Harbrinkhoek-Mariaparochie

Plaats
Dorp
Tubbergen Almelo
Twente
Overijssel

Harbrinkhoek-Mariaparochie

Terug naar boven

Status

- Harbrinkhoek-Mariaparochie is een tweelingdorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, in grotendeels gemeente Tubbergen, deels gemeente Almelo (het W stukje van Mariaparochie met de kerk en directe omgeving valt onder de gemeente Almelo).

- Harbrinkhoek-Mariaparochie wordt door de gemeente Tubbergen als één kern beschouwd. Ook het Leefbaarheidsplan (zie bij Recente ontwikkelingen) spreekt van de 'kern' en het 'dubbeldorp' Harbrinkhoek-Mariaparochie. Formeel, bijv. voor de postcode en postadressen (7615 = Harbrinkhoek en 7614 = Mariaparochie, althans voor het deel in de gemeente Tubbergen. Het kleine deel in de gemeente Almelo heeft geen eigen postcode) en voor de plaatsnaamborden, zijn het nog wel twee aparte woonplaatsen.

- Onder het tweelingdorp Harbrinkhoek-Mariaparochie valt ook de buurtschap Klössehoek (daarbinnen valt deze voor de postadressen onder de kern Harbrinkhoek).

Terug naar boven

Naam

Spelling
De officiële huidige spelling van de plaatsnaam Mariaparochie, in de hiervoor genoemde BAG onder de gemeente Tubbergen, is als één woord. De plaatsnaam is op plaatsnaamborden voor het deel onder die gemeente deels als twee woorden gespeld geweest, met koppelteken dus, maar dat is inmiddels verbeterd. Bij het deel onder de gemeente Almelo komen we op de plaatsnaamborden nog wel beide spellingen tegen.

Oudere vermeldingen
Harbrinkhoek
: Harbrink, 1840 Harbrinkshoek.

Terug naar boven

Ligging

Harbrinkhoek-Mariaparochie ligt ZW van Tubbergen, direct NO van Almelo, NW van Albergen. Door de uitbreidingen van Almelo-Noordoost in de afgelopen jaren, grenzen de bebouwde kommen van Almelo en Mariaparochie inmiddels aan elkaar.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In de Volkstelling van 1840 wordt Harbrinkhoek niet apart vermeld en geteld. Het wordt gezamenlijk genoemd met Geesteren en Langeveen. Gedrieën hadden die in dat jaar 222 huizen met 1.329 inwoners. Mariaparochie wordt in de Volkstelling van 1840 niet genoemd (want dat bestond toen nog niet). Tegenwoordig heeft Harbrinkhoek-Mariaparochie ca. 600 huizen met ca. 1.900 inwoners*, inclusief het kleine deel van Mariaparochie onder de gemeente Almelo.
* Volgens het Dorpsplan wonen hier gemiddeld 3,2 mensen in een huis, terwijl dat bij dorpen doorgaans rond de 2,5 ligt. Kennelijk zijn hier relatief weinig een- en tweepersoonshuishoudens. Overigens is ook het aandeel koopwoningen met 90 procent hier beduidend hoger dan bij de meeste andere kernen.

Terug naar boven

Geschiedenis

Geschiedenis Mariaparochie
Het deel van Mariaparochie dat tot de gemeente Almelo behoort, wordt op een Topografische Militaire kaart uit de periode 1830-1864 waarschijnlijk gerekend tot de buurtschap Krommedijk (die op de Kuijperkaart uit 1867 nog duidelijk te herkennen is. Zie de kaart onderaan op de pagina van Almelo). Het Tubberger deel wordt op die kaart tot de buurtschap Harbrinkhoek gerekend, dat in die periode nog slechts uit enkele verspreide huizen met een school in het Leuvinks Veld bestaat.

Op kaarten uit de periode 1894-1922 wordt naast Krommedijk ten noordoosten van deze buurtschap ook nog de buurtschap Achterhoek benoemd als plaats. Dit is op de kaart uit de periode 1830-1864 alleen benoemd als veldnaam. Vanaf de topografische kaart van 1935 zijn alle Almelose buurtschappen geschrapt als plaatsnaam, al staan ze alle nog wel als veld-/streeknaam vermeld.

De ontwikkeling van de plaats Mariaparochie begint pas begin in de jaren twintig van de 20e eeuw, wanneer rond de splitsing Tubbergerweg / Ootmarsumsestraat, op grondgebied van de gemeente Almelo, de Rooms-Katholieke kerk - waarvan de dorpsnaam is afgeleid - wordt gebouwd. Deze wordt meteen (op Tubbergs grondgebied) voorzien van een school (Sint Alphonsusschool). In de jaren daarna begint zich de eerste bebouwing te vormen. Op een topografische kaart uit 1955 wordt voor het eerst de naam Mariaparochie gebruikt, zij het nog niet als plaatsnaam, maar alleen als veldnaam. In de periode tussen 1935 en 1955 is Mariaparochie slechts licht gegroeid en zijn er enkel aan Almelose zijde wat huizen tegenover de kerk bijgekomen. In de decennia daarna groeit het dorp langzamerhand uit op (vooral) Tubbergs grondgebied.

Geschiedenis Harbrinkhoek
Harbrinkhoek is lange tijd niet meer dan een buurtschap (weliswaar met school) dat iets noordelijker gelegen was dan het huidige dorp. Op topografische kaarten uit 1935 en 1955 wordt het zelfs niet als plaatsnaam, maar slechts als veldnaam genoemd. Daarmee ontwikkelt Harbrinkhoek zich dus langzamer dan Mariaparochie. Pas in de jaren vijftig worden in de driehoek Haarbrinksweg - Almeloseweg -Jannes Brouwerstraat diverse andere straten aangelegd waaraan de eerste dichte bebouwing wordt gebouwd. Vanaf de jaren tachtig wordt het dorp ook aan de westzijde van de Haarbrinksweg uitgebreid. (© hoofdstuk geschiedenis: Andreas Bartelink)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Harbrinkhoek en/of Mariaparochie, kun je terecht bij Heemkundevereniging Albergen - Harbrinkhoek.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

In 2011 is het Dorpsplan Harbrinkhoek-Mariaparochie opgesteld met wenselijke ontwikkelingen in het dorp voor de komende jaren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kerk van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand.

- Gevelstenen in Harbrinkhoek.

- Gevelstenen in Mariaparochie.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Dubbelkiekers. - Carnavalsvereniging De Dubbelkiekers op Facebook.

- De Kerk van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand te Mariaparochie is in de regio bekend vanwege de levende kerststal in de kerstperiode.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Harbrinkhoek-Mariaparochie (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit Harbrinkhoek-Mariaparochie op Facebook. - Nieuws van Harbrinkhoek-Mariaparochie op Twitter.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Harbrinkhoek-Mariaparochie.

- Onderwijs: - St. Alphonsusschool.

- Sport: - MVV '29 (voetbal).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Mariaparochie RK.

Reactie toevoegen