Geervliet

Plaats
Dorp
Nissewaard
Voorne-Putten
Zuid-Holland

ZH gemeente Geervliet in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Geervliet in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Geervliet in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Geervliet

Terug naar boven

Status

- Geervliet is een dorp* in de provincie Zuid-Holland, in de streek Voorne-Putten, gemeente Nissewaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1979. In 1980 over naar gemeente Bernisse, in 2015 over naar gemeente Nissewaard.

* De plaats heeft weliswaar in 1381 stadsrechten gekregen, maar wordt vandaag de dag als dorp beschouwd.

- Wapen van de voormalige gemeente Geervliet.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1195 Gervliet, 1206 Gherulieth, 1324 Gheervliet.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk een samenstelling van vliet 'natuurlijke waterloop in getijdengebied' (vergelijk Biervliet) en het Oudnederlandse ger 'speer', hier 'spits toelopend water of land' (vergelijk Geer).(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Geervliet grenst in het N aan het Hartelkanaal; in het W van het dorpsgebied stroomt het riviertje de Bernisse. Verder ligt het dorp O van het dorp Heenvliet, Z van het Botlekgebied, het dorp Rozenburg en de stad Maassluis, ZW van de steden Vlaardingen, Schiedam en Rotterdam, W van de stad Spijkenisse en de Rotterdamse formele woonplaats Hoogvliet, NW van het dorp Hekelingen, N van de dorpen Simonshaven en Zuidland en NO van het dorp Abbenbroek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 hebben de gemeente en het dorp Geervliet 77 huizen met 589 inwoners. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 650 huizen met ca. 1.650 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Archeologische vondsten wijzen op de aanwezigheid van een vanaf de 6e of 7e eeuw tot in de 12e eeuw bewoonde nederzetting (bij Nieuw-Markenburg).(2)

De eerste vermeldingen van Geervliet houden verband met de aldaar in 1179 gevestigde tol op de Bernisse, een brede vaarweg die de eilanden Voorne en Putten van elkaar scheidde. Mogelijk was deze tol gevestigd op een stelle of terp. De inpoldering van ‘de vorsche daer Gheervliet in leyt’ is niet precies te dateren. In 1246 hadden de heren van Putten er een versterkte hoeve. Het Land van Putten omvatte toen behalve de eilandjes die aaneengroeiden tot het huidige eiland Putten een deel van de huidige Hoeksche Waard, een deel van het eiland IJsselmonde en een deel van het huidige Goeree-Overflakkee. Zetel van het bestuur was Puttenstein nabij Heinenoord. In de strijd met de Vlamingen (waarbij de voor deze buren zeer nadelige tol de inzet was) werd dit slot in 1304 verwoest en de heren vestigden zich op hun Geervlietse hof. Geervliet werd daarmee hoofdplaats van Putten.

Bij de inpoldering van het eilandje waarin Geervliet als woonplaats zou ontstaan heeft men een werkwijze gevolgd die gangbaar was voor aan vaarwater gelegen opwassen. Men legde er een dijk om, die men ter plekke van een grotere afwateringskreek in een boog rond die kreek liet lopen. Afwatering vond daarna plaats door een sluis en de buitendijks gehouden kreek werd een bijna natuurlijke haven. Langs deze dijk ontstond bebouwing, eerst aan de buitenzijde. Aan de binnenzijde was kaderuimte voor activiteiten die betrekking hadden op de tol en bij uitbreiding op de zeehandel in het algemeen alsook de visserij. De enkele bewaard gebleven oude tolrekeningen geven een idee van de veelheid en variatie van hetgeen werd aan-, af- en doorgevoerd.

Vanaf de hoefijzervormige dijk ontsloot een polderpad het achterliggend land. Daaraan werd, op enige afstand van de haven, de aan de H. Maagd Maria gewijde kerk gebouwd, mogelijk in eerste instantie als kapel behorend bij de naastgelegen Hof van Putten. Al in 1277 wordt de Geervlietse parochie genoemd als bijdragende in de kosten van een van de kruistochten. Grond behorende tot die heerlijke hoeve werd tegen jaarlijkse vergoeding in de vorm van kapoenen ter bebouwing uitgegeven. Deze gesneden, gemeste hanen werden later door een geldswaarde vervangen. Er ontstond een stratenplan dat al vermeld wordt in een kapoengeldenlijst van 1451 en dat nog altijd ongewijzigd aanwezig is: Kerckstraet, Tollestraet, Sinte Anthonisplaetse, Molenstraet en Visschersziede. Het gaaf bewaard gebleven stratenplan was een van de argumenten op grond waarvan Geervliet in 1975 tot beschermd stadsgezicht is verklaard. (bron en zie verder: Geschiedenis van Geervliet op de site van de lokale heemkundekring)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de in 1972 opgerichte Stichting Oud Geervliet. De vereniging geeft het tijdschrift Oud Nieuws uit. Overzicht van verschenen artikelen in tijdschrift Oud Nieuws 1979-2011.

De stichting heeft o.a. in 1980 het boek 'Geervliet. Van stad naar dorp' uitgegeven, geschreven door Felix van Hoorn. In het kloeke boek (350 pagina’s, 200 afbeeldingen) trekt hij lijnen door van verleden naar heden. Van chirurgijn naar Careijn, van kolfspelende middeleeuwers naar de sportclubs van deze tijd. Het boek is nog bij de stichting verkrijgbaar.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Geervliet heeft 19 rijksmonumenten.

- Geervliet heeft 30 gemeentelijke monumenten.

- Het oude centrum van Geervliet is een beschermd dorpsgezicht en beslaat een oppervlakte van ca. 15 ha.

- Geervliet werd al in de middeleeuwen voorzien van meel door een getijdenmolen, een molen die door waterkracht in werking werd gezet door het verschil in eb en vloed in de Bernisse. Dit hoogteverschil werd in de loop der jaren echter te weinig om nog te kunnen malen. In 1382 wordt er al over een houten molen gesproken op de huidige plek. De stad was namelijk omringd door een stadsmuur met diverse verdedigingstorens. Op een van deze torens, ook wel de molentoren genoemd, stond een houten molen. Deze houten molen werd een aantal keer vervangen, nadat hij door brand was verwoest. Na 1743 mocht er geruime tijd geen tabak meer worden gerookt op vele plekken in de stad, omdat de molen te vaak afbrandde...

In 1851 besluit men een stenen molen te bouwen op dezelfde toren. Deze Bernissemolen (Spuikade 1) staat er nu nog steeds. De zes eeuwen oude toren waarop de molen staat heeft aan de onderkant een muurdikte van 1,60 meter en de schietgaten zijn er nog, Dit alles is bij een bezoek aan de molen te zien. Tot 1947 was de molen in bedrijf, in 1955 is de molen gerestaureerd. Daarbij zijn er zogeheten fokwieken aangebracht. De toenmalige eigenaar (gemeente Geervliet) wilde namelijk een maalderij starten. Helaas mislukte dit. In 1962 is de molen verkocht aan Heineken, die er voor het eerst een restaurant in vestigde. Vele eigenaren en uitbaters kwamen en gingen, vooral specialiteitenrestaurants vestigden zich in de molen. Helaas lukte het weinig uitbaters om er een langlopend commercieel succes van te maken.

Sinds 1990 wordt de molen op vrijwillige basis in werking gezet. De molen draait dan voor de prins, zoals dat in de molenwereld heet: de maalstenen draaien dan niet mee. Anno 2019 is de molen te koop of te huur, het restaurantgedeelte staat leeg. Dit gedeelte kan gebruikt worden als restaurant, maar kan ook worden omgebouwd tot woning. (bron: site van de Bernissemolen) - Nieuws van de molenaars van de Bernissemolen op Facebook. De molen is te bezichtigen als de wieken draaien en het bord buiten staat (ook op de Facebookpagina wordt aangekondigd wanneer de molen te bezoeken is). En op afspraak.

- Gevelstenen in Geervliet.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag met Vrijmarkt.

- Avondvierdaagse (juni).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Geervliet (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenorganisatie: - Stichting Geervlietse Kernactiviteiten (SGKa) zet zich in voor de belangen en behoud en bevordering van de leefbaarheid in Geervliet. Verder beheert zij Sociaal Cultureel Centrum De Haveling. Deze gemeentelijke accommodatie wordt zonder subsidie in stand gehouden door de geweldige inzet van verenigingen, stichtingen, bedrijven, vrienden en de vele vrijwilligers die gebruik maken van deze voorziening.

- Dorpshuis: - "Na een periode van ca. twee en een half jaar onzekerheid over het (voorlopige) voortbestaan van de belangrijke gemeentelijke voorziening Sociaal Cultureel Centrum De Haveling in Geervliet, is in 2007 overeenstemming bereikt tussen Stichting Geervlietse Kernactiviteiten (SGKa) en de gemeente. De gemeente haalt haar beoogde bezuinigingen en de gebruikers behouden hun voorzieningen. Maar voortzetting van de exploitatie kan alleen met de medewerking van vrijwilligers. Deze zullen de rest van het seizoen moeten aantonen dat De Haveling bij hen in goede handen is." Kennelijk zijn zij daar goed in geslaagd en ook de jaren daarna, want in 2012 verschijnt het volgende persbericht: "Sociaal Cultureel Centrum De Haveling is al jaren van de vrijwilligers en wordt geëxploiteerd door vrijwilligers. De uiteenlopende groep van gebruikers doet recht aan de naam sociaal cultureel centrum. De SGKa, verantwoordelijk voor de exploitatie en het onderhoud van de gemeentelijke accommodatie, gaat met het ondertekenen van de overeenkomst een tweede termijn aan."

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Markenburg in Geervliet heeft ca. 100 leerlingen, ingedeeld in 5 groepen. "Een basisschool kies je voor acht jaar. Het is dan ook een van de belangrijkste keuzes die je als ouder voor je kind maakt. Je wilt je kind goed onderwijs bieden in een veilige en prettige omgeving. Op een school die niet afwacht wat andere scholen doen, maar waar eigen keuzes worden gemaakt, omdat er specialisten werken die weten waar ze het over hebben. Kiezen voor De Markenburg is een keuze voor zo’n school. Een stabiele school die voorop loopt in Nissewaard, die goede leerresultaten behaalt, die het onderwijs extra leuk maakt door veel aandacht te besteden aan natuur, wetenschap en techniek, en waar we het met elkaar vooral ontzettend fijn hebben! Vol trots nodigen we je uit om een kijkje te nemen op onze website. Wil je meer over onze school weten? Bel gerust voor een afspraak en een rondleiding."

- Kinderopvang De Bonte Vlinder richt zich in eerste instantie op de buitenschoolse opvang van de 4- tot 12-jarigen. De opvang is voor en na schooltijd en in de schoolvakanties van 7.00 uur tot 18.00 uur geopend.

- Sport: - Voetbalvereniging GHVV '13.

Reactie toevoegen