiedenis van ons mooie Waaldorp voor het nageslacht bewaren en de veranderingen die zo snel gaan, zoals de bouw van nieuwe wijken, het slopen van oude panden etc. vastleggen. Hiertoe worden regelmatig foto's gemaakt, die digitaal in ons archief worden opgeslagen. 2. Het door middel van tentoonstellingen en publicaties het verre en nabije verleden voor een groot publiek toegankelijk te maken. Dit gebeurt door het houden van exposities, het uitbrengen van periodieken en publicaties in regionale weekbladen, en het houden van lezingen in bibliotheek, scholen, dagopvang e.d.

Al voor 1987 gaven de historische verenigingen van Hendrik-Ido-Ambacht en Zwijndrecht ieder een eigen periodiek uit (respectievelijk 'Groot en Klein Sandelingenambacht' en 'Swindrecht'). In 1987 kwam een samenwerking tussen beide verenigingen tot stand en werd besloten tot een gezamenlijke uitgave met als titel: Swindregt Were (Zwijndrechtse Waard). De verenigingen groeiden, de oplage werd steeds groter evenals de financiële armslag. Zo werd Swindregt Were het blad zoals het er nu uitziet. Het is ondoenlijk om de inhoud van alle periodieken op de website te plaatsen. Wel vind je hier een lijst met alle artikelen die in de loop der tijd zijn verschenen. Met ctrl F kun je hierop zoeken. Alle artikelen zijn in het archief aanwezig en in te zien."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hendrik-Ido-Ambacht heeft 9 rijksmonumenten.

- Hendrik-Ido-Ambacht heeft 28 gemeentelijke monumenten.

- "De huidige Hervormde (PKN) Dorpskerk in Hendrik-Ido-Ambacht (Kerkplein 13) is oorspronkelijk gebouwd als een rechthoekig zaalkerkje met een bijna vierkante koorruimte. Inmiddels heeft de kerkzaal een grondvlak in de T-vorm. Uit de eerste bouwperiode is alleen het onderste deel van de toren overgebleven. Wanneer je de toren binnengaat zie je de dikke muren, uitgevoerd in zeer grote bakstenen. Recht tegenover de ingang bevond zich vroeger de toegang naar de kerk. Deze doorgang werd dichtgemetseld toen de kansel tegen de westmuur werd geplaatst. Vanaf toen werd de toren alleen nog maar betreden door de klokluider. De Dorpskerk heeft een luidklok die afkomstig is van de voormalige Engelse Episcopale Kerk aan het Haringvliet te Rotterdam. De luidklok is, zo is af te lezen aan de klok zelf, in 1707 gegoten. De kerk heeft ook nog 4 schitterende gebrandschilderde ramen. Drie van de vier vulden tot 1899 de ramen van de koorsluiting, boven de toen nog aanwezige herenbank. Ze werden geschonken door respectievelijk: de ambachtsheer Cornelis Pompe van Meerdervoort; het gemeentebestuur (Schout en de Gereghten); het polderbestuur van de Zwijndrechtse Waard. Van 1900 tot 1980 waren ze in de zuidgevel aangebracht. In 1954 is daar dus nog een vierde aan toegevoegd, geschonken door de laatste van het oude landbouwersgeslacht Van der Giessen. Sinds de restauratie in 1982 zijn de vier glazen verdeeld over de ramen van het middenschip van de kerk.

Het orgel is in 1696 gebouwd door Jan Duyschot, voor de Waalse Kerk te Delft. Het orgel is een van de laatste overblijfselen van de orgelbouwkunst uit de tijd van de Hollandse Barok (eind 17e, begin 18e eeuw). Op de achterzijde van het orgel staat in het kort de geschiedenis weergegeven. Het klankkarakter van dit orgel is zeer helder en krachtig. Voor de weergave van de oude muziek is het bijzonder geschikt. Dit wordt versterkt door de zeer directe akoestiek van de kerkruimte. De herenbank in de noordelijke uitbouw dateert uit de 18e eeuw en diende voor de ambachtsheer en zijn gevolg. Boven in de herenbank hangt het wapen van 'de heren van Huis Bouquet'. Voordat de herenbank in 1982 in de noorder-zijbeuk werd geplaatst, stond dit meubel in het koor tegen de oostmuur. In 1900 werd hij, vanwege de bouw van een orgelbalkon, alvast 4 meter naar voren verplaatst. In 1982 werd de herenbank dus definitief uit de koorruimte verwijderd en geplaatst in de noorder-zijbeuk. Dit ook weer ten faveure van het orgel, dat zo de gehele koorruimte ter beschikking heeft. De herenbank is inmiddels voor iedere burger toegankelijk ;) De kansel is in 1669 gemaakt en waarschijnlijk direct tegen de westgevel geplaatst. De kansel valt op vanwege zijn afmetingen, maar ook en vooral door het houtsnijwerk in laatrenaissancestijl." (bron: Hervormde Gemeente wijk Dorp)

- Gevelstenen in Hendrik-Ido-Ambacht.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- "De achtergrond van de oprichting van de Vereniging Vrienden van het Duyschotorgel in 2002 ligt in het feit dat dit orgel zich vooral door de succesvolle concertserie op de zaterdagmiddagen in een warme belangstelling van veel muziekliefhebbers mag verheugen. Hiermee heeft het Duyschot-orgel in de Dorpskerk van Hendrik-Ido-Ambacht de afgelopen jaren veel vrienden gemaakt. Met onze vereniging beogen wij deze vrienden nog nauwer bij dit unieke orgel te betrekken door hen letterlijk dichter bij het orgel te halen. En natuurlijk willen wij hiermee ook de financiële basis voor deze concertserie verstevigen. Het initiatief voor het oprichten van de vereniging komt voort uit de Stichting voor Muziek rond het Duyschot-orgel. De contributie bedraagt € 25 per jaar. De vrienden worden door de vereniging op de hoogte gehouden van alle wetenswaardigheden rond dit orgel (waaronder de concerten); zij worden een of meer keren per jaar uitgenodigd voor een excursie naar een ander interessant orgel; de leden krijgen een korting van € 20,00 op een seizoensabonnement van de concertserie van Stichting Duyschot Concerten."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De ruim 70 hectare grote Sophiapolder, een eiland tussen Hendrik-Ido-Ambacht en De Noord, is in 2011 heringericht als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur. De voormalige landbouwpolder heeft recreatiemogelijkheden gekregen en een zoetwatergetijde van 80 centimeter. De kade is op twee plaatsen doorgestoken en er zijn kreken gegraven. Hierlangs ontstaan droogvallende oevers en rietland. Nadere informatie over Natuureiland Sophiapolder op de site van beheerder Zuid-Hollands Landschap. Met o.a. een online leesbare folder, en informatie over adres, vaarperiode en vaartijden van de (gratis) hybride veerpont.

Formeel is Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor het gebied, in de praktijk wordt het beheerd door het Zuid-Hollands Landschap en hebben zij onderling afspraken gemaakt over het beheer. In 2016 heeft Rijkswaterstaat hier een aantal essen gekapt, waar de boswachter van het Zuid-Hollands landschap not amused over was, omdat het niet volgens de afspraken was. Volgens Rijkswaterstaat was het echter noodzakelijk, omdat de wortels van de essen in kwestie de oevers kapot zouden kunnen maken. De bomen aan de kant van de Rietbaan worden vooralsnog met rust gelaten.

Verschillende bedrijven en fondsen hebben in 2016 samen met het Zuid-Hollands Landschap de aanleg van een vogelbroedplaats op natuureiland Sophiapolder mogelijk gemaakt. Sibelco leverde geschikt zand voor de broedplaats, De Rivierendriesprong schelpen en betongranulaat en Kraaijenveld’s aannemersbedrijf sponsorde de helft van de werkzaamheden. Sibelco en De Rivierendriesprong liggen direct aan de overzijde van de Nieuwe Maas en kijken uit over Sophiapolder. Vogelwerkgroep IJsselmonde gaat monitoren welke vogels gebruik maken van de broedplaats.

In 2019 is een fraai bezoekerspunt gerealiseerd in de Sophiapolder. Het gebouwtje is verankerd op een drijvend ponton en kan op en neer gaan met de beweging van eb en vloed in de polder. Het is goed geïsoleerd, volledig zelfvoorzienend met dertig zonnepanelen op het dak en er is een zuiveringsinstallatie voor het afvalwater. In het houten gebouwtje, van waaruit je zicht hebt op het rijke vogelgebied kun je nu schuilen als het weer wat minder is en er is een educatieve expositie waardoor je van alles te weten komt over het leven op en rondom de Sophiapolder. Er kan koffie, thee en limonade worden geschonken en er zijn toiletten. Ook zullen er regelmatig wisselende exposities of filmvertoningen zijn.

- De rivier de Waal (ook het Waaltje genoemd) loopt tussen de rivieren de Noord, N van het dorp, en de Oude Maas, Z van Heerjansdam. De rivier valt grotendeels onder de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (O van de A16), deels onder de gemeente Ridderkerk (W van de A16), deels onder de gemeente Zwijndrecht (het deel Z van de spoorlijn en een klein stukje N ervan).

Sinds 2008 is de hoeveelheid krabbenscheer in een deel van de Waal sterk toegenomen. Dat is bijzonder, omdat krabbenscheer al lange tijd vrijwel overal in Nederland verdwenen is uit oude rivierarmen en andere rivierdelen. Het is goed nieuws voor de groene glazenmaker, een zeldzame en beschermde libellensoort die van krabbenscheer afhankelijk is. Het is onze enige libel die de eieren in slechts één plantensoort afzet, namelijk krabbenscheer. In de bladrozetten van deze stekelige plant zijn de larven van de groene glazenmaker uitstekend beschermd tegen hongerige vissen en amfibieën.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hendrik-Ido-Ambacht (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

- Belangenorganisatie: - "In 1981 is in Hendik-Ido-Ambacht de eerste paal geslagen voor de huidige wijk Heer Oudelands Ambacht, waar in de periode van 1981 t/m 1997 2.800 woningen zijn gerealiseerd. De eerste woningen zijn opgeleverd in de Diepenbrocklaan, een project van 93 woningen. De laatste woningen zijn opgeleverd in 1997, aan de Ballade/Bolero. De wijk is in 25 jaar uitgegroeid tot een volwaardige wijk met een winkelcentrum, 2 basisscholen en een wijkcentrum. Het is een groene wijk, die ondanks haar ligging in de nabijheid van rangeerterrein Kijfhoek een prettige wijk is om te wonen voor jong en oud(er). En dat wil Wijkplatform Heer Oudelands Ambacht graag zo houden."

- Zorg en welzijn: - "Wij zijn Frank en Coby Paul en samen met onze 2 zoons Marijn en Levi zijn we verhuisd vanuit Waddinxveen naar Hendrik-Ido-Ambacht. In 2019 hebben wij Zorgboerderij Het Gewone Huis overgenomen. Onze zorgboerderij heeft als doel een zinvolle daginvulling te bieden aan (beginnend dementerende) ouderen. Al sinds 2014 fungeert Stichting Het Gewone Huis als zorgboerderij waar kwetsbare mensen met een zorgvraag een zinvolle en fijne dagbesteding vinden. De zorgboerderij zou de zorgboerderij niet geweest zijn zonder de inzet en toewijding van het hele team van personeel en vrijwilligers. Wij als nieuw zorgboerenechtpaar willen hier graag met veel passie, gedrevenheid en toewijding mee verder gaan om de ouderen samen met de vrijwilligers een gezellige dag te bieden.

We hebben gekozen voor de doelgroep ouderen. De vereenzaming in Nederland neemt toe. Wij willen daarom graag dat mensen een zinvolle dagbesteding aangeboden kunnen krijgen door de zorgboerderij. Ook vinden wij dat juist op een zorgboerderij de ouderen in praktijk kunnen brengen waar ze goed in zijn en dat in stand kunnen houden. Ze kunnen buiten aan de slag met de dieren, de moestuin en de andere werkzaamheden in de tuin. Ook kunnen ze hun hobby’s uitvoeren, omdat er gelegenheid is om in de hobbyschuur aan de slag te gaan. Het samenzijn met andere ouderen maakt ook dat er raakvlakken zijn in de gesprekken die plaatsvinden."

Reactie toevoegen