Gelderse Buurt

Plaats
Buurtschap
Hollands Kroon
Kop van Noord-Holland
Noord-Holland

gelderse buurt plaatsnaambord.jpg

De Gelderse Buurt bij Anna Paulowna is vernoemd naar de oorspronkelijke Gelderse 'kolonisten' die hier de polder kwamen ontginnen.

De Gelderse Buurt bij Anna Paulowna is vernoemd naar de oorspronkelijke Gelderse 'kolonisten' die hier de polder kwamen ontginnen.

Gelderse Buurt

Terug naar boven

Status

- Gelderse Buurt is een buurtschap* in de provincie Noord-Holland, in de streek Kop van Noord-Holland, gemeente Hollands Kroon. T/m 31-7-1870 gemeente Zijpe. Per 1-8-1870 over naar de (op dat moment opgerichte) gemeente Anna Paulowna, in 2012 over naar gemeente Hollands Kroon.
* Je zou het plaatsje ook als dorp kunnen beschouwen omdat het (al sinds 1866) een kerk heeft. Maar ter plekke beschouwt men het als buurtschap, dus conformeren wij ons daaraan.

- De buurtschap Gelderse Buurt valt voor de postadressen deels onder het dorp Breezand (W van de Middenweg, de oorspronkelijke Gelderse Buurt viel alleen onder Breezand), tegenwoordig ook deels onder het dorp Anna Paulowna (O van de Middenweg).

- De buurtschap Gelderse Buurt heeft witte plaatsnaamborden en ligt deels binnen de bebouwde kom van het dorp Anna Paulowna.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Gelderse Huisjes, 1866 Geldersche Huisjes. Vanaf 1912 komt - ook - de naam Geldersche Buurt voor.

Naamgeving
De buurtschap is vernoemd naar de Gelderse gezinnen die zich hier halverwege de 19e eeuw vestigden om de Anna Paulownapolder te ontginnen (vergelijkbaar dus met de nabijgelegen buurtschap Friese Buurt onder Den Helder). Zie verder bij Geschiedenis.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Gelderse Buurt ligt NW van Anna Paulowna, Z van Breezand, rond de weg en het water Molenvaart.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Gelderse Buurt is ontstaan doordat de Haarlemse aannemer W. van Doorn hier in 1847 34 arbeidershuisjes heeft gebouwd om Gelderse polderwerkers in te huisvesten. Op verzoek van de Anna Paulowna Maatschappij heeft de bekende dominee Ottho Gerhard Heldring uit Hemmen een 25-tal "der arbeidzaamste en degelijkste aangenomen om naar de nieuwe polder te sturen". Vrienden van de dominee voorzagen in de verhuizingskosten van de arme Betuwse gezinnen, die zo de kans kregen om als kolonisten een nieuw bestaan op te bouwen. In de Betuwe heerste destijds armoede in verband met aardappelziekte.

De eerste pachtboeren kwamen eveneens uit Gelderland. In de beginjaren was het geen vetpot; zeven gezinnen waren voor het einde van het jaar alweer vertrokken en anderen die ook wel weer weg wilden hadden geen geld voor de terugtocht. Geen van de bewoners had in het eerste jaar de huur kunnen betalen. De huisjes boden in het eerste jaar ook huisvesting aan de landbouwers, wier pachthoeven nog niet gereed waren, en aan de machinist van het stoomgemaal aan de Van Ewijcksluis. (bron: Jan T. Bremer, 150 jaar Anna Paulownapolder, 1995)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Gelderse Buurt kreeg reeds in 1866 een Gereformeerde kerk, die in 1930 is gesloopt wegens een op die plek te bouwen pastorie. In 1929 is de nieuwe Gereformeerde kerk ernaast gebouwd. Die kerk is in 1969 gesloopt nadat de huidige kerk er achter was gebouwd. De huidige Gereformeerde (PKN) kerk De Samenvaart (Molenvaart 421) is sinds 2003 nog de enige regulier in gebruik zijnde kerk van de Protestantse Gemeente Anna Paulowna, en heeft toen ook zijn huidige naam gekregen. De verderop gelegen Hervormde kerk (Molenvaart 21) uit 1856 is sindsdien alleen nog voor incidentele speciale vieringen in gebruik.

- De oorspronkelijke 'Gelderse huisjes' zijn in de afgelopen jaren grotendeels gesloopt. Ter plekke staat nu nog slechts 1 'dubbel huisje' (weet iemand daar het huisnr. van?, red.). 1 afgebroken huisje is in onderdelen bewaard gebleven om het ooit nog eens ergens te herbouwen. In 2013 is dat huisje herbouwd op landgoed Hoenderdaell te Anna Paulowna. - Aanvankelijk leek de herbouw niet door te gaan omdat het niet in het bestemmingsplan zou passen, maar daar is later toch een modus in gevonden. - Reportage over de herbouw van het Gelders Huisje, met de bouwer en een inwoner van de Gelderse Buurt. - Filmverslag van de officiële opening van het Gelders Huisje d.d. 23 juni 2013.

Reacties

(3)

Geachte lezer,
Na het lezen van de informatie over de Gelderse Buurt wil U graag opmerkzaam maken op de buurtschap de Friese Buurt = Friesche Buurt aan de noordzijde van de Korte Vliet in de gemeente Den Helder. De HHV Den Helder heeft in een themanummer aandacht besteed aan de Friese Buurt, dit n.a.v. het
jubileum van Julianadorp.
Met vriendelijke groet,
Th. Hoogenbosch
Kudelstaart, 14 december 2014

Red.:
Dank voor de tip! Wij hebben er gelijk een homepage van aangemaakt op http://www.plaatsengids.nl/friese-buurt

Een voormoeder van mijn man is in een van de Gelderse huisjes geboren. Haar naam was Anna Poulowna Doolaege geboren 3-9-1845. Haar moeder heette Gina van Doorne. Ze was in die tijd nog niet getrouwd. Hebben jullie een artikel of zo van haar geboorte? Ze was de eerst geborene in de polder. Ze heeft nog een gouden tientje gehad van de Orginele Anna Paulowna.

Met vriendelijke groet,

Inga Tessel

Wat een mooi verhaal Inga! Daar moet destijds vast wel een artikel over verschenen zijn zou je denken ja. Onze site beschrijft alle plaatsen in ons land en heeft helaas geen eigen archieven. Waar je terecht zou kunnen in dit geval is Museum Anna Paulowna in Breezand, van de Vereniging Oud Anna Paulowna. Die hebben sowieso een uitgebreide bibliotheek met lokale boeken, en ongetwijfeld ook artikelen uit de begintijd van de polder. Dit is hun site: http://www.museumannapaulowna.nl/
Met vriendelijke groet en succes met je zoektocht,
Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen