Hellendoorn

Plaats
Dorp en gemeente
Hellendoorn
Salland
Overijssel

hellendoorn_bordje_dorp_kopie.jpg

De gemeente Hellendoorn heeft maar liefst 56 betonnen grenspalen op de grens met de omliggende gemeenten. Het zijn allemaal gemeentelijke monumenten. Dit is er één van (met 'Dorp' wordt in dit geval overigens het dorp Hellendoorn bedoeld).

De gemeente Hellendoorn heeft maar liefst 56 betonnen grenspalen op de grens met de omliggende gemeenten. Het zijn allemaal gemeentelijke monumenten. Dit is er één van (met 'Dorp' wordt in dit geval overigens het dorp Hellendoorn bedoeld).

OV gemeente Hellendoorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Hellendoorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Hellendoorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Hellendoorn

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Hellendoorn.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Hellendoorn.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hellendoorn (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Hellendoorn is een dorp en gemeente in de provincie Overijssel en wordt geografisch tot de streek Salland gerekend (hoewel de grens tussen Salland en Twente eigenlijk langs de Regge schijnt te liggen), maar valt bestuurlijk onder het samenwerkingsverband Regio Twente.

- Wapen van de gemeente Hellendoorn.

- De gemeente Hellendoorn omvat naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen Daarle, Daarlerveen, Haarle en Nijverdal, en de buurtschappen De Haar, Eekte, Eelen, Egede, Hancate, Helhuizen (deels), Hexel, Hulsen, Kathuizen, Kruimers, Ligtenberg of Lichtenberg (deels), Marle, Meer en Noord-Meer (tweelingbuurtschap; deels), Overwater, Piksen (deels), Raams (deels), Rhaan en Schuilenburg. Dit zijn 5 dorpen en 19 buurtschappen in totaal. In de Provincie-atlas Overijssel (1) staat ook Noetsele nog als buurtschap vermeld. Dat is echter inmiddels een buurt/wijk van Nijverdal geworden.

- Bebording: De gemeente Hellendoorn heeft 87 gemeentelijke monumenten, waaronder 56 grenspalen op de grenzen met de omliggende gemeenten. Aan deze palen bevinden zich fraaie oranje bordjes met in wit het opschrift 'gemeente Hellendoorn' en daaronder in zwart de naam van een nabijgelegen object in de gemeente. Dat kan een dorp, buurtschap of veldnaam e.d. zijn. Het betreft 18 verschillende namen, zijnde Daarlerveen, De Haar, Dorp (waar men de plaats Hellendoorn mee bedoelt, aldus omwonenden. Spreekt niet erg voor zich want de gemeente heeft meer dorpen...), Eekte*****, Egede, Elerberg*, Haarle, Hancate**, Helhuizen, Hexel, Kathuizen*****, Kruimers*****, Ligtenberg***, Marle, Overwater, Piksen, Raams***** en Scharlebelt****.

* Onhandige spelling, want deze heuvel wordt doorgaans als Eelerberg gespeld, want immers genoemd naar de nabijgelegen buurtschap Eelen, die door de inwoners zo wordt gespeld, maar in een lokale brochure van de Open Monumentendag 2015 als Elen wordt gespeld. Helaas zijn de spellingen Elen en Elerberg ook zo in de atlas Overijssel editie 2015 terecht gekomen (en Elerberg ook nog ten onrechte met de kwalificatie 'buurtschap', omdat het Kadaster vermoedelijk is misleid door het 'plaatsnaambordje' aan deze grenspaal). Kennelijk is het voor bij buurtschappen en natuurgebieden betrokken instanties vaak lastig om één spelling te kiezen en zich daar aan te houden, want dit is maar één voorbeeld van de vele inconsequente spellingen. Hierna volgen er nog drie, in de nabije omgeving:
** Die door de inwoners ook zo wordt gespeld, maar in de recente atlassen nog Hankate heet...
*** Die bij de 'buren' in gemeente Rijssen-Holten Lichtenberg heet...
**** Dit betreft een veldnaam nabij de Scharlebeltweg, die onder de buurtschap Hulsen valt, en op grondgebied van buurgemeente Rijssen-Holten Schaddenbeltsweg heet. In de nabijheid loopt de waterloop Schaddenbeltsleiding. En dat is dus spellingsinconsequentheid nr. 5, op 19 nabijgelegen topografische namen...
***** Deze namen kwamen tot voor kort niet in atlassen of plaatsnamenlijsten voor, maar zijn wel als buurtschap te beschouwen. Zij zijn, vermoedelijk op grond van hun voorkomen aan deze grenspalen, pas voor het eerst als buurtschap opgenomen in de Topografische Atlas van Overijssel editie 2015.

Vermoedelijk is er ooit een eenmalig project geweest om een aantal grenspalen te willen benoemen met buurtschapsnamen en als die er niet in de nabijheid waren, veldnamen. Opvallend is dat de buurtschappen die niet aan een stuk gemeentegrens liggen, geen plaatsnaambordjes hebben (= met name Eelen en Rhaan). Dit lijkt de veronderstelling te bevestigen dat men met dit project niet zozeer buurtschappen als wel grenspalen een naambordje heeft willen geven.

Nadeel van het feit dat de op zich fraaie oranje plaatsnaambordjes alleen aan de gemeentegrens staan, is dat je aan de andere kant van de buurtschap niet weet wanneer je haar verlaat dan wel betreedt. Dat is dan weer een beetje jammer. Alleen Marle heeft naast het gemeentegrens-bordje ook nog witte (zij het zo te zien zelfvervaardigde) plaatsnaamborden en Daarlerveen, Haarle en Hulsen hebben als grotere kernen blauwe plaatsnaamborden (komborden).

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Hellendoorn.

- Onder het dorp Hellendoorn vallen de buurtschappen Eelen en Rhaan (deze twee buurtschappen worden vaak als tweelingbuurtschap gezien), Egede, Hancate, Kathuizen, Marle, 'Meer en Noord-Meer' (tweelingbuurtschap; deels), Overwater (deels), Piksen (deels) en Schuilenburg. In totaal zijn dit 11 buurtschappen.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Hellendoorn ligt Z van Ommen, O van Raalte, W van Wierden, op en rond de landschappelijk zeer fraaie Sallandse Heuvelrug. Deze ligging impliceert al dat de gemeente geografisch gezien tot de streek Salland behoort. Bestuurlijk gezien is de gemeente echter tot het samenwerkingsverband Regio Twente toegetreden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Hellendoorn 603 huizen met 3.571 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 145/860 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Noetselen 46/286, Haarle 129/686, Elen en Rhaan samen 68/378, Egede 29/177, Marle 67/411, Daarle 58/386, Hulsen of Overwater 31/197 en Nijverdal 30/190. Tegenwoordig heeft de gemeente Hellendoorn ca. 14.000 huizen met ca. 36.000 inwoners, waarvan ca. 2.500 huizen met ca. 6.000 inwoners in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen in de gemeente) Hellendoorn, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal.

- Stichting Oald Heldern De Noaberschop.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeentelijke toekomstvisie 'Natuurlijk avontuurlijk' is in 2014 vastgesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp Hellendoorn heeft 20 rijksmonumenten.

- Het dorp Hellendoorn heeft 31 gemeentelijke monumenten.

- Molen De Hoop.

- Molen De Wippe.

- Molen Museumboerderij Erve Hofman.

- Gevelstenen in Hellendoorn.

- Gerrit Valk's Bakkerij- en IJsmuseum is een verzameling van de in 1985 overleden Gerrit Valk. In het museum vindt u op bijna 1000 m2 een indrukwekkende collectie gereedschappen, voorwerpen en machines uit vroegere bakkerijen en uit het begin van de ijsbereiding.

- Museumboerderij Erve Hofman omvat diverse collecties waaronder karnhuis en karnmölle, lemenschoer, veldoven, ingericht hof, origineel ingericht woongedeelte met mutsenverzameling, landbouwkarren, wagens en werktuigen.

- Museumsmederij D'oale Smederië.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Popfestival Dauwpop (Hemelvaartsdag).

- De organisatie stelt dat de Fisherman’s Friend StrongmanRun (op een zaterdag in september) de ‘Moeder der Obstacleruns’ is. Een uniek event dankzij de bijzondere omgeving waarin de runs plaatsvinden. Het parcours in Hellendoorn gaat dwars door de bossen, kleine meertjes en over de prachtige heuvels van de Sallandse Heuvelrug. Een echte, ruwe urban-run met overal langs het parcours rijen publiek. In 2012 was de eerste Fisherman’s Friend StrongmanRun in Hellendoorn en inmiddels is het uitgegroeid tot een mega-event met duizenden deelnemers aan de start. Toch slagen zij er ieder jaar weer in om een intieme sfeer te creëren, die door deelnemers en toeschouwers bijzonder wordt gewaardeerd.

Het hele jaar door werken ze aan nieuwe elementen in het parcours en meer spectaculaire hindernissen. Hierdoor is iedere run ieder jaar weer een totaal nieuwe beleving. De deelnemers hebben één ding gemeen: ze beschikken over een geweldige dosis doorzettingsvermogen, maar komen tegelijkertijd voor de fun. Want meedoen aan de Strong-12 of StrongmanRun is zwaar, maar vooral ontzettend leuk. Eindtijden doen er niet toe, want langzaam of snel; iedereen staat na de 12 of 21 kilometer met een gezicht dat glimt van trots aan de finish! - Fisherman’s Friend StrongmanRun op Facebook.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Nationaal Park Sallandse Heuvelrug, gelegen tussen Hellendoorn en Holten, is een gebied met on-Nederlandse vergezichten over grote golvende heidevelden en uitgestrekte bossen. Kenmerkende heuvels zijn de Hellendoornse Berg, de Haarlerberg, de Holterberg en de Koningsbelt. De laatste is het hoogst en reikt tot 75 meter boven zeeniveau. Het landschap is in een ver verleden gevormd door schuivend ijs, smeltend water en stuivend zand. Ook de prehistorische mens heeft er zijn sporen nagelaten (grafheuvels en werktuigen van vuursteen), die dateren van 5000 jaar geleden.

De huidige aanblik van het gebied is vooral in de laatste eeuwen ontstaan. Zandverstuivingen, veroorzaakt door overbegrazing van heidevelden, werden begin vorige eeuw beteugeld door het aanplanten van bos. Maar ook vandaag nog drukt de mens een stempel op het gebied. Nu met als doel het landschap en de planten- en dierenwereld te behouden. Aan het begin van de 20e eeuw was de Sallandse Heuvelrug nog vrijwel uitsluitend met heide bedekt, maar dat duurde niet lang. Sommige delen van de heide werden zó intensief begraasd dat de vegetatie verdween en wind en zand vrij spel kregen.

In 1899 werd daarom Staatsbosbeheer opgericht met als een van haar taken het stuifzand - hier en elders - en delen van de heide te bebossen. De bestemming van veel bomen die op de Heuvelrug zijn aangeplant, lag in de kolenmijnen. Ze werden gebruikt voor het maken van de stutten in mijngangen. Daarvoor werd vooral grove den geplant. Deze vormt, dicht opeen geplant op boomakkers, hoge rechte stammen. Een alleenstaande grove den of vliegden doet bijna het tegenovergestelde. Met een lage stam en een brede kroon lijkt hij zich in allerlei bochten te wringen om weer en wind te trotseren.

Al sinds de 20e eeuw is de Sallandse Heuvelrug ook als natuur- en recreatiegebied ontwikkeld. Daarbij is voor bos en hei een sterker accent komen te liggen op de waarden voor recreatie en educatie, naast natuurbehoud, natuurontwikkeling en houtproductie. - Bezoekersinformatie Sallandse Heuvelrug.

- W van de Sallandse Heuvelrug ligt het agrarische gebied het Helderse Broek.

- IVN afd. Hellendoorn - Nijverdal heeft veel te bieden aan mensen die in de natuur in deze regio geïnteresseerd zijn. Ze hebben bijvoorbeeld de volgende werkgroepen: Jeugdnatuurclub De Sallandse Heuvelrug. Ben je graag buiten? Vind jij dieren en planten leuk? Vind jij de maan en de sterren ook zo mooi? Kortom ben je nieuwsgierig wat er allemaal buiten aan heel grote en kleine dingen te zien en te ontdekken valt? Ben je tussen de 8 en 12 jaar? Dan is de Jeugdnatuurclub De Sallandse Heuvelrug echt iets voor jou. Cursussen. Regelmatig worden korte of langere cursussen georganiseerd voor leden en niet-leden. Fotografie. De leden willen elkaar versterken in het maken van mooie natuurfoto's en die zo mogelijk exposeren. Milieu. Deze werkgroep houdt zich bezig met milieuaspecten in de gemeente. Ze werkt nauw samen met de Milieuraad voor de gemeente Hellendoorn.

Natuurgidsen verzorgen maandelijks een (dia)lezing, wandeling of fietstocht. Daarnaast verzorgen zij ook excursies of lezingen op verzoek. Groen voor ouderen. Zij verzorgen met behulp van platen, foto's en natuurmaterialen uit de koffer ontspanningsmiddagen in ouderencentra. Planten, Vogels, Geologie, Paddenstoelen. Vier werkgroepen die elk met hun eigen belangstelling de natuur in trekken om samen te genieten en kennis op te doen. Reptielen en amfibieën. Inventariseren en beschermen is het doel van deze werkgroep. Spinsels. Deze werkgroep verzorgt het twee-maandelijks verenigingsblad 'Spinsels'. Vrijwillig natuurbeheer. Zij helpen bij het onderhoud van het landschap, bijv. op de heide. CNME. In het Centrum voor Natuur en Milieu Educatie (CNME) werkt het IVN samen met andere organisaties om via scholen kinderen bewuster te maken van de natuur. Ook particulieren kunnen hier terecht voor advies, educatief materiaal, lesbrieven, leskisten en nog veel meer.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Hellendoorn.

- Algemeen: - Site van en over het dorp Hellendoorn.

- Media / nieuws: - Hellendoorn Omroep Interactief (HOI) is de lokale omroep met deze gemeente als werkgebied.

- Zorg: - Zorgboerderij De Lachende Geit.

- Welzijn: - Nu Stichting De Welle alles onder één dak heeft in haar vestiging in Nijverdal, "klopt hier het hart voor welzijn in de gemeente Hellendoorn", zoals ze het op hun site formuleren. Ze zijn te vinden in wijken en buurten, initiëren activiteiten en mogelijkheden, zodat bewoners zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Ze leggen verbindingen en participeren in diverse overlegvormen. Ook werken ze samen met andere maatschappelijke organisaties en onderhouden ze contacten met het bedrijfsleven. In het pand is bovendien de Vrijwilligersvacaturebank, Stichting Boom, de Reisvereniging en Stichting Peuterspeelzalen Hellendoorn gevestigd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Hellendoorn alg.

Reactie toevoegen