Goutum

Plaats
Dorp
Leeuwarden
Fryslân

goutum_collage.jpg

Goutum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Goutum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Goutum kerk gezien vanuit de Heemtuin JD [640x480].jpg

Goutum, kerk, gezien vanaf de heemtuin

Goutum, kerk, gezien vanaf de heemtuin

goutum.jpg

Goutum, gezien vanaf de Overijsselsestraatweg

Goutum, gezien vanaf de Overijsselsestraatweg

goutum_2.jpg

Goutum, gezien vanuit het zuiden

Goutum, gezien vanuit het zuiden

goutum_3.jpg

De kerk van Goutum nader bekeken

De kerk van Goutum nader bekeken

goutum_dorpsfeest_stoke_city_live.jpg

Tijdens het Dorpsfeest Stoke City Live (weekend in juni) staat Goutum een heel weekend op zijn kop, met allerlei sport- en spelactiviteiten voor jong en ouder, en heel veel live bands.

Tijdens het Dorpsfeest Stoke City Live (weekend in juni) staat Goutum een heel weekend op zijn kop, met allerlei sport- en spelactiviteiten voor jong en ouder, en heel veel live bands.

Goutum

Terug naar boven

Status

Goutum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1943 gemeente Leeuwarderadeel.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1386 kopie Goeltum, 1493 Dola Goltum, 1507 Gowtum, 1509 Gouthum, 1786 'ook Dola Goutum'.

Naamsverklaring
Het voorvoegsel Dola betekent '(Goutum) op de grens', ter onderscheiding van Scharnegoutum bij Sneek. Samenstelling van heem 'woonplaats' en de persoonsnaam Golde.(1)

Bijnaam
In het dorp is het eerste crematorium van Fryslân gevestigd, wat de plaats de bijnaam ‘Stoke-city’ heeft opgeleverd.

Terug naar boven

Ligging

Goutum ligt direct Z van Leeuwarden, Z van het Van Harinxmakanaal. Door de vele nieuwbouw rond het dorp in de afgelopen decennia, strekt het zich inmiddels uit van de Overijsselselaan (N31) in het W tot de Drachtsterweg in het O.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Goutum 34 huizen met 252 inwoners. Tot enkele decennia geleden telde het dorp niet meer dan ca. 300 inwoners. De laatste jaren is het dorp hard gegroeid doordat Leeuwarden Z van het Van Harinxmakanaal is gaan bouwen. Tegenwoordig heeft het dorp al ca. 1.200 huizen met ca. 2.800 inwoners (vóór de recente nieuwbouw waren dat er nog 'maar' 1.500) en is zo geleidelijk een wijk van de stad Leeuwarden aan het worden, althans geografisch gezien. In de praktijk is het nog atijd een dorp met een eigen dorpse identiteit waar de inwoners ook aan hechten, met bijv. een eigen dorpshuis, dorpsfeest, Dorpsbelang etc.

Terug naar boven

Geschiedenis

Jarenlang is Goutum een klein dorp gebleven en maakte het deel uit van de gemeente Leeuwarderadeel. In 1944 is het zuidelijke deel van die gemeente, waaronder dit dorp, door de Duitsers toegevoegd aan de gemeente Leeuwarden. Daarna gingen de ontwikkelingen snel. In 1948 is het dorp van Leeuwarden 'afgesneden' door de aanleg van het Van Harinxmakanaal. De nieuwbouw kwam op gang in 1970 en eindigde aanvankelijk in 1979. De gemeente vond het dorp op dat moment groot genoeg en beschouwde het dorp als 'af'.

In de jaren tachtig is het bestemmingsplan Wiardaburen vastgesteld, dat voorzag in enkele duizenden woningen ten zuiden van het dorp. Over het behoud van een bebouwingsvrije groene zône rond het dorp is met succes door het dorp tot aan de Raad van State gestreden. Tot woningbouw is het toen overigens niet gekomen. In 1990 kwam de gemeente met een nieuw plan, het plan Goutum-Noord, dat inmiddels geheel is gerealiseerd. Wel speelt de gemeente nog met de gedachte een extra 'eiland' te ontwikkelen tussen de Dobbehôf en de Drachtsterweg.

De Wiarda State in Goutum was al in de 14e eeuw bekend en is in 1882 afgebroken. De Wiarda State stond naast het huidige dorpshuis Ien & Mien. Er is ter plekke niets meer van terug te vinden. Nou, bíjna niets; inwoner Geert de Vries ontdekte dat het stinzenplantje knikkende vogelmelk (Ornithogalum nutans) er nog welig tiert. Het werd door Gemeentewerken stelselmatig weggeschoffeld omdat ze dachten dat het onkruid was. Sinds de ontdekking van Geert de Vries wordt het perkje gekoesterd als enig overblijfsel van de state.

- Zie verder de pagina Geschiedenis van Goutum op de site van Dorpsbelang.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsprogramma Goutum 2016.

- Momenteel is nieuwbouwplan De Zuidlanden in ontwikkeling, in het gebied ten zuiden van Goutum, tussen de Drachtsterweg, de Wâldwei en de spoorlijn naar Heerenveen. De wijk gaat 3 'stadslandschappen' omvatten: De Plantage, Lommerrijk en Waterrijk, met daarbinnen 9 'buurtschappen', te beginnen met Techum, Jabikswoude en Wiarda. Het totale plan beoogt in 2020 gereed te zijn en gaat uiteindelijk ca. 6500 woningen omvatten.

Topografisch is het gebied wel wat curieus ingedeeld: het dorpsgebied ligt tussen het Van Harinxmakanaal in het N, de Drachtsterweg in het O en de N31 in het W en Z, met dien verstande dat een horizontale strook in de 'oksel' van de N31, tussen de Wergeasterdyk in het O en de Swette in het W tot de woonplaats Leeuwarden wordt gerekend. Een groot deel van De Zuidlanden wordt op grondgebied van de woonplaats Goutum gerealiseerd, maar bijv. de wijk Techum in de genoemde 'oksel' ligt voor de postadressen in de plaats Leeuwarden en is daarmee in die zin een enclave, omdat immers tussen deze wijk en de rest van de plaats Leeuwarden nog het dorp Goutum ligt.

- Jabikswoude, ook wel Goutum Súd, is, na Techum, de tweede 'buurtschap' (zoals de projectontwikkelaar het noemt, in werkelijkheid is het natuurlijk een wijk) in De Zuidlanden. Het ligt in een groene woonomgeving met watergangen, fiets - en wandelroutes. De wijk is geïnspireerd op de Friese terpdorpen. Er zijn verschillende stedenbouwkundige en architectonische karakteristieken van deze terpdorpen toegepast bij het ontwerpen van Jabikswoude. Deze aspecten zijn overigens niet klakkeloos gekopieerd. De 'oude voorbeelden' komen in een geheel nieuwe vorm terug. In deze wijk worden ca. 240 koop- en huurwoningen gerealiseerd. Hierdoor blijft het open karakter en de dorpse sfeer voor altijd bewaard. Het gaat om onder meer herenhuizen, patiowoningen, appartementen, twee-onder-één-kapwoningen en vrijstaande woningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Goutum heeft 9 rijksmonumenten, zijnde de Agneskerk op Buorren 23, de pastorie op nr. 15, de terp aldaar, de Stinswier (archeologisch monument) aan de Jonkersleane, de boerderij in Overgangsstijl uit 1908 (van architect W.C. de Groot) op Overijsselseweg 18, boerderij Heechhiem uit 1889 op Heechhiem 2, de stelpboerderij in neorenaissancestijl uit 1904 op Tearnserdyk 44, de windmotor aan de Hounsdyk, en de windmotor N van de Wâldwei, bij de kruising met de N383.

- Goutum heeft 5 gemeentelijke monumenten, zijnde de voormalige pastorie op Buorren 6, de bakkerswoning c.a. met koetshuis op nr. 17, de kosterij met paardenstal op nr. 19, het hekwerk om het kerkhof (bij nr. 23) en de stelpboerderij op Overijsselseweg 16.

- Beschrijving Goutum en een aantal monumentale objecten in het dorp op de site van Historisch Centrum Leeuwarden.

- De Hervormde (PKN) Agneskerk valt onder de Protestantse Gemeente te Goutum c.a.

- Molen Hoogland (Boksumerdyk bij nr. 11).

- Kramers Mole (Boksumerdyk bij nr. 11).

- Windmotor Polder Siebenga / Polder Venema is in 2013 gerestaureerd.

- Windmotor Polder Vellinga moest anno 2014 nog worden gerestaureerd. Hier is wel subsidie voor gereserveerd.

- Gevelstenen in Goutum.

- Een van de bijzondere bouwwerken in de in 2016 gerealiseerde nieuwbouwwijk Jabikswoude is de centraal gelegen 'kapel' waarin 4 woningen zijn ondergebracht, met daar omheen nog 5 'kloosterwoningen'. De toren van de kapel is voorzien van een uurwerk met Romeinse cijfers van bladgoud en wijzers van koper met bladgoudfolie. Zie ook de videoreportage met enkele bewoners en deze reportage in tekst en beeld.

- De gemeente Leeuwarden heeft de afgelopen 20 jaar veel boerderijen aangekocht voor de aanleg van stadsdeel De Zuidlanden. De boerderijen die nu niet meer nodig zijn, worden deels verkocht. Zo is in 2018 de 19e-eeuwse stelpboerderij direct NO van viaduct De Him over de Wergeasterdyk in Goutum verkocht aan particulieren, die er een woonboerderij van maken. Voorheen had het de functie 'agrarisch'. Een groot deel van de weilanden van de boerderij wordt herbestemd tot zonnepark.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Goutumse atletiekvereniging Lionitas organiseert door het jaar heen 9 hardloopwedstrijden. Bij ieder evenement kun je kiezen uit verschillende afstanden. Het betreft: - Douwe Kleefstra Loop (op een zondag in januari, o.a. 16,1 km). - Leeuwarden - Marsum - Leeuwarden (op een zondag in februari, o.a. 21,1 km). - Rondje Goutum (op een zondag in maart, o.a. 30 km). - Condensloop (op een zaterdag in april, o.a. 21,1 km). - Potmarge Run (op een woensdag in juni, avondloop over 5 en 10 km). - Groene Ster Avondloop (op een woensdag in augustus, 5 en 10 km). - Prinsentuinloop (op een zondag in september. Gezinsloop bij uitstek. Ronde van 1150 meter, die je naar keuze van 1 t/m 9 keer kunt lopen). - Noorder Fit Run (op een zondag in oktober, o.a. 16,1 km). - Bij de Wielen Trail (op een zondag in november) is een snelle eindtijd niet het belangrijkste. Wel het genieten van de natuur en het lopen op een avontuurlijk parcours over gras en smalle paadjes op hoofdzakelijk onverharde ondergrond. De te lopen 13 km is zwaarder dan een wegwedstrijd en het behalen van de finish is een prestatie op zich. En je moet niet bang zijn voor natte voeten...

- Korfbalclub Wez Warber/Wez Fluch organiseert jaarlijks op een zaterdag eind mei een Rommelmarkt op het sportveld, van spullen die de dorpelingen ter verkoop hebben ingeleverd. De Rommelmarkt is van 10.00 tot 12.30 uur. Om 11.00 uur is er een verkoop bij opbod van waardevolle(re) spullen.

- Dorpsfeest Stoke City Live (weekend in juni).

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van IJsclub Goutum en omstreken. Het is een van de grootste ijsbanen in de omgeving van Leeuwarden en behalve inwoners van het dorp komen er dan ook veel Leeuwarders en mensen uit omliggende dorpen. In de vele jaren zonder natuurijs zag de in 1893 opgerichte vereniging - en daarmee de oudste vereniging in het dorp - het ledental nogal teruglopen. Daarom hebben ze in 2016 van de ijsbaan een multifunctionele baan gemaakt, die in de zomer ook dienst kan doen als sportveld. In 2016 is dit gerealiseerd. Op de multifunctionele baan wordt ’s zomers sindsdien onder meer gevoetbald en basketball gespeeld. “Iedereen mag er vrij gebruik van maken en doet dat ook, mede door de ideale ligging midden in het dorp. Bijvoorbeeld ook de basisschool en de kinderopvang die er tegenover liggen. Zo wordt het terrein optimaal benut en dat is precies wat we willen. We hebben er dan ook bewust geen skeelerbaan van willen maken, omdat dan de andere sporten die er nu beoefend kunnen worden in het gedrang waren gekomen”, aldus voorzitter Gerard Drost. “We zien nu weer een mooie, stijgende lijn in het ledental en die willen we natuurlijk proberen vast te houden. Daarom zijn de activiteiten in de zomer ook zo belangrijk: zo hou je de mensen betrokken bij de club.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Goutum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Goutum van Dorpsbelang op Facebook. - Nieuws uit de straat/buurt Haven op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsbelang Goutum.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Ien en Mien.

- Lezen: - Op Haven 35 is een Minibieb, d.w.z. een kastje waar je boeken uit kunt halen om te lezen en boeken die je zelf niet meer leest, in kunt terugleggen, zodat je daar anderen weer een plezier mee kunt doen.

- Onderwijs en kinderopvang: - Integraal Kindcentrum Wiarda is ontstaan door het samengaan van basisschool de Wiardaskoalle en kinderopvang Sinne. - Tante Duckie is een kleinschalige kinderopvang voor kinderen van 0 tot 4 jaar, met een flexibel karakter. Zo is de opvang niet beperkt tot dagopvang maar kan dat ook ’s avonds, ’s nachts en in het weekend plaatsvinden. - Gastouderopvang Okidoki.

- Muziek: - "Mannenkoor GSBK is oorspronkelijk begonnen als het Goutumer Shantykoor. Het koor is in 1998 opgericht door een aantal enthousiaste mannen uit Goutum. Binnen twee jaar bestond het koor uit 50 leden. Vanwege het grote succes werd in 2005 besloten deen 1e cd uit te brengen. Er volgden er nog twee, waarvan de laatste helemaal in het Frysk. Sinds 2007 is Fokke de Groot de muzikaal leider van GSBK. Naast het dirigeren bespeelt hij de gitaar, en arrangeert hij songteksten en de daar bijbehorende muziek. Verder worden we ondersteund door een accordeonist, keyboard en bas. Een mondharmonicaspeler en een gitarist uit het koor laten zich zo nu en dan horen en bovendien worden er door diverse koorleden ritmische instrumenten bespeeld.

Van een koor met aanvankellijk hoofdzakelijk shanty's hebben we nu een veelzijdig repertoire in vele talen. We repeteren elke woensdagavond in MFC Ien en Mien. Na de repetitie is er de altijd gezellige derde helft. Meer dan 40 zangers en muzikanten hebben iedere week veel plezier in het beoefenen van hun hobby. Zij treden graag op in verzorgingstehuizen, bij jubilea of voor wie of wat ook maar iets te vieren heeft. Wil je ook een keer meezingen in dit koor? Schroom dan niet om langs te komen en die unieke sfeer te proeven. Direct lid worden hoeft echt nog niet. Probeer het gewoon een paar weken. Jong bloed is altijd welkom." - Video Mannenkoor GSBK flashmob 'Opzij opzij' in winkelcentrum Zaailand. - Video 'Op Nei Ljouwert 2018' ft. Goutumer Mannenkoor GSBK. - T.g.v. het 20-jarig bestaan in 1998 heeft Mannenkoor GSBK een jubileumtoer langs 15 instellingen gedaan.

- Projectkoor Hit the Floor is opgericht in 2013. Hit the Floor is er voor koorzangers die meer willen dan alleen maar zingen. Zngen, dansen, toneel spelen... en in korte tijd toewerken naar een spetterende eindvoorstelling! Projectkoor Hit the Floor staat onder leiding van Roaitske Slofstra (stage presence). Roaitske woont in Goutum en heeft ruim 30 jaar ervaring als danslerares en choreograaf/regisseur van zangkoren. Ze heeft lesgegeven op de MBO-dansopleiding. En
Vronie de Vreeze (muzikale leiding). Vronie is zangdocente. Ze geeft privé zanglessen in haar eigen studio in het dorp. Ze is dirigente van het lokale vrouwenkoor EigenWijs en van Swingkoor Burgum.

- Sport: - Korfbalclub Wêz Warber. - TC Goutum (tennis). - Keatsclub. - Gymnastiekvereniging GV Goutum maakt sporten voor jong en ouder mogelijk voor mensen in het dorp en omgeving. Iedereen is welkom! Je kunt er kiezen uit Streetdance, Jazz, Gymnastiek, Turnen, Keepfit, Body & Mind Yoga.

- Overige verenigingen: - Volkstuinencomplex Goutum is een complex waar veel verschillende mensen met veel plezier hun groenten, fruit en bloemen verbouwen. De sociale contacten op het complex vormen een belangrijk deel van het tuinieren. De grootte van de perceeltjes varieert van 40 tot 220 m2.

- Zorg: - In 2016 zijn Gerwin en Minke van Dam in Goutum gestart met Driestroomhuis Kien. Een gezinsvervangend tehuis voor jonge probleemgezinnen, waarvan de ouders bijvoorbeeld een verstandelijke beperking hebben of psychiatrische problemen. In het ergte geval kan een kind dan uit huis worden geplaatst. Om te kijken of er nog een andere oplossing is, begon de familie Van Dam deze opvang. De familie doet dat in hetzelfde huis waar ze zelf ook wonen. Er wonen ca. 6 gezinnen bij hen. Deze wijze van opvang van probleemgezinnen bestond nog niet in Fryslân.

- Duurzaamheid: - "Energiek Goutum is een eigen initiatief van inwoners uit het dorp. Een coöperatie zonder winstoogmerk. De overheid heeft hoge doelen gesteld op het gebied van duurzaamheid, vooral om de CO2 uitstoot te verlagen. Dat is heel goed, maar de uitvoering blijft helaas achter. Vandaar dat wij als inwoners de handen ineen slaan en daarmee duurzame energie helpen versnellen. Voor nu, de generaties na ons en het milieu. Want er is al heel veel mogelijk. Wij willen duurzame energie voor iedereen in het dorp mogelijk en bereikbaar maken en zo veel mogelijk duurzame initiatieven tot een succes brengen, samen met onze leden. Voor particulieren, bedrijven, verenigingen etc. Door slimme acties en met de middelen en mogelijkheden die er nu zijn. Onze missie is dan ook kort en krachtig: samen ons dorp duurzaam maken."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Goutum en - idem Crematorium.

Reactie toevoegen