Harculo

Plaats
Buurtschap
Zwolle
Salland
Overijssel

Harculo

Terug naar boven

Status

- Harculo is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Zwolle. T/m 31-7-1967 gemeente Zwollerkerspel.

- De buurtschap Harculo valt, ook voor de postadressen, onder de stad Zwolle.

- De buurtschap Harculo heeft geen plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1216-1227 Herkeloe, 1309 Herkelo, 1325 Harckelo, 1840 Herculo.

Naamsverklaring
Samenstelling van lo 'bos' en mogelijk de persoonsnaam Hariko.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Harculo ligt direct Z van Zwolle en grenst in het N aan de IJsselcentrale, in het W aan de IJssel, in het Z aan het buitengebied van Windesheim en in het O aan de spoorlijn Zwolle-Deventer. De buurtschap ligt rond de Jan van Arkelweg en de Kattenwinkelweg. Vanaf de IJsselcentrale loopt het Harculosepad naar de buurtschap.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Harculo 14 huizen met 106 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkellingen

- De in 2018 opgerichte Stichting Landschapsbelangen Harculo - Herxen - Windesheim verzet zich tegen de plannen van het Duitse bedrijf Kronos Solar, dat een zonnepark in het agrarisch gebied bij de eerstgenoemde buurtschap wil realiseren. Op 28 mei 2018 neemt de gemeenteraad van Zwolle de eerste besluiten om het park al dan niet mogelijk te maken. Het bedrijf wil een zonnepark ter grootte van 15,8 hectare realiseren, wat stroom moet opleveren voor 4.000 huishoudens. De bezwaren van de omwonenden zijn dat het park volgens hen niet in het huidige gemeentebeleid past, evenmin in het groene landschap van Harculo, en ze missen een integrale visie op het gebied. Verder ontbreekt een breed onderzoek naar aspecten als milieu, leefomgeving, recreatie en de betrokkenheid van belanghebbenden.

- Op 10 hectare voormalige landbouwgrond van een gestopte melkveehouder te Harculo is in 2014 een landgoed gerealiseerd, met een klassiek landhuis en nog een tweede woning. Verder komt er een 9 holes golfbaan, een wandelbos en een orangerie, die gaat fungeren als golfclubhuis en als pleisterplaats voor passanten.

- Sinds 1955 is er gedurende ruim 60 jaar op het terrein van Centrale Harculo, in de volksmond beter bekend als de IJsselcentrale, energie opgewekt. De eerste eenheden zijn indertijd gebouwd als kolencentrale, maar uiteindelijk zijn ze allemaal omgebouwd naar gas. Het principe van de productie-eenheden bestaat uit een gestookte ketel waarin stoom werd gemaakt. Die stoom dreef een stoomturbine aan, die op zijn beurt verbonden was met een generator voor het opwekken van de elektriciteit.

Inmiddels is het einde van de levensduur van de centrale bereikt. Na een aantal onderzoeken is gebleken dat sloop als enige optie overblijft. In 2017 en 2018 is de centrale ontmanteld. De ontwikkelingen op het gebied van technologieën en automatisering hebben de afgelopen 60 jaar een enorme vlucht genomen. Centrale Harculo heeft in deze ontwikkelingen steeds vooropgelopen. De innovaties die door de jaren heen zijn uitgevoerd, hebben altijd ten doel gehad het aan de tijd aanpassen van de elektriciteitsproductie op deze locatie. Het terrein van de centrale krijgt nu een andere bestemming, één die vooruitblikt naar de toekomst met duurzame energie. Ook nu gaat de centrale dus nog steeds met de tijd mee.

Als de centrale opgeruimd is wil eigenaar ENGIE het terrein herinrichten, waarbij diverse vormen van duurzame energieopwekking mogelijk zijn. Concrete plannen daarvoor zijn er nog niet. De sloop heeft de eerste prioriteit. In 2017 zijn ze gestart met de ontwikkeling van plannen voor herinrichting. Stakeholders uit de regio worden daarbij betrokken. Ideeën zijn welkom, maar uiteindelijk is het aan eigenaar ENGIE om te beslissen wat er met het terrein gaat gebeuren.

Een door omwonenden en andere betrokkenen 'veelgestelde vraag' was of het centrale gebouw en/of de bijgebouwen als industrieel erfgoed behouden kunnen blijven en herbestemd kunnen worden tot bijv. woningen, dan wel een energie-herbestemming. Vanaf 2012 is onderzocht of een herbestemming van de centrale mogelijk was. Geen van de partijen die om ideeën daartoe gevraagd was, zag daar mogelijkheden voor. De enorme omvang van het grote gebouw en de extreem hoge kosten voor het ontwikkelen van een herbestemming (en het geschikt maken van het pand daarvoor) blijken voor die partijen niet haalbaar. Het is gewoon te groot en te duur.

Los van het Bestemmingsplan dat er op het terrein rust (= grootschalige energieopwekking) is het geschikt maken van de verouderde centrale voor bewoning enorm kostbaar. Het is ENGIE bekend dat er diverse ideeën leefden voor hergebruik, maar dat heeft niet geleid tot concrete en haalbare plannen. Er is geen partij 'opgestaan' die dit financieel haalbaar acht. ENGIE kon daarom anno 2017 niet nog langer de tijd nemen om het gebouw onbeheerd te laten staan. Dat is nu geen optie meer, vanwege de staat van het gebouw en de veiligheid. Op de ENGIE-site Harculo.nl kun je de actuele ontwikkelingen volgen m.b.t. sloop - die vermoedelijk duurt tot eind 2018 - en herbestemming. - In maart 2017 zijn de schoorstenen van de IJsselcentrale in Harculo opgeblazen. Dat spectaculaire schouwspel trok veel toeschouwers. Onder de link vind je enkele filmpjes ervan.

BOEi, een maatschappelijke onderneming gericht op herbestemming van industrieel, agrarisch en religieus erfgoed, is begin 2018 door eigenaar ENGIE gevraagd te kijken naar behoud en herbestemming van een gedeelte van de voormalige IJsselcentrale in Harculo. Wanneer herbestemming tot bijvoorbeeld kantoren, horeca en een binnenhaven mogelijk blijkt, blijven daarmee ook tal van bijzondere kunstwerken uit de wederopbouwperiode behouden. BOEi heeft ideeën voor behoud van het koelwatergebouw, een gedeelte van de hoofdcentrale en het dienstengebouw. Dat laatste gebouw bevat een breed scala aan kunstwerken die na de oorlog zijn vervaardigd rondom het thema energie. Kunstenaars als Titus van Leer, Hans Bayens, Jo Pessink, Geni Peter en Huib de Ru kregen de kans om hier vooruitgang, gedrevenheid en optimisme te verbeelden.

Arno Boon, directeur BOEi: “Energiecentrale Harculo is in 1955 gebouwd om de wederopbouwwijken van Zwolle van stroom te voorzien. De in de centrale aanwezige kunstwerken beelden een belangrijke periode uit het verleden van de Nederlandse geschiedenis uit. Na een mogelijke herbestemming kunnen alle Zwollenaren straks genieten van het magnifieke Koelfilterwatergebouw en de wandschilderingen, bronzen beelden en reliëfs van het Dienstengebouw.” De plannen worden in de loop van 2018 verder uitgewerkt en afgestemd met betrokkenen. Gefaseerde ontwikkeling van het gebied zal na de sloop van het hoofdgebouw in 2018 stap voor stap kunnen plaatsvinden. (bron: BOEi)

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Harculo, Herxen en Windesheim op Facebook.

- Verenigingen: - Motormoat'n Club Gasderop is er voor de kernen Harculo, Herxen en Windesheim.

Reactie toevoegen