Gemonde

Plaats
Dorp
Sint-Michielsgestel
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

gemonde_profielloop_2017.jpg

De Profielloop was eigenlijk bedoeld als eenmalig evenement in Gemonde, in 2016 georganiseerd door 2 scholieren. Maar het was zó'n succes dat het een jaarlijks evenement is geworden. Mooi toch?!

De Profielloop was eigenlijk bedoeld als eenmalig evenement in Gemonde, in 2016 georganiseerd door 2 scholieren. Maar het was zó'n succes dat het een jaarlijks evenement is geworden. Mooi toch?!

gemonde_c.v._bakt_dr_niks_van_carnavalsoptocht_2017_eerde.jpg

C.V. Bakt d'r niks van uit Gemonde is veel te bescheiden; ze bakken er wel degelijk wat van, want ze gooien regelmatig hoge ogen met hun praalwagens tijdens carnavalsoptochten in de regio. (© www.veghelinbeeld.nl)

C.V. Bakt d'r niks van uit Gemonde is veel te bescheiden; ze bakken er wel degelijk wat van, want ze gooien regelmatig hoge ogen met hun praalwagens tijdens carnavalsoptochten in de regio. (© www.veghelinbeeld.nl)

gemonde_cv_de_mullukzuipertjes_kopie.jpg

Ze hebben in Gemonde zelfs een jeugdcarnavalsvereniging; De Mullukzuipertjes.

Ze hebben in Gemonde zelfs een jeugdcarnavalsvereniging; De Mullukzuipertjes.

gemonde_heemkundevereniging_den_hogert_kopie.jpg

Heemkundevereniging Den Hogert bestudeert de heemkundige aspecten van Gemonde, zoals de geschiedenis, de gebouwen, het landschap, het dialect, de bodem, de ruimtelijke ordening, de flora en de fauna. En natuurlijk publiceert zij daar ook over.

Heemkundevereniging Den Hogert bestudeert de heemkundige aspecten van Gemonde, zoals de geschiedenis, de gebouwen, het landschap, het dialect, de bodem, de ruimtelijke ordening, de flora en de fauna. En natuurlijk publiceert zij daar ook over.

gemonde_leefbaarheidsgroep_kopie.jpg

De Leefbaarheidsgroep Gemonde bestudeert de actuele situatie in het dorp en hoe die op allerlei mogelijke manieren kan worden verbeterd. Ze zijn niet te stuiten: moet je eens kijken wat ze de afgelopen jaren al hebben gerealiseerd!

De Leefbaarheidsgroep Gemonde bestudeert de actuele situatie in het dorp en hoe die op allerlei mogelijke manieren kan worden verbeterd. Ze zijn niet te stuiten: moet je eens kijken wat ze de afgelopen jaren al hebben gerealiseerd!

gemonde_kermis.jpg

In oktober gaan de Gemondenaren 4 dagen lang uit hun dak tijdens de Kermis Gemonde.

In oktober gaan de Gemondenaren 4 dagen lang uit hun dak tijdens de Kermis Gemonde.

gemonde_dorpstafel.jpg

Een van de vele goede initatieven die de afgelopen jaren in Gemonde gerealiseerd zijn, is de Dorpstafel Gemonde, waar de Gemondenaren elkaar met van alles kunnen helpen, maar alleen een bakje koffie komen drinken en een praatje maken is ook goed.

Een van de vele goede initatieven die de afgelopen jaren in Gemonde gerealiseerd zijn, is de Dorpstafel Gemonde, waar de Gemondenaren elkaar met van alles kunnen helpen, maar alleen een bakje koffie komen drinken en een praatje maken is ook goed.

Gemonde

Terug naar boven

Status

- Gemonde is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente Sint-Michielsgestel.

- Vóór de gemeentelijke herindeling van 1996 viel Gemonde onder maar liefst 4 verschillende gemeenten; Boxtel, Schijndel, Sint-Michielsgestel en Sint Oedenrode. Vandaar dat de plaats ook 4 postcodes had (en nog steeds heeft: 5291-5294), om deze delen van elkaar te kunnen onderscheiden. Eén van de principes van de postcode is namelijk dat deze maar in 1 gemeente kan en mag liggen. Vandaar dat een plaats meer postcodes krijgt als zij onder meer gemeenten viel of valt (recordhouder in dezen was Zwaagdijk (sinds enkele jaren verdeeld in de dorpen Zwaagdijk-Oost en Zwaagdijk-West), dat tot in de jaren zeventig onder 6 gemeenten viel en dus 6 postcodes heeft).

- Onder het dorp Gemonde vallen ook de buurtschappen Besselaar (grotendeels), De Hogert, De Wielse Hoeven, Kerkeind en Langenberg (deels).

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Gimde of Gim'nde.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet Gemonde Mullukzuipertjesland.

Oudere vermeldingen
1312 kopie 1330 Gemonden, 1472 Gheemonden, 1573 Gemunde.

Naamsverklaring
Genoemd naar de ligging aan de mond 'monding' van een zijriviertje van de Dommel. De naam is op dezelfde wijze gevormd als gebergte bij berg, gesteente bij steen etc. Vergelijk ook plaatsnamen als Neckargemünd. Vermoed wordt dat het eind 7e eeuw (12e eeuw) genoemde Datmunda een verschrijving is voor gamunda* en dus onze plaats betreft.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Gemonde ligt Z van Sint-Michielsgestel, NO van Boxtel, W van Schijndel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft Gemonde 64 huizen met 271 inwoners in de gemeente Sint-Michielsgestel en 60 huizen met 372 inwoners in de gemeente Boxtel. Daarnaast waren er nog kleinere delen in de gemeenten Schijndel en Sint Oedenrode, maar die werden in dat jaar niet apart gespecificeerd.

- Bij de herindelingen van 1996 in deze regio is het dorp geheel onder de gemeente Sint-Michielsgestel gebracht. Daartoe hebben de volgende grenscorrecties plaatsgevonden:
van de gemeente Boxtel: 458 hectare met 397 huizen en 1.133 inwoners;
van de gemeente Schijndel: 281 hectare met 106 huizen en 280 inwoners;
van de gemeente Sint Oedenrode: 199 hectare met 63 huizen en 183 inwoners.

- Tegenwoordig heeft Gemonde ca. 1.000 huizen met ca. 2.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De 'vierendeling' van Gemonde gaat bijna 700 jaar terug en wel op een maatregel van hertog Jan I van Brabant. Rond 1320 stond de hertog een stuk dorpsgebied af, dat daarvoor aan heer Willem II van Boxtel behoorde. Enkele naburige heren - die van Sint-Michielsgestel, Sint-Oedenrode en Schijndel - maakten vervolgens ook aanspraak op het kerkdorp. Ieder kreeg toen een deel.

Vanaf de Franse Tijd streefden de Gemondenaren actief naar een eigen, zelfstandige gemeente. In 1803 dienden zij daartoe een verzoek in bij het 'Departementaal Bestuur van Braband'. Boxtel en Sint-Oedenrode leken bereid mee te werken aan een verzelfstandiging van het dorp, maar de andere twee gemeenten weigerden dat. Omstreeks 1930 haalde ook een provinciaal voorstel tot wijziging van deze situatie het niet. Gemonde zou in dat geval naar Boxtel zijn gegaan, een oplossing waar pastoor Van Doremalen een fel voorstander van was. Uiteindelijk maakte de herindeling van 1996 een einde aan deze vierdeling. (bron: BHIC, zie hierna).

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Gemonde, kun je terecht bij de volgende instantie en site:

- Heemkundevereniging Den Hogert is opgericht in 1984 en heeft ongeveer 100 leden. De vereniging wil in brede kring belangstelling wekken voor de kennis van Gemonde en voor heemkunde in het algemeen. Daarnaast onderzoeken en bestuderen de leden de verschillende heemkundige aspecten van het dorp zoals de geschiedenis, de gebouwen, het landschap, het dialect, de bodem, de ruimtelijke ordening, de flora en de fauna. De vereniging komt ook op voor de heemkundige belangen van het dorp en stimuleert de publicatie van heemkundige onderzoeken.

- Verhalen over de geschiedenis van Gemonde op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2009 is het integraal Dorpsontwikkelingsplan (iDOP) Gemonde verschenen. In 2013 is het iDOP afgerond. In de tussengelegen jaren is veel bereikt en zijn veel projecten uitgevoerd. Voor nadere informatie zie de link.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Gemonde heeft 7 rijksmonumenten.

- De huidige Sint Lambertuskerk dateert uit 1924 en lag voor de grenscorrecties van 1996 op grondgebied van de gemeente Boxtel. Reeds in de 15e eeuw was er een Lambertuskapel op de Hogert. Deze is in 1824 gesloopt en opgevolgd door de Sint Lambertuskerk aan de Sint Lambertusweg, die op zijn beurt in 1924 is vervangen door de huidige kerk.

- De Maria Gilde kapel (hoek Twijnmeer - Besselaar) is in 2012 ingezegend.

- De Ronde Molen.

- De grenspaal Boxtel-Sint-Michielsgestel in het hart van Gemonde houdt de herinnering levend aan de ingewikkelde bestuurlijke situatie zoals deze was vóór 1996. Het kunstwerk De Vierklank verwijst naar de herindeling van 1996.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Nieuws over evenementen en activiteiten in Gemonde op Facebook.

- Activiteiten Commissie Gemonde organiseert de evenementen Avond4daagse, Koningsdag, Dodenherdenking en Sinterklaasviering.

- Activiteitenagenda Gemonde.

- Carnaval. - Gezelligheidsvereniging C.V. Bakt d'r niks van heeft als doel diverse activiteiten te organiseren, waaronder als hoofdactiviteit Carnaval. Hun naam is ietwat misleidend en wellicht getuigend van valse bescheidenheid; ze gooien namelijk regelmatig hoge ogen in de regio met hun praalwagens.

- Avondwandelvierdaagse (juni).

- Gemonde Gaat Los (weekend begin september).

- De Profielloop (op een zondag in september) is hét (hard)loopevenement van Gemonde. Het evenement is "Vernieuwend, verrassend, verbeterd!: 1: In 2016 is de Profielloop door 2 scholieren (David Mornout en Robin Bogers) georganiseerd als profielwerkstuk, in 2017 zijn zij gaan studeren en wordt de Profielloop dus door 2 studenten georganiseerd! 2: Het parcours is uniek! Zowel verharde als onverharde paden leiden je door de prachtige natuur rond Gemonde! 3: Live muziek bij start en finish! 4: Gratis consumptie in de kantine! 5: Kortingsbon voor Run and Walk! 6: Zowel hardlopen als wandelen, voor ieder wat wils! 7: Kortingsbon voor www.hardloopshop.nl! 8: Herinnering voor iedere deelnemer! 9: Fotografie door professionele fotografen, foto's na afloop gratis te downloaden! 10: Leuke prijzen voor de eerste 3 mannen/vrouwen bij alle hardlooponderdelen!" Aldus de site van het evenement. Dit alles onder hun motto: "Waarom zouden we stoppen met iets dat goed is?" En daar hebben ze natuurlijk helemaal gelijk in. Je kunt kiezen uit de afstanden 5,5 en 10 km én bij beide kun je ook kiezen of je wilt hardlopen of wandelen. Verder is er ook nog een Kidsrun.

- Kermis (4 dagen in oktober).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Fiets- en wandelroutes door en rond Gemonde.

Terug naar boven

Beeld

- Ca. 500 oude foto's en ansichtkaarten van Gemonde.

- Ca. 100 actuele foto's van Gemonde.

- Filmpjes over Gemonde.

- Fotoreportage van Gemonde door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Gemonde.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Gemonde op Facebook.

- Belangenvereniging: - De naam van de Leefbaarheidsgroep Gemonde spreekt voor zich. De groep organiseert en coördineert projecten voor jong en oud in het dorp, zoals verkeersproblematieken, ondernemersnetwerk, huiskamer voor senioren, skate-, voetbal- en speelplek voor jongeren. Ook worden, samen met andere dorpen in de buurt, de mogelijkheden van een zorgcommunity onderzocht.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Kei. Medio 2017 is de BSO van het dorpshuis naar de Lambertusschool verhuisd. Nu die bezettings- en financiële basis onder het dorpshuis is weggevallen, overweegt het bestuur het pand te verkopen en een dorpshuis in de Lambertusschool te creëren. Maar dat is - anno zomer 2017 - allemaal nog niet zeker en nog onderwerp van onderzoek.

- Onderwijs: - De Lambertusschool in Gemonde beoogt het onderwijs zo te organiseren dat er voor elk kind veel te leren valt op zijn niveau. Het onderwijs moet effectief, maar ook attractief zijn. Er wordt gewerkt met moderne materialen en eigentijdse werkvormen. Het gebruik van de I-pad maakt daar onderdeel van uit. Kinderen zoeken informatie op op internet, maar maken ook werkstukken met behulp van verzamelde informatie. Ze vinden het belangrijk dat de kinderen zich veilig voelen binnen de school. Het is een voorwaarde om je goed te kunnen ontwikkelen. Zo verwachten ze van de kinderen dat ze respect hebben voor elkaar en dat er niemand wordt buitengesloten. Ze besteden met behulp van het programma 'Leefstijl' uitgebreid aandacht aan de sociaal-emotionele ontwikkeling. Ze beogen zo goed mogelijk aan te sluiten bij de mogelijkheden van alle kinderen. Zo kunnen kinderen die met een verrijkingsprogramma werken gebruik maken van een 'spreekuur'. Samen met een leerkracht reflecteren ze op hun extra werk van de afgelopen week. Ook worden afspraken gemaakt over het werk voor de komende dagen.

Sinds januari 2016 is sprake van een Integraal Kindcentrum (IKC) in Gemonde; één plek voor onderwijs, opvang, opvoeding en ontwikkeling voor alle kinderen van 0 t/m 12 jaar. De basisschool werkt namelijk samen met 't Berenhuis, dat de kinderopvang verzorgt en Bolderburen, die de tussenschoolse en buitenschoolse opvang organiseert. Samen zetten ze zich in voor gerichte samenwerking om zodoende voor het kind optimale ontwikkelingskansen te creëren in een veilige, sociale en stimulerende omgeving. Om dat te bereiken hebben ze hun pedagogische visies op elkaar afgestemd. Daarbij hebben ze deze visie beschreven in zichtbaar concreet gedrag, zodat duidelijk wordt hoe de pedagogische visie in het werk van elke dag gestalte krijgt.

- Verenigingen algemeen: - Het dorp Gemonde heeft met ca. 30 verenigingen een rijk verenigingsleven.

- Muziek / dansen: - Muziekvereniging Sint Lambertus. - Country Line Dancers The Rodeo Dancers.

- Sport: - V.V. Irene (voetbal). - Tennisvereniging. - Bridgeclub Gemonde. - Bridgeclub Prettig Spel.

- Welzijn: - Sinds maart 2016 is er de Dorpstafel Gemonde. Elke woensdagochtend van 10.00–12.00 uur staat de koffie klaar in dorpshuis De Kei. De Dorpstafel is een echte tafel, waar je kunt aanschuiven voor een kop koffie en om je verhaal te doen, om te luisteren, te vragen en te geven. Waar aanbod en vraag samen komen. Een plek om je te helpen bij je formulieren en een leestafel en boekenkast om te lezen. Een plaats waar je ideeën kunt delen. Zonder lidmaatschap, papieren of ander gedoe; er voor elkaar zijn, kennis en talent delen. Elkaar steunen daar waar nodig. Of het nu gaat om praktische diensten zoals de hond uitlaten, een boodschap doen, computerhulp bieden, een klusje doen of om sociale activiteiten zoals samen wandelen of naar de stad gaan. Dát is het idee achter de Dorpstafel. Er is ook een digitale dorpstafel, zodat je ook vanuit thuis een beroep kunt doen op elkaar. Burenhulp in een modern jasje!

Ook de wijkzuster sluit wekelijks van 11:00-12:00 uur aan bij de dorpstafel om op deze laagdrempelige manier mensen met hulpvragen te woord te staan. Natuurlijk kan zij op dat moment eventueel ook een huisbezoek afspreken. Verder is er sinds 30 maart 2016 iedere 6 weken tijdens de Dorpstafel ook het Repair Café Gemonde: Broodroosters, lampjes, föhns, kleding, een fiets die kuren vertoont, een klok die niet meer aangeeft hoe laat het is, speelgoed... Alles wat het niet meer doet is welkom en maakt kans op een geslaagde reparatie. De aanwezige vakmensen zorgen voor het benodigde gereedschap en alleen gebruikte materialen hoef je te vergoeden. Als je tevreden bent stellen zij een vrijwillige bijdrage zeer op prijs. Iedereen is van harte welkom, ook mensen uit de omliggende dorpen met hun reparaties of als vrijwilliger. Ben je handig met naald en draad? Vind je het leuk om elektrische apparaten na te kijken of fietsen te repareren? En wil je 1x in de 6 weken 2 uurtjes je kennis en kunde ter beschikking stellen? Meld je dan aan als vrijwilliger!

- Vervoer: - Sinds 2016 is er ook het Vervoerspunt Gemonde. Dit ondersteunt de inwoners met incidenteel vervoer. Zij is er voor alle inwoners van het dorp die om gezondheids- of mobiliteitsredenen geen gebruik kunnen maken van eigen, openbaar, of ander lokaal vervoersaanbod. Het is bedoeld voor Gemondenaren die geen beroep kunnen doen op buren, familie of kennissen. Het gaat dan om vervoer voor bijv. boodschappen, het ziekenhuis, de huisarts, de kaartclub, familie, het koor.

Reacties

(2)

Ik heb even wat opzoekwerk verricht, en ik kom tot deze vaststelling:
1* Dat Gemonde een bijzondere plaats is met ook een zeer traditionele geschiedenis en
2* Je kan het mss wel toch wat precies vergelijken met het alom gekende Drielandenpunt België - Nederland - Duitsland
als ik dat zo mag stellen? Mvg namens Dave Mansiny +32 499 91 35 97. www.davemansiny.com

Inderdaad een heel bijzonder grensgeval Dave dat Gemonde. Ik heb de pagina nog inhoudelijk aangevuld in tekst en beeld, want er valt veel te vertellen over dit kleine maar actieve bruisende dorp! Drielandenpunt is ook zo'n bijzonder punt ja. Er zijn nog meer plaatsen in ons land die onder soms wel 4 of 5 gemeenten vielen door hun bijzondere ligging. Dat doet mij dan denken aan Baarle-Nassau. Daarom heb ik dat 'Baarle-Nassau-achtige plaatsen' genoemd en daar een pagina van gemaakt op https://www.plaatsengids.nl/kennisbank/baarle-nassau-achtige-plaatsen Niet ver van Gemonde betreft dat bijvoorbeeld het vergelijkbare dorpje Vinkel, dat vóór grenscorrecties ook in de jaren negentig, onder maar liefst 5 gemeenten viel. Dus dat was net zo'n ingewikkeld geval als Gemonde qua grenzen. https://www.plaatsengids.nl/vinkel

Reactie toevoegen