Friens

Plaats
Dorp
Leeuwarden
Fryslân

friens_collage.jpg

Friens, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Friens, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Hervormde kerk Friens.JPG

Hervormde kerk Friens

Hervormde kerk Friens

Aan de kerk bij het kerkhof.JPG

Friens, aan de kerk bij het kerkhof

Friens, aan de kerk bij het kerkhof

Friens gezien uit de polder.JPG

Friens, gezien vanuit de polder

Friens, gezien vanuit de polder

De Oude Grou met Friens in de verte..JPG

Vaarwater de Oude Grou, met in de verte Friens

Vaarwater de Oude Grou, met in de verte Friens

Friens

Terug naar boven

Status

Friens is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1983 gemeente Idaarderadeel. In 1984 over naar gemeente Boarnsterhim, in 2014 over naar gemeente Leeuwarden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
13e eeuw Frenigge, 1410 Frenze, 1436 Freentze, 1438 Friense, Freenze, 1505 Freens, 1579 en 1786 Friens.

Naamsverklaring
Ontstaan uit Franingi*, een afleiding met het suffix -ingi (met Friese ontwikkeling tot -ens) van de persoonsnaam Frana met als betekenis 'bij de lieden van de persoon Frana'. Deze persoonsnaam is identiek aan het Oudfriese frâna 'vertegenwoordiger van de graaf, schout', Oudengels fréa 'heer'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Friens ligt W van de A32 en het dorp Grou, NW van de dorpen Akkrum en Nes, N van het dorp Jirnsum, NO van de dorpen Poppenwier en Tersoal, ONO van het dorp Dearsum, O van het dorp Raerd, OZO van het dorp Easterwierrum, ZO van de dorpen Mantgum en Weidum, ZZO van de dorpen Reduzum en Wytgaard, ZZW van het dorp Wirdum en ZW van de dorpen Idaerd, Eagum en Wergea.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Friens 20 huizen met 137 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Onderwijs
Vroeger had Friens een knus schooltje dat door alle kinderen van ieder gezin werd bezocht. De ouderavonden waren altijd gezellig en vormden met de school een sterk bindende factor in het dorpsleven. Toen de school werd opgeheven, dreigde het dorp in dit opzicht in tweeën te worden gesplitst: de katholieke ouders stuurden hun kinderen naar Jirnsum, de overige kinderen gingen naar Reduzum. Doordat er tegenwoordig een schoolbusje naar Reduzum rijdt, gaan nu alle kinderen hier naar school.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Friens heeft 1 rijksmonument, zijnde de Hervormde (PKN) kerk (Van Sytzamawei 1). Bij opgravingen zijn fundamenten gevonden van een tufstenen kerk die hier in de 13e eeuw heeft gestaan. Tot 1580 had het dorp een eigen pastoor, die naast zijn kerkelijke plichten leefde van het kerkenland. Dat land bewerkte hij zelf. Toen de katholieke kerkdiensten in 1580 verboden werden heeft men het altaar uit de kerk gesloopt. Er werd een samenwerkingsverband met Idaard gezocht omdat het dorp, door het geringe aantal inwoners, geen eigen dominee kon bekostigen.

Het huidige kerkgebouw van Friens is gebouwd is 1795, het jaar waarin de Franse tijd begon. Het verklaart de bijzondere omstandigheid dat de familiewapens niet uit de grafstenen, die nu nog in de kerk liggen, zijn gehakt. Het kerkgebouw was op het moment dat zij gebouwd werd, niet zichtbaar en ook niet bereikbaar, waardoor ze gespaard bleven voor vernielingen. In 1886 is de kerk naar de eisen van die tijd verbouwd. Alle grote grafstenen zijn rechtop gezet en de banken zijn afgebroken en als brandhout verkocht. Er werd een nieuw interieur gemaakt en de kuipvormige kansel kreeg een kathedervorm. De kansel is bij de restauratie van 1989 gehandhaafd. De westgevel en de toren dateren uit 1906 en zijn ontworpen door architect Hendrik Kramer. Na de Tweede Wereldoorlog raakt de kerk weer in verval. Bij de restauratie van 1989 is het interieur weer net zo gemaakt als het er in 1887 heeft uitgezien.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Toneelclub Tusken Swin en Moezel brengt jaarlijks in januari een nieuw stuk op de planken.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Rondwandeling Groene Wissel Grou - Jirnsum - Friens - Reduzum - Idaerd (17 km). Door het weidse Friese landschap van de voormalige gemeente Boarnsterhim wandelend kom je door een aantal kleine, zeer karakteristieke Friese dorpjes en geniet je onderweg van de vele fraaie statige boerderijen. De wandeling gaat voor een groot deel over verharde paden en wegen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Friens (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Friens (zie ook het menu bovenaan de pagina voor nog meer artikelen over dit dorp).

- Dorpshuis: - Doarpshûs It Lokaeltsje.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Friens.

Reactie toevoegen