Halfweg

Plaats
Dorp
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Kennemerland
Noord-Holland

Halfweg-MSD-20130304-286024.jpg

Halfweg, Noord Holland, de straatnaam Polanenkade herinnert nog aan de oude benaming van het huidige Halfweg.

Halfweg, Noord Holland, de straatnaam Polanenkade herinnert nog aan de oude benaming van het huidige Halfweg.

Halfweg-MSD-20130304-285968.jpg

Halfweg, Noord Holland, Sugar City vanaf Zwanenburg

Halfweg, Noord Holland, Sugar City vanaf Zwanenburg

Halfweg-MSD-20130304-286032.jpg

Halfweg, Noord Holland, De Grote kerk die gesloopt gaat worden (foto maart 2013).

Halfweg, Noord Holland, De Grote kerk die gesloopt gaat worden (foto maart 2013).

Halfweg-MSD-20130304-286041.jpg

Halfweg, Noord Holland, naambord bij zijkanaal F.

Halfweg, Noord Holland, naambord bij zijkanaal F.

Halfweg-MSD-20130304-286122.jpg

Halfweg, Noord Holland, RK kerk O.L.V. Geboorte.

Halfweg, Noord Holland, RK kerk O.L.V. Geboorte.

halfweg_kleine_kerk_1.jpg

Halfweg, Kleine Kerk

Halfweg, Kleine Kerk

halfweg_kleine_kerk_2.jpg

Halfweg, Kleine Kerk

Halfweg, Kleine Kerk

halfweg_stoomgemaal_1.jpg

Halfweg, Stoomgemaal

Halfweg, Stoomgemaal

halfweg_stoomgemaal_2.jpg

Halfweg, Stoomgemaal

Halfweg, Stoomgemaal

Halfweg ca 1900 kaart III (Kopie).jpg

Halfweg ca. 1900. Opvallend is dat er destijds een postkantoor was genaamd Houtrijk en Polanen, terwijl op de kaart sprake is van 3 kerntjes, resp. van W naar O Houtrijk, Halfweg en Polanen.

Halfweg ca. 1900. Opvallend is dat er destijds een postkantoor was genaamd Houtrijk en Polanen, terwijl op de kaart sprake is van 3 kerntjes, resp. van W naar O Houtrijk, Halfweg en Polanen.

Halfweg

Terug naar boven

Status

- Halfweg is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Halfweg is de hoofdplaats van de gemeente.

- Onder het dorp Halfweg valt ook de buurtschap Vinkebrug. Ook het buurtje NW van de dorpskern, rond de Houtrakkerweg, zou je geografisch gezien, gezien de geïsoleerde ligging, als buurtschap kunnen beschouwen. Kennelijk is dat niet het geval, want wij zien het nergens als zodanig aangegeven en het buurtje heeft ook geen eigen naam.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1680, 1745 Halfwegen. Het overzicht van postale inrichtingen van Blom (1972) stelt dat hier begin 19e eeuw een distributiekantoor der Posterijen kwam genaamd `Houtrijk en Polanen, gezegd Halfweg-Haarlem`. Het latere hulppostkantoor met de naam Houtrijk en Polanen is pas in 1916 hernoemd in Halfweg, terwijl de gemeente Houtrijk en Polanen al per 22-9-1863 is opgeheven (en opgegaan in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude) en de plaatsnaam Halfweg voor het huidige dorp rond 1900 is toegekend. In een atlas uit 1892 (opnamejaar) staan zowel de namen Halfweg (voor het buurtje rond de suikerfabriek), als Houtrijk W hiervan (op de plek van de huidige buurtschap Vinkebrug rond de Groeneweg, die toen Houtrijkerweg heette), als Polanen (ter plekke van de huidige dorpskern). Rond 1900 waren dus al deze 3 namen nog in gebruik als woonplaatsnaam voor de respectievelijke kerntjes. De straatnamen Polanenstraat en Polanenkade herinneren nog aan de oude versie van de plaatsnaam.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Halfweg ligt halverwege Amsterdam en Haarlem, met in het N de N200, in het Z de Ringvaart van de Haarlemmermeer (met aan de overkant het dorp Zwanenburg).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Halfweg heeft ca. 1.100 huizen met ca. 2.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Halfweg dankt zijn naam en ontstaan aan de ligging halverwege de trekvaart van Amsterdam naar Haarlem, die in 1631 werd aangelegd na het ongeluk van Frederik van de Palts op een reis over het IJ. Uit vrees dat de scheepvaart de trekvaart zou gebruiken om over het Haarlemmermeer te varen zonder nog Haarlem aan te doen, had deze stad bedongen dat de vaart alleen zou dienen tot "gerijff van den reizenden man met zijn noodige bagage, ende meer niet". Om het goederenvervoer te verhinderen toch van de trekvaart gebruik te maken, bestond deze uit twee gescheiden gedeelten. Halverwege, bij het huidige Halfweg, moesten de reizigers overstappen en 260 meter lopen naar een volgende trekschuit voor het aanvangen van het tweede deel van de reis.(1)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de in 2008 opgerichte Stichting Historisch Halfweg.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Ten westen van de kern Halfweg bevindt zich het enorme complex van de voormalige CSM-suikerfabriek (ca. 110.000 m2). De suikerfabriek is in 1992 gesloten. Vastgoedontwikkelaar Cobraspen heeft het terrein met de opstallen in 2000 aangekocht en ontwikkelt het sindsdien tot het complex Sugar City, met ruimtes voor onder meer kantoren, horeca, een casino, een jachthaven, een hotel en een megabioscoop. Het gehele gebied wordt nieuw leven ingeblazen. Belangrijk uitgangspunt hierbij is het behoud en herstel van waardevolle bestaande industriële gebouwen in het gebied. Het stedenbouwkundig plan voorziet in een rijke mix aan functies, zodat er een, zowel overdag als 's avonds, vrij toegankelijk levendig gebied ontstaat. Onderdeel van de herontwikkeling is ook de realisering van een station en een verbindende voetgangersbrug naar het gebied. Tevens wordt een fiets-voetgangersbrug vanuit Sugar City naar de kern Zwanenburg gerealiseerd, zodat ook het noordelijk deel van de Haarlemmermeer een goede verbinding naar het toekomstige station krijgt. Nadere informatie over dit megaproject vind je op de site SugarCity.

- Sinds 2012 is er het NS-station Halfweg-Zwanenburg.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Halfweg heeft 6 rijksmonumenten.

- Halfweg heeft 11 gemeentelijke monumenten.

- Stoomgemaal Halfweg is een zogeheten boezemgemaal dat overtollig water uit de boezem (de ringvaart) oppompte naar de verbinding met de zee (nu het Noordzeekanaal). Het stoomgemaal dateert uit 1853 en is gebouwd om de Haarlemmermeer droog te pompen. Het gemaal is een rijksmonument. Het is volgens kenners uniek. Het is het oudste stoomgemaal ter wereld dat nog in werking is en het verkeert nog in authentieke staat. Het stoomgemaal is in de jaren zeventig van de sloop gered en is nu een museum. Sinds de jaren tachtig wordt het stoomgemaal door vrijwilligers en met geld van sponsors en donateurs overeind gehouden. Het gemaal werkt nog ca. 12 dagen per jaar voor museumbezoekers. Problematisch is dat er anno 2014 sprake is van achterstallig onderhoud. Hier is ca. €400.000 voor nodig en daar zijn vooralsnog geen fondsen voor.

- Sinds 2010 is de Kleine Kerk (voormalige NH kerk) aan de Wilhelminastraat de gezamenlijke kerk voor de Protestantse Gemeente te Halfweg-Zwanenburg. De kerk uit 1923 die enkele jaren niet voor de eredienst is gebruikt, is hiertoe in 2010 heringericht, verbouwd en uitgebreid. Twee kerkgebouwen in stand houden bleek teveel voor de gefuseerde Protestanse Gemeente. De voormalige Gereformeerde Kerk of Grote Kerk uit 1919, op de hoek Amsterdamsestraatweg / Oranje Nassaustraat, is daarom in 2013 gesloopt.

- Bij de bouw van het nieuwe treinstation Halfweg-Zwanenburg in 2012 zijn funderingen gevonden van een vestingtoren uit de Napoleonitische tijd. Het gebouw was onderdeel van de vestingwerken rond Amsterdam. De gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude gaat zich inzetten om de torenresten uit 1812 zichtbaar te houden.

- Gevelstenen in Halfweg.

Terug naar boven

Beeld

Fotoserie van Halfweg van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Halfweg (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Zwanenburg-Halfweg.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ondernemingsvereniging Halfweg, Zwanenburg, Boesingheliede & omstreken zet zich in voor de bedrijven en winkels die gevestigd zijn in het werkgebied. De vereniging heeft ruim 130 leden.

Reactie toevoegen