Grevenbicht-Papenhoven

Plaats
Dorp
Sittard-Geleen
Westelijke Mijnstreek
Limburg

Grevenbicht-MSD-20110304-227987.jpg

Grevenbicht-Papenhoven, gemeente Sittard Geleen, Zuid Limburg

Grevenbicht-Papenhoven, gemeente Sittard Geleen, Zuid Limburg

Grevenbicht-MSD-20110304-228008.jpg

Grevenbicht-Papenhoven, gemeente Sittard Geleen, Zuid Limburg

Grevenbicht-Papenhoven, gemeente Sittard Geleen, Zuid Limburg

grevenbicht-papenhoven_de_watermolen_ligt_wat_verscholen_in_de_rij_huizen.jpg

Grevenbicht-Papenhoven, de watermolen ligt wat verscholen in de rij huizen

Grevenbicht-Papenhoven, de watermolen ligt wat verscholen in de rij huizen

grevenbicht-papenhoven_hervormde_kerk.1.jpg

Grevenbicht-Papenhoven, Hervormde kerk

Grevenbicht-Papenhoven, Hervormde kerk

grevenbicht-papenhoven_oorlogsgraven.jpg

Grevenbicht-Papenhoven, oorlogsgraven

Grevenbicht-Papenhoven, oorlogsgraven

grevenbicht-papenhoven_rk_kerk.jpg

Grevenbicht-Papenhoven, RK kerk

Grevenbicht-Papenhoven, RK kerk

LB gemeente Grevenbicht in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Grevenbicht in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Grevenbicht in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Grevenbicht-Papenhoven

Terug naar boven

Status

- Grevenbicht-Papenhoven is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Sittard-Geleen. Grevenbicht was een zelfstandige gemeente t/m 1981.

- De gemeente Grevenbicht omvatte alleen maar het gelijknamige dorp. De aan Grevenbicht vastgegroeide buurtschap Papenhoven maakte namelijk t/m 1981 deel uit van de gemeente Obbicht en Papenhoven. Beide plaatsen hebben nog steeds een eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek (Grevenbicht = 6127, Papenhoven = 6124) en de gemeentelijke basisadministratie (BAG). Blijkens de plaatsnaamborden worden ze door de gemeente in de praktijk inmiddels wel als tweelingdorp Grevenbicht-Papenhoven beschouwd. Daarom hebben wij ons daar op deze pagina aan geconformeerd.

- Voor de postadressen valt het dorp Schipperskerk onder de plaats Papenhoven (die dus onderdeel is van het tweelingdorp Grevenbicht-Papenhoven).

- Wapen van de voormalige gemeente Grevenbicht.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Beeg-Papenhaove. Op de in 2004 ingevoerde tweetalige plaatsnaamborden stond aanvankelijk Beech, conform het advies van dialectinstituut Veldeke. De Beegtenaren vonden echter dat het Beeg moest zijn. Daarop zijn in 2005 de plaatsnaamborden aangepast. - Pagina over de spelling van het Beegs.

Oudere vermeldingen
16e eeuw Sgrevenbicht.

Naamsverklaring
Betekent ‘het aan de graaf (van Gulik) behorende bicht’. Voor de verklaring van bicht zie bij Obbicht.(1)

Terug naar boven

Ligging

Grevenbicht-Papenhoven ligt W van Born. Samen met Obbicht en Schipperskerk gelegen op een ‘eiland’ tussen Maas en Julianakanaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- De thans Belgische buurtschap Booien, W van Grevenbicht, heeft vroeger tot de gemeente Grevenbicht behoord, maar is bij de Belgische afscheiding in 1839 aan België toebedeeld. In ruil daarvoor werd de buurtschap Daniëlsweerd (90 inwoners) van de Belgische gemeente Eelen bij Roosteren ingedeeld.

- In 1840 had de gemeente Grevenbicht 189 huizen met 951 inwoners, verdeeld in dorp Grevenbicht 188/942 en hoeve Danielsweerd 1/9. De buurtschap Papenhoven had in dat jaar 35 huizen met 190 inwoners.

- Per 1 januari 1982 is de gemeente Grevenbicht opgeheven en opgegaan in de gemeente Born met 379 hectare en 2.645 inwoners.

- Tegenwoordig heeft Grevenbicht ca. 1.000 huizen met ca. 2.350 inwoners, en Papenhoven ca. 300 huizen met ca. 750 inwoners. Als tweelingdorp samen dus 1.300 huizen met 3.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vondsten tonen aan dat Grevenbicht al vroeg bewoning kende. Lange tijd was Grevenbicht als vrije heerlijkheid in het bezit van de Heren van Heinsberg. Een bijzondere band met Heinsberg onderhield de Marckerhoeve, die waarschijnlijk heeft gelegen op de plaats van de voormalige brouwerij Koten.

Grevenbicht is in het verleden vaak door de Maas overstroomd geweest.

Joden in Grevenbicht
Vroeg in de 19e eeuw ontstond te Grevenbicht een kleine joodse gemeente. Aanvankelijk gingen de joden uit Grevenbicht in Sittard naar de synagoge. In 1818 werd in Grevenbicht aan de huidige Weidestraat een eigen synagoge gebouwd. Vanaf dat jaar fungeerde de gemeente als bijkerk onder de Ringsynagoge Sittard. De synagoge werd in 1870 en in 1886 gerestaureerd. Op een oude Romeinse grafheuvel nabij de Heilige Kruisstraat ligt de joodse begraafplaats 'Het Jodenbergje'. Deze werd in 1803 in gebruik genomen. De joodse gemeente Grevenbicht werd rond 1905 opgeheven. De synagoge is door een ingrijpende verbouwing in 1966 onherkenbaar geworden. Het interieur was voordien reeds gesloopt. De joodse gemeente Sittard onderhoudt de begraafplaats van Grevenbicht. Aantal joden in Grevenbricht: 1809 19, 1840 13, 1869 12, 1899 9, 1930 5. (3170)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Grevenbicht heeft 6 rijksmonumenten.

- Grevenbicht heeft 9 gemeentelijke monumenten.

- Papenhoven heeft 2 rijksmonumenten.

- Papenhoven heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- RK Sint Catharinakerk gebouwd in 1907 naar een ontwerp van de architecten Jos. Cuypers en Jan Stuyt. De toegepaste bouwstijl is traditionalistisch. Aan de absiszijde is de kerk via de sacristie verbonden met de pastorie. Deze dateert van na 1945.

- In 1851 wordt het nieuwe gebouw van de Hervormde Gemeente in Grevenbicht opgeleverd. Voordien kerkt men in Urmond, dat op zijn laatst in het derde kwart van de 17e eeuw een predikant krijgt. Wel was het zo, dat ook in Grevenbicht zelf kon worden gekerkt, al was dit slechts maandelijks en speciaal ingericht voor de ouderen. Nadat het schooltje waarin deze diensten werden gehouden in 1828 wordt gepromoveerd tot kerk, kan de gemeente er zelfs eens in de twee weken terecht. De eenvoudige doch sfeervolle Hervormde kerk die in 1851 is gebouwd, is nog grotendeels ongewijzigd, evenals belangrijke delen van de inventaris, zoals het antieke orgel.

- De Grevenbichtermolen of Kingbeekmolen is een watermolen / korenmolen uit 1660. De molen ligt op de Kingbeek, die ten zuiden van Obbicht aan de voet van de Hogenberg ontspringt. Het heldere water komt uit tientallen bronnen aan de oppervlakte, vult een kegelvormig bekken, stroomt vervolgens door de dorpen Obbicht en Grevenbicht en mondt tenslotte ten zuiden van Illikhoven uit in de Maas. De Kingbeek en de turbine vervuilden echter door de lozing van huishoudelijk afvalwater. Bij de woningen langs de beek in Grevenbicht werden weliswaar zinkputten aangelegd, maar die brachten slechts een gedeeltelijke verbetering. Het loswater stroomt via een sluis door de molen en verspreidt onder bepaalde omstandigheden een onaangename geur in de turbinekamer. Momenteel is in de molen een klein café ingericht. De molen ligt vlakbij de Grensmaas, waar fietsers en wandelaars met een veerpont de Belgische oever kunnen bereiken.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Folkloristische Vereiniging Gawstrèkkers Beeg organiseert jaarlijks op carnavalsdinsdag de oeroude traditie van het Gawstrèkke. Hoogtepunt van het feest is het ruiterspel dat ‘s middags om 15.11 uur begint. Carnavalesk verklede ruiters proberen in galop een aan de poten boven de weg gehangen, vooraf gedode en geprepareerde gans met de hand te onthoofden. De winnaar zal dat jaar Gawzekäöning (ganzenkoning) van Grevenbicht zijn. Dierenactivisten ijveren voor een verbod van het evenement, omdat het dierenmishandeling zou zijn. De Provincie Limburg stelt dat het evenement zich aan alle wettelijke regels houdt en vindt de ophef jammer. Ook de vereniging zelf licht i.v.m. de jaarlijkse commotie op haar site uit hoe de vork in de steel zit.

- Kermis (weekend in mei en weekend in november).

- Schutterstoernooi Mini-OLS (weekend in juli).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Hervormde kerk is omgedoopt tot Podiumkerkje. Men organiseert er concerten, exposities en andere culturele activiteiten. Het kerkje wordt door 40 vrijwilligers in stand gehouden.

- Vanuit Grevenbicht kun je met pontje ’t Vaerke (alleen voor fietsers en voetgangers) de Maas oversteken, je komt dan uit in Rotem (België). Vaart van mei t/m september.

- Natuurmonumenten organiseert excursies (wandelen en fietsen) langs de Maas en door de omgeving van Grevenbicht, met uitleg over cultuurhistorie en natuurontwikkeling. Nadere informatie op tel. 045-5630355.

- De bovenloop van de Kingbeek, die door Grevenbicht en Obbicht loopt, is een voorbeeld van een halfnatuurlijke Heuvellandbeekbovenloop.

- Visvijvers aan de Maas.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Grevenbicht-Papenhoven.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Grevenbicht.

- Muziek: - Harmonie Aurora. - Harmonie St. Cecilia.

- Sport: - Schutterij Eendracht.

- Lokale links: - Grevenbicht linkspagina.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Grevenbicht hervormd en - idem Papenhoven.

Reactie toevoegen