Geersbroek

Plaats
Buurtschap
Alphen-Chaam
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

geersbroek_anneville-eik_ulvenhout_a58.jpg

De beroemde Anneville-eik of Troeteleik in de middenberm van de A58 bij Ulvenhout, die bij de aanleg van de A58 gespaard is, moet de komende jaren waarschijnlijk toch nog verdwijnen t.b.v. de verbreding van de A58. (© www.breda-en-alles-daaromheen.nl)

De beroemde Anneville-eik of Troeteleik in de middenberm van de A58 bij Ulvenhout, die bij de aanleg van de A58 gespaard is, moet de komende jaren waarschijnlijk toch nog verdwijnen t.b.v. de verbreding van de A58. (© www.breda-en-alles-daaromheen.nl)

geersbroek_villa_anneville_640x480.jpg

Geersbroek, villa Anneville

Geersbroek, villa Anneville

Geersbroek

Terug naar boven

Status

- Geersbroek is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Alphen-Chaam. T/m 1941 gemeente Ginneken en Bavel. In 1942 over naar gemeente Nieuw-Ginneken, in 1997 over naar gemeente Alphen-Chaam.

- In recente atlassen wordt landgoed Anneville met de bijbehorende bebouwing als plaatsnaam en dus buurtschap benoemd. Wij vinden dat echter elders nergens bevestigd, en beschouwen het dus als sec landgoed, vallend onder de buurtschap Geersbroek. Volgens ons ziet men dat ter plekke ook zo.

- De buurtschap Geersbroek valt onder het dorp Ulvenhout; t/m 1996 viel de buurtschap ook voor de postadressen onder dit dorp. Maar omdat daarna het dorp Ulvenhout naar de gemeente Breda ging en Geersbroek naar de gemeente Alphen-Chaam, en de inwoners van deze buurtschap (en de in dit kader vergelijkbare buur-buurtschappen Couwelaar en Rakens) toch 'in' Ulvenhout wilden blijven wonen, is er voor de postadressen een plaatsnaam 'Ulvenhout AC' (Alphen-Chaam) gecreëerd met een eigen postcode, waar de 3 genoemde buurtschappen sindsdien dus 'in' liggen. Zie verder hierna bij Naamgeving.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
Wordt gezien als samenstelling van broek ‘drassig groenland’ en geers, gaers ‘gras, grasland’. De vormen zonder s maken het mogelijk voor het eerste deel ook te denken aan geer ‘langwerpig toelopend’.(1)

Naamgeving
In 1997 is het gedeelte van de voormalige gemeente Nieuw-Ginneken ten zuiden van de A58, waaronder de buurtschappen Anneville, Couwelaar, Geersbroek en Rakens, onderdeel geworden van de nieuwe gemeente Alphen-Chaam. Aanvankelijk had de nieuwe gemeente plannen om de hele streek waarin de genoemde buurtschappen liggen, Geersbroek te noemen: “Voor het gebied dat valt onder Ulvenhout en Bavel, maar gelegen is Z van de A58, is gekozen voor de naam Geersbroek” (gemeentelijke infokrant, december 1996). Dit om verwarring te voorkomen met de dorpen Bavel en Ulvenhout, die naar de gemeente Breda waren overgegaan.

Voor een deel van de bewoners had de beoogde naamswijziging als consequentie dat ze voortaan niet meer in Ulvenhout zouden wonen, maar in Geersbroek. Onder meer het postcodeboek zou hierop worden aangepast. Na protest van de bewoners is deze wijziging ongedaan gemaakt. Bewoners van de streek vreesden namelijk dat de huizen minder waard zouden worden omdat zij niet meer in Ulvenhout, ‘het Wassenaar van Brabant’, zouden wonen maar in het onbekendere Geersbroek. Als er dan tóch veranderd zou moeten worden, stelden de inwoners alternatieven voor zoals Anneville, Hondsdonk (naar de gelijknamige landgoederen), Cauwelaer of Ulvenhout-Zuid. Het is uiteindelijk respectievelijk ‘Bavel Alphen-Chaam’ (Bavel AC) en ‘Ulvenhout Alphen-Chaam’ (Ulvenhout AC) geworden…

Het postcodeboek en ook de plaatsnaamborden ter plekke zijn hierop aangepast. De postcodes zijn overigens wél veranderd (omdat een postcode altijd maar onder 1 gemeente kan vallen, hebben deze “nieuwe” kernen eigen postcodes gekregen). Geografisch gezien echter blijft de buurtschap Geersbroek natuurlijk gewoon bestaan...

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Geersbroek ligt ZO van Ulvenhout, ZW grenzend aan Couwelaar, N aan de A58, rond de Geerbroekseweg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Geersbroek omvat ca. 80 huizen met ca. 200 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Leden van Buurtvereniging Geersbroek hebben samen met Mozaïek Petra Peeters de Buurtkring gerealiseerd. Onderdeel daarvan zijn de mozaïekpanelen, die verwerkt zijn in boomstammen (zie de 5e rij onder de link), die je kunt bezichtigen in een plantsoen aan de Geersbroekseweg tussen de huisnrs. 23 en 25a.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Onder het motto 'loop ook eens voor een ander' organiseert buurtschap Geersbroek jaarlijks op een zondag in december de Broekloop (genoemd naar een beekje nabij het startpunt). Het evenement heeft namelijk een tweeledig doel: een plezierige belevenis voor lopers en vrijwilligers én een donatie kunnen doen aan een kleinschalig, jaarlijks wisselend goed doel.

Het parcours van de Broekloop - waarbij je kunt kiezen uit de afstanden 3,5 / 5 / 10 / 15 en 20 km - loopt door de prachtige Ulvenhoutse Bossen, over verharde fietspaden, en geheel autovrij. De deelnemers kunnen zich omkleden in champignonkwekerij De Morgenstond, Annevillelaan 230. Na afloop wordt er o.a. champignonsoep en koffie met taart verkocht, waarvan de opbrengst ook aan het goede doel ten goede komt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- “Het Annabos O van Geersbroek wordt ook wel het Sint Annabos genoemd, maar eigenlijk is dit onjuist, omdat het bos genoemd is naar Anna van Egmond, echtgenote van Willem de Zwijger en zij is zeker niet heilig verklaard” (102, nr. 119). Inderdaad heet het bos in de atlas van ANWB en Topografische Dienst foutief `Sint Annabos` en ook het nabijgelegen snelwegknooppunt (A58/A27) heet dus foutief Sint Annabos... Bos in Boswachterij Ulvenhout. Gelegen Z van de A58, nabij landgoed Anneville. Het Annabos is aangeplant tussen 1551 en 1554. Oorspronkelijk lag rond dit bos een aarden walletje. Dit is alleen nog in het westen terug te vinden. De Royaaldreef is een brede laan met hoge loofbomen. De laan is genoemd naar koning-stadhouder Willem III. Door de aanleg van de A58 heeft de majestueuze laan helaas veel aan schoonheid ingeboet.

- Landgoed Anneville (opp. 26 ha) (in het) N van Geersbroek is in 1851 gesticht. In 1934 wordt het een hotel. In de Tweede Wereldoorlog richten de Duitsers er een bakkerij in met verrijdbare ovens. Voor de brandstofvoorziening hakken zij anderhalve hectare bomen om. Het brood gaat naar het front. Aan het eind van de oorlog komt prins Bernhard er met zijn staf wonen. Ook koningin Wilhelmina verblijft hier tweemaal, in maart en mei 1945, enkele dagen voor het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog (het zuiden was eind 1944 al bevrijd).

Thans is het landgoed eigendom van jonkvrouwe Marie H.C. van Meeuwen en haar zonen Wim en Jan Victor Idzard Marie baron de Constant Rebecque. Huize Anneville is verhuurd aan een makelaar. Park van 7 hectare. Het terrein is alleen toegankelijk voor fietsers en wandelaars.

- Als in 1968 wordt begonnen met de aanleg van de A58, blijkt deze dwars door (de oprijlaan van) landgoed Anneville te lopen. Een aantal eiken van het landgoed moet daarom sneuvelen, maar één ervan kan blijven staan, omdat hij precies in de middenberm van de nieuwe snelweg past. Als de snelweg eenmaal in gebruik is, blijkt na een paar jaar dat de boom aan het verdrogen is. Rijkswaterstaat legt daarom een speciaal drainagesysteem aan rond de boom, met een vulpunt op het nabijgelegen viaduct. Daar wordt sindsdien ca. maandelijks 8.000 liter water in gepompt door een tankwagen die dat water uit de nabijgelegen rivier de Mark oppompt. Het systeem werkt goed, want de eik in de middenberm staat er volgens deskundigen beter bij dan de overgebleven laanbomen die naast de snelweg staan. De boom krijgt door al deze maatregelen binnen Rijkswaterstaat de bijnaam Troeteleik. Ook wordt hij wel 'de heilige eik', de Annaville-eik of Wilhelminaboom genoemd.

Helaas moet de boom binnenkort waarschijnlijk toch verdwijnen, omdat hij in de weg staat bij de verbreding van de A58 van vier naar zes stroken, die gaat plaatsvinden vanaf 2020. Gezien de landschappelijke en cultuurhistorische bijzonderheden van de boom, omdat het een opvallend landmarkt is voor iedereen die er langs rijdt, en omdat de omwonenden er natuurlijk ook bijzondere waarde aan hechten, heeft Rijkswaterstaat in 2015 en 2016 uitgebreid onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de inmiddels ca. 180 jaar oude Anneville-eik ondanks de snelwegverbreding toch te kunnen behouden.

Belangrijkste vraag in dit onderzoek was: wat kunnen we doen met het nabijgelegen viaduct om de verbrede A58 er onderdoor te laten lopen, als we niet de ruimte van de middenberm kunnen benutten? Want daar staat immers de eik. De conclusie van Rijkswaterstaat is dat als de boom blijft staan het viaduct niet genoeg ruimte biedt om de verbrede A58 eronder te laten lopen. Zij hebben zorgvuldig afwegingen gemaakt: een verplantingsonderzoek laten doen door een 'bomendokter' (uitkomst was dat de boom niet te verplanten is: hij zou dat niet overleven) maar ook uitgebreid onderzoek naar het viaduct en wat ze daarmee kunnen (aanpassen, afbreken en weghalen, nieuw viaduct bouwen).

Er is met een ingenieursbureau gekeken naar verschillende aanpassingen voor het viaduct. Ook is zelfs gekeken naar de bouw van een nieuw viaduct dat wél de benodigde ruimte biedt. De kosten daarvan bedragen meer dan 3,5 miljoen euro. Daar is geen extra budget voor beschikbaar en Rijkswaterstaat is daarnaast van mening dat de maatschappelijke baten niet opwegen tegen deze kosten. Er is ook gekeken naar mogelijke vermindering van het aantal rijstroken ter plekke, en of wellicht alleen een spitsstrook-constructie voldoende zou zijn, maar beide bleken niet haalbaar vanwege de benodigde verkeersafwikkeling.

Ondanks dit alles blijven de Bomenstichting en Stichting Nationale Boomfeestdag ijveren voor behoud van de boom. De Bomenstichting is er niet van overtuigd dat de boom moet wijken. "Vandaar dat we de Technische Universiteit Delft hebben verzocht civieltechnisch onderzoek te doen naar de mogelijkheden om het viaduct aan te passen. We willen zeg maar een second opinion", aldus woordvoerster Hanna Hirsch. Peter Derksen, directeur van de Nationale Boomfeestdag, was in de tijd van de aanleg van de A58 landschapsarchitect bij Staatsbosbeheer. Hij adviseerde Rijkswaterstaat destijds bij landschappelijke aanpassingen aan rijkswegen, en heeft toen succesvol geijverd voor behoud van de boom. Bij de huidige dreigende verdwijning van de boom voor de verbreding van de A58 zet hij zich daar opnieuw voor in.

Een boom is niet heilig voor Derksen. Hij snapt dat de weg verbreed moet worden om de filedruk te verminderen. "Maar ik vind dat er veel omzichtiger moet worden omgesprongen met deze eik. Honderdtachtig jaar! Dat is waanzinnig oud. Het gaat hier om een uniek groen, nog vitaal monument, niet alleen in Nederland, maar zelfs in Europa. Iedereen die terugkomt van vakantie, uit de richting Antwerpen, komt er langs. Het is een landmark." En daarom moet de Troeteleik Boom van het Jaar 2018 worden, vindt Derksen. "Als dat gebeurt, dan zal de boom op zijn plek worden gehuldigd. Dan kan heel Nederland de waarde ervan inzien." Rijkswaterstaat blijft ervan uitgaan dat de boom wordt verwijderd. "Wel willen we met gemeente, omwonenden en natuurorganisaties in overleg over de wijze waarop de restanten van de boom behouden kunnen blijven. Met het hout ervan willen we een fysieke herinnering in de buurt van Ulvenhout creëren", aldus woordvoerder Eric van Beerendonk. (bron: BN/De Stem, 6-10-2018)

Op 16 oktober 2018 wordt bekend dat de Troeteleik de winnaar is geworden van de eerste Nederlandse Boom van het Jaar verkiezing. De boom wint met een overweldigende meerderheid van 2.834 stemmen. Op nr. 2 eindigde de Troostboom (Limburg) met 1.858 stemmen en op nr. 3 De Makke Janne (Utrecht) met 986 stemmen. Deze eerste verkiezing heeft naast de 265 aangemelde verhalen ook nog eens tot ruim 11.000 stemmen geleid. Het verhaal van deze bijzondere eik, ingezonden door zelfs 10 personen, heeft  de vakjury aangesproken. Landschapselementen die moeten sneuvelen vanwege uitbreiding van mobiliteit, is iets waar de schrijvers zich zorgen om maken. Zowel de heroïek als tragiek rondom deze boom komen hierin naar voren, of zoals een van de vakjuryleden aangaf: "Het aantal uitgebrachte stemmen verwoordt een motie van treurnis." De Troeteleik gaat ons land in 2019 vertegenwoordigen bij de Europese Tree of the Year verkiezing.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) wil naar aanleiding van deze verkiezing alsnog bekijken of de Troeteleik in de middenberm van de A58 bij Ulvenhout behouden kan blijven. "Deze verkiezing laat opnieuw zien hoe groot de betrokkenheid is en hoe breed de wens om de boom te sparen. De minister gaat daarom met betrokken partijen in overleg om te kijken of we tot een oplossing kunnen komen", aldus en woordvoerder van de minister.

Terug naar boven

Links

- Buurtvereniging: - Buurtvereniging Geersbroek.

Reactie toevoegen