Gortel

Plaats
Buurtschap
Epe
Veluwe
Gelderland

Gortel Gortelse Dag [640x480].jpg

T/m 2007 was de Gortelse Dag een jaarlijkse traditie. Sinds 2008 mag de Dag niet meer worden gehouden omdat gemeente en/of Kroondomein het evenement te grootschalig vinden. De buurtschap bezint zich op alternatieven.

T/m 2007 was de Gortelse Dag een jaarlijkse traditie. Sinds 2008 mag de Dag niet meer worden gehouden omdat gemeente en/of Kroondomein het evenement te grootschalig vinden. De buurtschap bezint zich op alternatieven.

Gortel

Terug naar boven

Status

- Gortel is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Epe.

- De buurtschap Gortel valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Emst.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
14e eeuw Gurtell, 2e helft 16e eeuw Gortel.

Naamsverklaring
Naar de vorm een samenstelling met lo 'bos'. De oude vormen wijzen niet in de richting van Grotel 'groot open bos'. Voorgesteld is uit te gaan van goor-t-el* 'drassige open plaats in het bos'. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Gortel ligt ZW van Epe, W van Emst, rond het punt waar o.a. de Oranjeweg, Vierhouterweg, Boshuisweg, Elburgerweg, Gortelseweg en Hanendorperweg bij elkaar komen. De buurtschap ligt midden in de bossen en heide van Kroondomein Het Loo en grenst in het W aan de gemeente Nunspeet (kern Vierhouten).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Gortel 30 huizen met 210 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 25 huizen met ca. 70 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Gortel heeft 6 rijksmonumenten. Het betreft allemaal terreinen met grafheuvels uit het Neolithicum en/of de Bronstijd.

- Gortel is een 'beschermd dorpsgezicht'.

- In de kapel uit 1905 wordt nog iedere zondag een morgendienst gehouden. De Vereniging voor Evangelisatie Het Mosterdzaadje heeft een lange geschiedenis. In 1889 gaan school en evangelisatie van start in een gebouwtje dat inmiddels is verdwenen. In 1905 is het huidige gebouw gereed gekomen, dat nu nog steeds dienst doet en in de volksmond ‘kapel’ wordt genoemd. Daar achter staat de school, die sinds 1972 niet meer in het oude gebouw wordt gehouden, maar in semi-permanente gebouwen. Elke week wordt er één dienst gehouden. Dit is de achterliggende 125 jaar vrijwel zonder uitzondering het geval geweest.

In 2004 is de evangelisatie een vrije evangelisatie geworden. De vereniging Het Mosterdzaadje is geen kerk, maar doet wat ze al 125 jaar heeft gedaan: op zondag een samenkomst beleggen. Er is dus geen kerkenraad, er wordt niet gedoopt en er wordt geen Heilig Avondmaal bediend. Er wordt alleen gepreekt. Omdat de Vrije Evangelisatie Het Mosterdzaadje geen kerk is, is de vereniging ook niet gebonden aan kerkelijke structuren. Hierdoor is het mogelijk dat predikanten van verschillende kerkelijke denominaties voorgaan.

- Aan de Lankertsweg (zandweg) ziet u tussen het groen verscholen een kleine keuterboerderij, een arbeiderswoning van vroeger. Alle woningen van Gortel zijn in het bezit van Kroondomein Het Loo. Hier woonden tot begin 20e eeuw de bosarbeiders, die in de herfst en winter in de bossen werkten en ´s zomers op het land. Na deze boerderij komt u op een oude holle weg, een weg die wel 2 meter dieper ligt dan de akker.

- Nabij de Boshuisweg staat de Wilhelmina-linde binnen een smeedijzeren hek. De toenmalige boswachter, meester en kinderen van Gortel en Niersen hebben deze boom geplant in 1898 (het jaar waarin Wilhelmina koningin werd).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Voor de Gortelseheide bestonden begin 20e eeuw ontginningsplannen. Koningin Wilhelmina heeft dit tegen gehouden, zij wilde niet dat dit gebied bebost werd. Nabij de Gortelseheide ligt de stuifrug de Gortelseberg.

- Van hout delen naar aandelen. Landschap, organisatie en beheer van de maalschap van het Gortelsche Bos op de Noordoost-Veluwe - 1618-1907 is de masterscriptie van Martijn Horst, RUG, 2011.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Inwoners van deze buurtschap en buur-buurtschap Niersen hebben in 2010 de Vereniging Gortel-Niersen opgericht. De vereniging wil het bijzondere karakter van de buurtschappen met een rijke historie behouden. De vereniging wil samen met o.a. het Kroondomein en de gemeente Epe periodiek overleggen over de toekomst van de omgeving. "We kunnen als klankbord fungeren. Ook hebben inwoners aangegeven graag enkele houtwallen terug te zien. Daar willen we zelf ook wel de handen voor uit de mouwen steken", aldus voorzitter Herman Arentsen. Sommige landschapselementen worden binnenkort hersteld. Zo heeft het Kroondomein plannen voor het herstel van een aantal oorspronkelijke waterputten.

- Onderwijs: - Basisschool Het Mosterdzaadje (Oranjeweg 116) en bijbehorende meesterswoning. De meesterswoning dateert net als de kapel uit 1905. De huidige school dateert uit 1972. Voor die tijd werd les gegeven in lokalen van de kapel. De reformatorische school heeft zowel een buurt- als een regiofunctie. Kinderen komen uit de gemeenten Epe en Nunspeet.

Reactie toevoegen