Haule

Plaats
Dorp
Ooststellingwerf
Stellingwerven
Fryslân

Haule kerk.JPG

Haule, de huidige Hervormde kerk uit 1854.

Haule, de huidige Hervormde kerk uit 1854.

haule plaatsnaambord.jpg

Haule, lintdorpje in een groene omgeving.

Haule, lintdorpje in een groene omgeving.

Haule

Terug naar boven

Status

- Haule is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Stellingwerven, gemeente Ooststellingwerf.

- Onder het dorp Haule valt ook het grootste deel van de buurtschap Koudenburg.

Terug naar boven

Naam

In het Fries en Stellingwerfs
De Haule. Van oorsprong is dit een Stellingwerfstalig dorp. Tegenwoordig wordt er overwegend Nederlands gesproken, maar ook het Stellingwerfs en het Fries zijn er nog vertegenwoordigd.

Uitspraak
De Hauwel.

Oudere vermeldingen
1408 Haaule, 1472 Haula.

Naamsverklaring
Mogelijk verwant met het Oudengelse hafola, en het Nieuwfriese holle ´hoofd´. De verklaring als hoofd ´bron´ van de Kuinder is hoogst onzeker. Misschien oorspronkelijk een stuk land dat hoger lag dan de omgeving*, of een vooruitspringend landstuk.(1)
* Die veelal uit veen bestond, red.

Terug naar boven

Ligging

Haule ligt ZO van Drachten, N van Oosterwolde, ZW van Haulerwijk, NO van Donkerbroek en grenst in het O aan de provincie Drenthe (kern Veenhuizen). De dorpsgrens loopt vanaf het Z tegen de klok in langs het riviertje de Boven-Kuinder of Boven-Tjonger, de grens met Drenthe (Rolpaal), tot aan de bebouwing van Haulerwijk, vervolgens om het natuurgebied Het Blauwe Bos richting Waskemeer en daarna weer naar de Boven-Kuinder.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Haule 29 huizen met 142 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 230 huizen met ca. 600 inwoners. Gemeentelijke prognoses verwachten een kleine daling tot 565 inwoners in 2025. De huizen zijn vrijwel allemaal koopwoningen. Er is slechts een handvol huurwoningen, voornamelijk seniorenwoningen.

Terug naar boven

Geschiedenis

Haule is een van de oudste dorpen in de gemeente Ooststellingwerf, in de late middeleeuwen ontstaan als langgerekte agrarische nederzetting, op een rug in het omringende lagergelegen veenlandschap en stroomgebied. Tot in de 16e eeuw kwamen in dit destijds eenzame gebied nog wolven voor. Vanaf 1756 is in het buitengebied van het dorp de veenkolonie Haulerwijk ontstaan. Deze lange tijd als buurtschap van Haule beschouwde nederzetting, heeft pas in 1880, toen het al ruim groter was dan het 'moederdorp', de status van zelfstandig dorp verkregen.

Reeds in 1328 is hier sprake van een kerk (de huidige Hervormde kerk, destijds uiteraard nog katholiek). Verder was er in het dorp nog een Gereformeerde kerk, gebouwd in 1908 en in ca. 1969 afgebroken, en een Hervormde kapel, nabij de huidige rotonde, gebouwd in 1927 en rond 1960 afgebroken.

De aanvankelijk zeer dunne lintbebouwing aan de Dorpsstraat en de in het ZW verlengde daarvan lopende Zwetteweg en Bovenweg, is sinds eind 19e eeuw verdicht. Pas in de afgelopen decennia heeft een bescheiden komvorming plaatsgevonden middels en rond de De Mandestraat en de Claes Egbesweg.

Sinds 1851 is er in het dorp een school. De huidige openbare basisschool De Trede (die met haar slechts ca. 50 leerlingen toch kwalitatief zeer goed onderwijs biedt en gelukkig ook niet met sluiting wordt bedreigd) is met dorpshuis De Mande in een gezamenlijk pand gevestigd. Verdere voorzieningen in het dorp zijn de kerk, dorpscafé De Turfsteker en een tuincentrum. Er is in het dorp geen winkel meer voor de dagelijkse boodschappen. Er rijdt twee keer per week een mobiele winkel door het dorp, één keer per week een vishandelaar en af en toe een groenteboer. - Overige bedrijvigheid in Haule.

Voor overige voorzieningen zijn de inwoners aangewezen op de omringende dorpen Oosterwolde, Haulerwijk, Waskemeer en Donkerbroek. Met de laatstgenoemde 3 dorpen vormt het dorp binnen de gemeente Ooststellingwerf een samenhangende regio, die voor haar toekomstige ontwikkelingen gezamenlijk optrekt. Voor Haule vormt de in 2013 verschenen Dorpsvisie daarvoor de basis. Er is in het dorp een actief verenigingsleven (w.o. IJsclub Nieuw Leven, Korfbalvereniging VZK, Gymvereniging Haule) (aparte pagina voor de sportverenigingen) met een bijbehorende flinke dosis zelfwerkzaamheid. Dit verenigingsleven vormt de basis voor de vele sociale contacten tussen de inwoners.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instantie en site:

- Geschiedenis van Haule in tekst en beeld.

- Historische Vereniging Haule is in 2014 opgericht.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Haule heeft geen rijksmonumenten, wel 2 gemeentelijke monumenten, en wel de boerderij op Dorpsstraat 97 en de huidige Hervormde kerk (Dorpsstraat 76), in 1854 gebouwd op de plek van de voorganger. - Geschiedenis Hervormde kerk. - Pagina over het orgel in de Hervormde kerk.

- Haule heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- Bij de kerk een oorlogsmonument uit 2004, dat de tijdens WO II gevallenen uit het dorp herdenkt.

Terug naar boven

Evenementen

- Eens in de 5 jaar is er in het dorp een Dorpsfeest. De eerstvolgende keer is in 2020. Onder de link vind je verslagen van de vorige Dorpsfeesten.

- Rommelmarkt (op een zaterdag in april).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het landschap in en rond Haule bestaat hoofdzakelijk uit een combinatie van percelen grasland, percelen die gebruikt worden voor de akkerbouw en natuurgebieden, al met al een zogeheten coulissen-landschap.

- Z van het dorp ligt natuurgebied Haulerpolder, beheerd door Natuurmonumenten.

- N van Haule ligt het Haulerveld met o.a. het Blauwe Bos, met naast bos verder ook heide en vennen. Het Blauwe Bos heeft zijn naam te danken aan de blauwachtige sparren die in het meest oostelijke deel van het gebied voorkomen. Het zijn geen blauwsparren zoals men die in veel tuinen aantreft, maar het zijn met name douglas en de sitkaspar die deze blauwe gloed hebben. Opvallend aan het Blauwe Bos is de variatie in terreintypen: naaldbos, loofbos, heide, water en grasland. Deze variatie is vooral van belang voor randbewoners in de natuur: reeën, randvogels, amfibieën en dergelijke. Door het bos loopt een aantal ruiter- en wandelpaden. Een wandeling in het Blauwe Bos is extra aangenaam doordat er veel zonlicht naar binnen valt. Het gehele boscomplex is vrij toegankelijk en ook goed per auto bereikbaar. - Liedje over het Blauwe Bos.

- Verslag van een wandeling rond Haule in tekst en beeld, door Reinie Bosma.

- In 2006 is het project 'Herstel van landschap rondom Jardinga, Weper, Haule en Donkerbroek' uitgevoerd. Met dit project bood de gemeente Ooststellingwerf particuliere grondeigenaren de mogelijkheid om tegen een geringe eigen bijdrage een bestaande houtwal te herstellen, een bestaande poel op te knappen of een haag of houtsingel op het erf aan te planten. De genoemde kernen liggen aan weerszijden van het beekdal van de Boven Tjonger in een uniek landschap. Het karakter wordt bepaald door de grillige vormen, zware beplantingen en natuurlijke hoogteverschillen rondom Jardinga en Weper en de singels en bosstroken in een regelmatig patroon rondom Haule en Donkerbroek. Een uniek maar tegelijk ook kwetsbaar landschap. Veel landschapselementen zoals houtwallen, bosjes, poelen en singels hebben in de loop der jaren hun oorspronkelijke functie verloren. Ze worden steeds minder onderhouden en dreigen te verdwijnen. Middels het project uit 2006 tracht men wat er nog van dit landschap over is, zo goed mogelijk te behouden.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten en krantenartikelen van Haule op Facebook.

- Filmpjes over Haule.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Haule.

- Nieuws: - Nieuws uit Haule van de afgelopen jaren.

- Belangenvereniging: - Vereniging Plaatselijk Belang 'Helpt Elkander'.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Haule.

Reactie toevoegen