Heelsum

Plaats
Dorp
Renkum
Veluwe
Gelderland

heelsum kurhaus bad heelsum 1904 [640x480].jpg

Heelsum Kurhaus bad Heelsum 1904

Heelsum Kurhaus bad Heelsum 1904

Heelsum

Terug naar boven

Status

- Heelsum is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Renkum. T/m 1811 gemeente (en tot eind 18e eeuw: heerlijkheid) Doorwerth. In 1812 over naar gemeente Oosterbeek, in 1818 over naar de opnieuw opgerichte gemeente Doorwerth, per 1-5-1923 met de gemeente Doorwerth over naar gemeente Renkum (waarmee qua grondgebied in feite de oude gemeente Oosterbeek van voor 1818 werd hersteld).

- In de praktijk valt onder het dorp Heelsum ook de buurtschap Kievitsdel (formeel, d.w.z. voor de postadressen, ligt die 'in' Doorwerth, maar wij hebben begrepen dat men meer op Heelsum georiënteerd is).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Ca. 1160 Helessem, 1411 Heelsem, 1519 Heelsum, 1741 Helsum.

Naamsverklaring
Betekent heem 'woonplaats' van de persoon Hele, ontstaan uit Hali. De genitief s staat een verklaring uit helle 'helling' in de weg.(1)

Terug naar boven

Ligging

Heelsum ligt direct O van Renkum en is met dat dorp aaneengegroeid. Toch wordt het nog altijd als apart dorp beschouwd (met bijv. een eigen postcode en postale plaatsnaam, en eigen komborden). Vergelijkbaar wellicht met Bussum en Naarden. Overigens is het dorp sterk op het O gelegen Oosterbeek georiënteerd. Heelsum grenst in het O aan de A50 en in het Z aan de Neder-Rijn. Aan de overkant van die rivier ligt de Betuwe (kern Heteren).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Heelsum slechts 15 huizen met 120 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.500 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vanouds behoort Heelsum, in de tijd dat het nog kerk-loos is, tot het kerspel Wolfheze. In 1425 krijgt de plaats een kapel, rond 1517 wordt de kern een parochie en krijgt het haar eerste kerk.

De in 1818 opnieuw opgerichte gemeente Doorwerth krijgt in 1825 haar eerste burgemeester. Het gemeentehuis komt in Heelsum, op de kerkheuvel. Later komt er een nieuw gemeentehuis (de huidige pastorie). Sinds begin 20e eeuw is Heelsum uitgegroeid tot villadorp.

- Stichting Papiergeschiedenis Renkum - Heelsum.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In januari 2016 heeft Dorpsplatform Renkum - Heelsum het beheer van buurthuis De Hucht overgenomen van Stichting Welzijn Renkum (voorheen Solidez). De ambitie was om dit buurthuis open te houden tot de oplevering van het nieuwe Multi Functionele Centrum (MFC). De exploitatie verliep voorspoedig en de ambitie leek dan ook waargemaakt te kunnen worden. Stichting Welzijn Renkum heeft echter geen verlenging van het contract gekregen bij de gemeentelijke aanbesteding voor sociaal werk in 2017. Zij zijn dan ook eind december 2016 vertrokken uit De Hucht. De huur van een werkplek in de Hucht door Stichting Welzijn Renkum was een belangrijke financiële poot onder de exploitatie.
Ook Biljartvereniging De Hucht vertrekt rond die tijd naar een nieuw onderkomen waar ze een permanente eigen plek hebben kunnen krijgen. Mede door de inzet van veel vrijwilligers die lid zijn van deze vereniging kon het buurthuis open worden houden. Hun inzet is door het vertrek van deze vereniging dus helaas komen te vervallen. Daarmee is de basisbezetting van De Hucht verdwenen.

Door deze twee oorzaken zag het Dorpsplatform zich dan ook genoodzaakt per medio december 2016 het buurthuis te sluiten. Het Dorpsplatform als zodanig gaat uiteraard wél gewoon door. Zij helpen de vrijwilligers om hen een plekje te geven bij andere instellingen, en zij gaan door met de reguliere activiteiten van het Dorpsplatform die gericht zijn op het welzijn in de buurten. Het gebouw gaat op termijn tegen de vlakte. Woningbouwcorporatie Vivare heeft op deze locatie plannen voor nieuwbouw. Ook het appartementencomplex ernaast zal daarvoor moeten wijken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Heelsum heeft 6 rijksmonumenten.

- Heelsum heeft 1 gemeentelijk monument.

- De Hervormde kerk, Z van de dorpskern gelegen op de 'kerkheuvel' (Koninginnelaan) is er, getuige de naam van de Hervormde Gemeente Heelsum-Kievitsdel, ook voor de inwoners van de aan de andere kant van de A50 gelegen Doorwerthse buurtschap Kievitsdel.

- RK Sint Jozefkerk uit 1961 (Kamperdijklaan 2).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Vereniging Oranjedag Heelsum organiseert jaarlijks de Koningsdag en de Airborneherdenking.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Heelsum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsplatform Renkum - Heelsum wil bereiken dat bewoners zich betrokken voelen bij hun woon- en leefomgeving en mede willen zorgen voor een duurzame kwaliteit, leefbaarheid en veiligheid in hun kern.

- Sport: - Voetbalvereniging CHRC (Cito Harten Rijn Combinatie) is een echte volksvereniging met een rijke voetbalhistorie. De club is in 1946 ontstaan uit een fusie tussen de Renkumse voetbalverenigingen Cito en Harten Rijn. De leden van Cito bestaan voornamelijk uit Heelsummers, terwijl het merendeel van de voetballers van Harten Rijn werknemers zijn van de papierfabrieken Harten en de nieuwe papierfabriek aan de Nederrijn. - CVV Redichem (voetbal).

Reactie toevoegen