Geervliet

Plaats
Dorp
Nissewaard
Voorne-Putten
Zuid-Holland

ZH gemeente Geervliet in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Geervliet in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Geervliet in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Geervliet

Terug naar boven

Status

- Geervliet is een dorp* in de provincie Zuid-Holland, in de streek Voorne-Putten, gemeente Nissewaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1979. In 1980 over naar gemeente Bernisse, in 2015 over naar gemeente Nissewaard.

* De plaats heeft weliswaar in 1381 stadsrechten gekregen, maar wordt vandaag de dag als dorp beschouwd.

- Wapen van de voormalige gemeente Geervliet.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1195 Gervliet, 1206 Gherulieth, 1324 Gheervliet.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk een samenstelling van vliet 'natuurlijke waterloop in getijdengebied' (vergelijk Biervliet) en het Oudnederlandse ger 'speer', hier 'spits toelopend water of land' (vergelijk Geer).(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Geervliet grenst in het N aan het Hartelkanaal; in het W van het dorpsgebied stroomt het riviertje de Bernisse. Verder ligt het dorp O van het dorp Heenvliet, Z van het Botlekgebied, het dorp Rozenburg en de stad Maassluis, ZW van de steden Vlaardingen, Schiedam en Rotterdam, W van de stad Spijkenisse en de Rotterdamse formele woonplaats Hoogvliet, NW van het dorp Hekelingen, N van de dorpen Simonshaven en Zuidland en NO van het dorp Abbenbroek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 hebben de gemeente en het dorp Geervliet 77 huizen met 589 inwoners. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 670 huizen met ca. 1.670 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Archeologische vondsten wijzen op de aanwezigheid van een vanaf de 6e of 7e eeuw tot in de 12e eeuw bewoonde nederzetting (bij Nieuw-Markenburg).(2)

De eerste vermeldingen van Geervliet houden verband met de aldaar in 1179 gevestigde tol op de Bernisse, een brede vaarweg die de eilanden Voorne en Putten van elkaar scheidde. Mogelijk was deze tol gevestigd op een stelle of terp. De inpoldering van ‘de vorsche daer Gheervliet in leyt’ is niet precies te dateren. In 1246 hadden de heren van Putten er een versterkte hoeve. Het Land van Putten omvatte toen behalve de eilandjes die aaneengroeiden tot het huidige eiland Putten een deel van de huidige Hoeksche Waard, een deel van het eiland IJsselmonde en een deel van het huidige Goeree-Overflakkee. Zetel van het bestuur was Puttenstein nabij Heinenoord. In de strijd met de Vlamingen (waarbij de voor deze buren zeer nadelige tol de inzet was) werd dit slot in 1304 verwoest en de heren vestigden zich op hun Geervlietse hof. Geervliet werd daarmee hoofdplaats van Putten.

Bij de inpoldering van het eilandje waarin Geervliet als woonplaats zou ontstaan heeft men een werkwijze gevolgd die gangbaar was voor aan vaarwater gelegen opwassen. Men legde er een dijk om, die men ter plekke van een grotere afwateringskreek in een boog rond die kreek liet lopen. Afwatering vond daarna plaats door een sluis en de buitendijks gehouden kreek werd een bijna natuurlijke haven. Langs deze dijk ontstond bebouwing, eerst aan de buitenzijde. Aan de binnenzijde was kaderuimte voor activiteiten die betrekking hadden op de tol en bij uitbreiding op de zeehandel in het algemeen alsook de visserij. De enkele bewaard gebleven oude tolrekeningen geven een idee van de veelheid en variatie van hetgeen werd aan-, af- en doorgevoerd.

Vanaf de hoefijzervormige dijk ontsloot een polderpad het achterliggend land. Daaraan werd, op enige afstand van de haven, de aan de H. Maagd Maria gewijde kerk gebouwd, mogelijk in eerste instantie als kapel behorend bij de naastgelegen Hof van Putten. Al in 1277 wordt de Geervlietse parochie genoemd als bijdragende in de kosten van een van de kruistochten. Grond behorende tot die heerlijke hoeve werd tegen jaarlijkse vergoeding in de vorm van kapoenen ter bebouwing uitgegeven. Deze gesneden, gemeste hanen werden later door een geldswaarde vervangen. Er ontstond een stratenplan dat al vermeld wordt in een kapoengeldenlijst van 1451 en dat nog altijd ongewijzigd aanwezig is: Kerckstraet, Tollestraet, Sinte Anthonisplaetse, Molenstraet en Visschersziede. Het gaaf bewaard gebleven stratenplan was een van de argumenten op grond waarvan Geervliet in 1975 tot beschermd stadsgezicht is verklaard. (bron en zie verder: Geschiedenis van Geervliet op de site van de lokale heemkundekring)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de in 1972 opgerichte Stichting Oud Geervliet. De vereniging geeft het tijdschrift Oud Nieuws uit. Overzicht van verschenen artikelen in tijdschrift Oud Nieuws 1979-2011.

De stichting heeft o.a. in 1980 het boek 'Geervliet. Van stad naar dorp' uitgegeven, geschreven door Felix van Hoorn. In het kloeke boek (350 pagina’s, 200 afbeeldingen) trekt hij lijnen door van verleden naar heden. Van chirurgijn naar Careijn, van kolfspelende middeleeuwers naar de sportclubs van deze tijd. Het boek is nog bij de stichting verkrijgbaar.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Geervliet heeft 19 rijksmonumenten.

- Geervliet heeft 30 gemeentelijke monumenten.

- Het oude centrum van Geervliet is een beschermd dorpsgezicht en beslaat een oppervlakte van ca. 15 ha.

- Bernisse Molen.

- Gevelstenen in Geervliet.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag met Vrijmarkt.

- Avondvierdaagse (juni).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Geervliet (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Stichting Geervlietse Kernactiviteiten (SGKa) zet zich in voor de belangen en behoud en bevordering van de leefbaarheid in Geervliet. Verder beheert zij Sociaal Cultureel Centrum De Haveling. Deze gemeentelijke accommodatie wordt zonder subsidie in stand gehouden door de geweldige inzet van verenigingen, stichtingen, bedrijven, vrienden en de vele vrijwilligers die gebruik maken van deze voorziening.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Markenburg heeft ca. 120 leerlingen, ingedeeld in 6 groepen. - Kinderopvang De Bonte Vlinder.

- Sport: - GHVV '13 (voetbal).

Reactie toevoegen