Haagse Beemden

Wijk
Breda
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

haagse_beemden_carnaval_giegeldonk.jpg

Het Bredase stadsdeel Haagse Beemden heet tijdens carnaval Giegeldonk. De gelijknamige carnavalsvereniging verzorgt het carnaval in de Haagse Beemden.

Het Bredase stadsdeel Haagse Beemden heet tijdens carnaval Giegeldonk. De gelijknamige carnavalsvereniging verzorgt het carnaval in de Haagse Beemden.

haagse_beemden_loop.jpg

Na alle carnavalsgefeest in de Haagse Beemden even bijkomen, en dan kunnen de inwoners de conditie weer op peil brengen met de Haagse Beemdenloop (naar keuze 5, 10 of 15 km, en er is ook nog een Obstacle Trail Run).

Na alle carnavalsgefeest in de Haagse Beemden even bijkomen, en dan kunnen de inwoners de conditie weer op peil brengen met de Haagse Beemdenloop (naar keuze 5, 10 of 15 km, en er is ook nog een Obstacle Trail Run).

Haagse Beemden

Terug naar boven

Status

- Haagse Beemden is een stadsdeel en streek in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Breda. Het stadsdeel is op zijn beurt onderverdeeld in een aantal wijken (en die soms weer in buurten). De streek viel oorspronkelijk onder de gemeente Princenhage, in 1942 overgegaan naar de gemeente Beek, die later Prinsenbeek is gaan heten. Per 1 juli 1976 is het gedeelte O van de A16 naar Breda gegaan (het huidige stadsdeel), per 1 januari 1997 het deel W van de A16 (samen met het overige nog resterende deel van de gemeente Prinsenbeek). Het deel W van de A16 is nog steeds landelijk gebied.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
Genoemd naar de beemden (dit zijn vochtige graslanden die dicht bij een dorp in gebruik waren als wei- en hooiland) van de voormalige heerlijkheid Haghe (het latere Princenhage).

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het stadsdeel Giegeldonk, wat ongetwijfeld verwijst naar een van de oude buurtschappen in het gebied: Gageldonk.

Terug naar boven

Ligging

Haagse Beemden ligt in het NW van Breda, in het N grenzend aan de rivier de Mark.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Het stadsdeel Haagse Beemden omvat ruim 10.000 huizen met ca. 27.000 inwoners op een oppervlakte van ca. 1.500 hectare.

Terug naar boven

Geschiedenis

Per 1 juli 1976 is het grootste deel van deze streek, namelijk het gedeelte liggend tussen de spoorlijn Breda-Rotterdam en de Mark, overgegaan naar de gemeente Breda. Over deze annexatie is al gesproken sinds eind jaren vijftig. Het wetsontwerp voor de herindeling lag al sinds 1971 bij de Tweede Kamer. Medio jaren zeventig werd de kwestie urgent, omdat de bouwgronden voor Breda binnen de toen geldende gemeentegrenzen opraakten. In 1976 is een Structuurplan Haagse Beemden opgesteld, dat in 1980, na de nodige wijzigingen, door de gemeenteraad is goedgekeurd. Verdere wijzigingen leidden tot het Ontwikkelingsplan Haagse Beemden 1984.

Het stadsdeel is sinds 1978 ontwikkeld. In dat jaar trokken de eerste bewoners in hun huizen. Voor hen was het pionieren: het bouwterrein was een grote modderpoel in de winter en een zanderige steppe in de zomer. De boodschappen werden gedaan in Prinsenbeek, de handwerkclub was gehuisvest in een zeecontainer en de bank in een caravan. De overgang van het oostelijke deel van deze streek naar de gemeente Breda in 1976 was nodig om te kunnen voorzien in Breda’s taak als groeistad, waartoe zij in 1975 was aangewezen. In tegenstelling tot de aanvankelijke plannen, waarbij de Haagse Beemden berekend zou worden op 60.000 inwoners, zijn de definitieve plannen opgesteld op basis van een maximaal inwonertal van 30.000. Hierdoor is slechts circa een derde van het oppervlak van de streek bebouwd en zijn een ‘landgoederenstrook’ (met de landgoederen Burgst en IJzer Hek) en de lage natte weidegronden in het noorden behouden gebleven. Dit buitengebied behoudt blijvend een agrarisch gebruik. Hetzelfde geldt voor het daaraan aansluitende hogergelegen gebied Keihoef-Wolfsberg, waar de meeste boerderijen staan.

De buurten in de Haagse Beemden zijn zodanig aangelegd, dat de bewoners zo veel mogelijk uitzicht hebben op en contact hebben met het buitengebied. Door ruilverkavelingsplannen is beoogd zo veel mogelijk recht te doen aan een goed beheer van de natuurgebieden in het noorden én aan de mogelijkheid van economisch rendabele landbouwbedrijven. Het stadsdeel is in fasen aangelegd, vanaf 1985 met circa 1.100 woningen per jaar. Het laatste deel van het totale bouwplan is uitgevoerd in de wijken Kroeten en Asterd.

- Op de site van de wijkraad staan tientallen interessante verhalen over de geschiedenis van de Haagse Beemden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het project Grote Broer Haagse Beemden neemt de maatschappelijke verantwoordelijkheid om samen met de jongeren de veiligheid in het stadsdeel te bevorderen, jeugdoverlast te voorkomen en de sociale samenhang te verbeteren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De protestantse (PKN) Lucaskerk (Tweeschaar 125) uit 1994 maakt deel uit van de Protestantse Wijkgemeente NoorderBeemden. Sinds 2013 is de Lucaskerk ook het liturgische en pastorale steunpunt van de parochiekern Bethlehem van de nieuwe RK Augustinusparochie. Gezamenlijk streeft men ernaar dat de Lucaskerk het oecumenisch centrum van de Haagse Beemden wordt. De Bethlehemkerk is in 2013 aan de eredienst onttrokken.

- Gageldonk heeft 2 rijksmonumenten. - Van het middeleeuwse kasteel Gageldonk is alleen het poortgebouw bewaard gebleven. Het kapelletje bij het poortgebouw is een zaalgebouw, vroeg 16e-eeuws maar mogelijk ook al van circa 1400, van twee ongelijke traveeën met driezijdige sluiting, opgetrokken van baksteen. In de westgevel een ingang met erboven een rondvenster in segmentboognis, aan de noordzijde een tweede ingang en in de koorsluiting drie ramen waarvan twee een gereconstrueerde tracering bezitten. Onder de rieten dakbedekking gaat een houten kap met tongewelf zonder trekbalken schuil. Het oorspronkelijke altaar met wijdingskruisjes op de mensa is nog aanwezig. Sinds 1993 gaat de deur van de Kapel van Gageldonk in de Wilderiktuin dagelijks open voor iedereen die behoefte heeft aan bezinning.

- Foto's met beschrijving van de kunstobjecten in de Haagse Beemden en omgeving.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging Giegeldonk. Het stadsdeel heeft een eigen carnavasoptocht. Die is hier op carnavalszaterdag.

- De Haagse Beemden Loop (op een zondag in mei) trekt zo’n 2.000 deelnemers. Je kunt kiezen uit de afstanden 5, 10 en 15 km (waarbij je het traject van 5 km dan 1, 2 of 3 keer aflegt). Aan de 5 km kunnen ook wheelers (rolstoelers) deelnemen.

Verder is er ook nog de Obstacle Trail Run. Het speciale aan dit onderdeel van de HBL is dat er voornamelijk over onverhard terrein wordt gerend. Je rent grotendeels door natuurgebieden ten noorden van de wijk Haagse Beemden, die normaal gesproken niet toegankelijk zijn, maar voor deze dag speciaal worden opengesteld. Let op: natte schoenen gegarandeerd! Het parcours is rond de 8,5 km lang. Laat je daar echter niet door afschrikken: het parcours steekt namelijk zo in elkaar dat je voor je het weet bij de finish bent en je zou willen dat je nog een rondje mocht. Op het parcours liggen obstakels ‘in de weg’ in de vorm van slootjes, hekken en andere attributen. De moeilijkheidsgraad is echter zo ingesteld dat iedereen deze hindernissen kan nemen. Ook staan er bij de obstakels vrijwilligers om waar nodig te helpen.

En als sluitstuk van de dag is er de Kidsrun, vooral bestemd voor kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar. Zij kunnen naar keuze 1, 2 of 3 ronden van 1500 meter hardlopen. Gezellig met het gezin of andere sportieve familieleden, in schoolverband of via een (sport)vereniging. Voorafgaand aan de start wordt er een professionele warming-up verzorgd, die geheel op de kinderen is gericht, maar de volwassenen mogen ook lekker meedoen. Op het evenemententerrein kunnen de kinderen zich gedurende de hele middag (laten) vermaken met verschillende activiteiten. Ze kunnen zich bijvoorbeeld laten schminken en zich uitleven op diverse speelattracties. Er zijn dus voldoende ingrediënten aanwezig voor een leuke dag en de kinderen hoeven zich niet te vervelen als papa of mama zelf aan het hardlopen is. - Haagse Beemden Loop op Facebook.

- De Avondvierdaagse Haagse Beemden (eind mei / begin juni) was er in 2016 voor het eerst, en heeft ongetwijfeld de intentie een jaarlijks evenement te worden.

- Het Heerlijk Rondje Burgst (1x in de 2 jaar, in de oneven jaren, in juni, eerstvolgende keer is dus 2017) bestaat uit een aantal onderdelen:
een wandeling over het landgoed Burgst, dat privébezit is en dus normaal gesproken niet toegankelijk; informatie over de rijke geschiedenis van dit gebied; informatie over het huidige beheer van de landgoederenzone rondom Burgst; kunstenaars die ter plaatse aan het werk zijn; exposities, muziek en theater.

- Dat zal allicht ook gelden voor het Wijkfestival Haagse Beemden (op een zondag eind juni), dat er zo te zien eveneens in 2016 voor het eerst was. Het Wijkfestival is er om zichtbaar te maken wat de gemeenschap in het stadsdeel aan haar eigen inwoners te bieden heeft. Onder het motto “Er gebeurt meer in de Haagse Beemden dan je denkt” is door en voor Haagse Beemders een breed programma ontwikkeld. Ieder kan meedoen of komen kijken en luisteren. Er wordt gedanst, muziek gemaakt, geschilderd, gefotografeerd, en gewandeld in de omgeving. Je kunt meedoen met allerlei sport- en spel-activiteiten. De Lucaskerk, bibliotheek en centrum Heksenwiel openen de hele dag hun deuren voor een moment van bezinning, kerkdienst, gezamenlijke zang, discussiebijeenkomsten over de toekomst van de wijk en ontmoeting. Er is een vrijwilligersmarkt en een foodmarkt met proeverijen van producten uit de Haagse Beemden. En vanaf drie podia vinden optredens plaats van groepen uit de wijk. - Wijkfestival op Facebook.

- De Haagse Beemden Kunstroute (2e zondag in juni) is er alleen in de even jaren. De eerstvolgende keer is dus in 2018.

- Tijdens het Wijkpodium (weekend in november) laten amateurkunstenaars uit de Haagse Beemden hun werk zien. Of je nu werkt met klei, steen, textiel, hout, verf of potlood, maakt niet uit. Het gaat er om dat je het leuk vindt om anderen te laten zien wat jouw creatieve passie is. Naast deze grote amateurexpositie worden er diverse workshops gegeven. En elk uur zijn er optredens van inwoners van de Haagse Beemden. Ook hier geldt: alles kan, laat zien waar jij of jullie plezier in hebben en bezorg zo een ander ook een leuke dag!

- Een jaarlijks evenement wás In je sas op de Asterdplas, want dit was er in 2011 voor het eerst en met de 3e editie van 2013 voor het laatst. Maar het filmpje van 2013 onder de link is in ieder geval leuk om te bekijken, en hopelijk komt het er in de toekomst weer eens van. Met zelfgemaakte creaties stortte men zich van een schans in het water en moest men zo snel mogelijk een bepaald traject afleggen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Veerpontje Haagse Beemden - Terheijden vice versa, over de Mark. Met dit motorpontje voor fietsers en voetgangers kunt u oversteken van het fraaie buitengebied van de Haagse Beemden naar de natuur rond Terheijden. Voor vaardagen en -tijden zie de link.

- In de Heksenwiellaan staan oude knotwilgen. Onopvallend aanwezig, net zoals aan de Kesterenloop of de sloot langs het Moerenpad. Het is typisch Haagse Beemden. Het groen was er al toen het stadsdeel een nog uitgestrekte polder was. De nieuwbouw heeft zich aan het verleden aangepast, en dat is een werkwijze die helaas zelden wordt toegepast.

- Landgoed Burgst aan de Burgstsedreef, met het classicistische landhuis Burgst uit 1790. Zo lang Burgst een heerlijkheid was, mocht de eigenaar zich Heer van Burgst noemen. De familie Smits heeft het landgoed sinds 1892 in eigendom.

- Kinderboerderij De Sik (Kesterendreef 14) is gevestigd op een fraaie locatie binnen de landgoederenzone van de Haagse Beemden. De enthousiaste vrijwilligers en jeugdvrijwilligers doen hun uiterste best om ervoor te zorgen dat je als bezoeker onbekommerd van mens, dier en natuur kunt genieten. Gelukkig krijgen ze voor de verzorging van de dieren - o.a. kippen, geiten, schapen en paardjes - hulp van de Kleine Hoeve. Verder is De Sik een mooie plek om andere mensen te ontmoeten en te genieten van de mooie, rustige natuur van landgoederenzone de Burgst. Naast dieren en natuur zijn er allerlei leuke andere speeltoestellen om een middag op de kinderboerderij door te kunnen brengen. De kinderboerderij is ook een geschikte plaats voor het vieren van kinderfeestjes. De Sik is geopend op dinsdag, woensdag en zondag. Voor de tijden zie de link.

- Speeltuin Somerweide.

- De Asterdplas is een recreatieplas van 15,5 hectare met bad- en surfstrand. Inmiddels zijn diverse vogelsoorten bij de plas te vinden, zoals meeuwen, meerkoeten, duiven, futen, eenden en aalscholvers.

- Het Haagse Beemdenbos is 84 hectare groot en wordt beheerd door Staatsbosbeheer. Jong gemengd loofbos, aangelegd in een oud polderlandschap. De oude structuur met dijken, wielen en lange smalle percelen (dit wordt ook wel 'slagenlandschap' genoemd) is zo veel mogelijk intact gehouden.

- N van de Haagse Beemden, aan de Mark, begint een prachtig natuur- en recreatiegebied vorm te krijgen. Het bestaat uit de Asterdplas, het Haagse Beemdenbos en de Vierde Bergboezem. Deze ‘boezem’ maakt deel uit van de ‘echte’, onbebouwde Haagse Beemden langs de Mark. De andere drie bergboezems liggen bij Terheijden, in Rooskensdonk en in Weimeren.

Er is nu en in de toekomst veel ruimte nodig voor tijdelijke waterberging. De Vierde Bergboezem is 280 ha groot en kan 3 miljoen m3 water bergen, dat is 3.000.000.000 liter! Met elkaar moeten de boezems er voor zorgen dat Breda hoogstens 1x per 100 jaar last van natte voeten krijgt.

Water is soms een last, maar voor alles wat leeft een eerste levensvoorwaarde. Zonder water geen leven op aarde. Te veel water kan levensbedreigend of vernietigend zijn en het kan schade en overlast geven. Voor te weinig water geldt eigenlijk hetzelfde. In ons land proberen de waterschappen zo goed mogelijk aan de belangen en behoeften van inwoners, landbouw, natuur en recreatie te voldoen, door water af te voeren, maar tegelijkertijd ook waterreserves aan te houden. Het geleidelijk afvoeren van water is van groot belang voor het grondwaterpeil.

Het Haagse Beemdenbos zal door het verhoogde grondwaterpeil van karakter gaan veranderen en een drassig broekbos worden. Akkers en weilanden zijn afgeplagd, poelen gegraven, een oude, kleine schans is weer zichtbaar gemaakt, wandel- en fietspaden zijn en worden aangelegd. Het is anno 2016 nog niet klaar, maar er is al ruim voldoende gelegenheid om een mooie wandeling door het open polderlandschap te maken. Deze grootschalige natuurontwikkeling is onderdeel van de Ecologische Hoofd Structuur (EHS) en geldt tevens als compensatie voor verloren gegane natuur bij de aanleg van de verkeersbundel A 16 / HSL.

- Natuurgebied Rooskensdonk grenst in het N aan de Mark, Z aan de zuiveringsinstallatie Nieuwveer en de buurtschap Klein Overveld en W aan de spoorlijn en de A16. Het gebied is 62 hectare groot en wordt beheerd door Staatsbosbeheer. De natte graslanden van Rooskensdonk zijn in de winterperiode een waar vogelparadijs. Dat begint al in de nadagen van augustus als de steltlopertrek een aanvang neemt. Dan worden grote aantallen trekkende steltlopers waargenomen, die hier op hun route naar het warme zuiden even komen bijtanken. Het zijn ook hier vooral wulpen en kieviten die dan met honderden tegelijk met hun poten in het water van het ondergelopen land staan en zich oppoetsen of gewoon staan te suffen. Maar ook andere soorten zoals grutto’s, goudplevieren, bosruiters, kemphanen, witgatjes, groenpoten of plots opspattende watersnippen, worden regelmatig waargenomen.

De meeste hebben een lange reis achter de rug en weer voor de snavel of hebben in de omringende graslanden gefoerageerd en verzamelen zich in de loop van de avond op de ondergelopen weilanden in het reservaat. Daarnaast rusten en foerageren er grote groepen wilde eenden, wintertalingen, smienten en spetterende meerkoeten. Door die plas-dras-situatie voelen de vogels zich veilig voor belagers als vossen of bunzings. En in de ondiepe plassen en langs de slikkige slootrandjes is altijd wel een lekker hapje te vinden. Het is dan een drukte van belang met aanvliegende of zich verplaatsende groepjes vogels. Het gefluit en gekwetter duurt voort totdat de avond is gevallen. Meestal zijn ze voor de ochtend alweer stilletjes verdwenen, maar als het mistig is, willen ze nog wel eens langer blijven. Vanaf de oude boezemkade zijn ze, als men zich een beetje verscholen opstelt, met een verrekijker goed te bewonderen. Dan kan men ook het geluk hebben enkele honderden kolganzen of een paar grauwe ganzen te zien pleisteren, of enkele tientallen kleine zwanen. Steeds vaker zien wij ook brandganzen in het terrein. En kleine groepjes aalscholvers rusten er uit van hun vlucht boven de Mark” (80). Het gebied is niet openbaar toegankelijk, maar is wel vanaf de weg te overzien.

- In Winkelcentrum Heksenwiel kun je voor je dagelijkse boodschappen terecht bij diverse supermarkten en verswinkels. Het winkelcentrum omvat ruim 40 winkels, waaronder een aantal grote winkelketens. Dit winkelaanbod wordt verder aangevuld met kappers, opticiens, dierenverzorging, kleding, en volop horecagelegenheden. Ook vind je er een slijterij, een reisbureau, een bloemenwinkel, een boekenwinkel, twee makelaars en een apotheek. Rondom het winkelcentrum kun je je auto gratis parkeren.

- Op woensdagochtend is er markt in Heksenwiel.

- Kunst-Schatten Haagse Beemden wil kunst, cultuur en creativiteit in de wijk Haagse Beemden stimuleren. De naam is een verwijzing naar een oude legende, die verhaalt van een schat die ooit is verstopt in het moeras van Heksenwiel. Stichting Kunst-Schatten Haagse Beemden biedt onderdak aan diverse vrijwel zelfstandig werkende commissies. Die werken ieder op eigen wijze aan dat gezamenlijke doel: laten zien en ervaren dat cultuur in de ruimste zin van het woord belangrijk is voor een prettig leven. Deze commissies organiseren een aantal grote evenementen: de Haagse Beemden Kunstroute, het Heerlijk Rondje Burgst, en het Wijkpodium. Daarnaast zijn er diverse kleinere activiteiten, zoals de amateurexposities in Centrum Heksenwiel.

Terug naar boven

Beeld

- Drone-film 'Haagse Beemden van boven' (12 min.). Nu snappen wij waarom mensen vaak een muziekje onder een drone-film monteren in plaats van het geluid van de drone erop te laten staan. Want het filmpje is mooi, niks mis mee, maar het geluid is dus echt niet om aan te horen, en dat doet dan toch een beetje afbreuk aan het geheel...

- Drone-film met beelden van het buitengebied rondom de Haagse Beemden anno 2016. Je ziet o.a. het Haagse Beemdenbos, de Vierde Bergboezem en de Asterdplas (die allemaal hierboven onder Landschap etc. worden beschreven).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Haagse Beemden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Haagse Beemden Digitaal, met o.a. informatie over de geschiedenis, recente ontwikkelingen, het verenigingsleven, winkelen en recreatie in de Haagse Beemden.

- De tweewekelijkse wijkkrant HBNieuws is via de link ook online te lezen. - HBNieuws op Facebook.

- Nieuws uit Haagse Beemden op Facebook.

- Scouting Haagse Beemden is er op gericht om kinderen van 5 tot 17 jaar een leuke en leerzame vrijetijdsbesteding te bezorgen.

- Zorg: - Het Beemdhuis in de wijk Kesteren biedt mensen met dementie, alzheimer of geheugenproblemen een veilige en vertrouwde plek, dichtbij familie en vrienden. Het leven van alle dag gaat hier gewoon door, begeleid door 24-uurs professionele zorg. Het Beemdhuis ligt geheel vrij en omgeven door een prachtige tuin, en tegelijkertijd gewoon midden in een woonwijk op loopafstand van winkels en andere voorzieningen. - Woonzorgcentrum Thebe / De Hillen is het enige verpleeghuis in de Haagse Beemden. Voor verpleeghuiszorg bij dementie (PG) en lichamelijke problematiek (Somatiek) kan men hierdoor als bewoner van de Haagse Beemden dus ook in de eigen wijk blijven. - LIJN 1 is een samenwerkingsverband van zorgverleners in de Haagse Beemden. De vakgebieden zijn diëtetiek, ergotherapie, fysiotherapie, logopedie en psychologie. Zij zijn gespecialiseerd in onderzoek, diagnostiek, behandeling en advisering van ouderen (55+), chronisch zieken en mantelzorgers. Hulpvragen kunnen bijvoorbeeld liggen op het gebied van onbedoeld gewichtsverlies, communicatieproblemen, stemmingsklachten, verlies van zelfstandigheid en valgevaar.

Reactie toevoegen