Foudgum

Plaats
Dorp
Noardeast-Fryslân
Fryslân

foudgum_collage.jpg

Foudgum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Foudgum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Foudgum.JPG

Foudgum, met wapen

Foudgum, met wapen

Foudgum (2).JPG

Foudgum, dorp van Piet Paaltjens

Foudgum, dorp van Piet Paaltjens

Foudgum..JPG

Foudgum, de Mariakerk, met zadeldaktoren

Foudgum, de Mariakerk, met zadeldaktoren

Foudgum

Terug naar boven

Status

- Foudgum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Noardeast-Fryslân. T/m 1983 gemeente Westdongeradeel. In 1984 over naar gemeente Dongeradeel, in 2019 over naar gemeente Noardeast-Fryslân.

- Foudgum kan als drielingdorp worden beschouwd met de buurdorpen Raard en Bornwird, omdat het daarmee veel voorzieningen deelt en bijv. een gezamenlijke website, dorpshuis en oranjevereniging heeft. Maar het kan tevens als drielingdorp worden gezien met de buurdorpen Brantgum en Waaxens, omdat het daarmee samenwerkt voor de dorpsbelangen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
944 kopie 1150-1158 Fotdenheim lees: Foldenheim, 1422 Foldeghum, 1449 Foudtgum, 1472 Fouldeghem, 1482 kopie 1495 Foldegum, Foldgum, 1487 Foedegum, 1505 Foudghum. De identificatie van de oudste vorm is onzeker.

Naamsverklaring
Samenstelling van heem, verhoogduitst tot heim 'woonplaats, woning', aanvankelijk met de persoonsnaam Foldo, later met de geslachtsnaam Foldinga, een afleiding met het suffix -ing- van de persoonsnaam Foldo, Oudfries Folda, met als betekenis 'de lieden van Folda'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Foudgum ligt NW van de stad Dokkum en het dorp Bornwird, N van de dorpen Raard en Sibrandahûs, NO van het dorp Lichtaard, OZO van het dorp Blije, ZO van de dorpen Brantgum, Waaxens en Holwerd, ZW van de dorpen Hantum en Ternaard, W van het dorp Hiaure en WNW van het dorp Aalsum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Foudgum 18 huizen met 112 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Foudgum is een vrij gaaf bewaard gebleven wierdedorp. Een volledig ontwikkelde dorpswierde uit de vroege middeleeuwen had centraal een open ruimte. Rond de open ruimte lagen straalsgewijs boerderijen die met het achtereinde gekeerd stonden naar een om de voet van de wierde lopende weg, de ringweg of ossengang genoemd. In later tijd werd op de kruin de kerk gebouwd. In Foudgum is deze bebouwingsvorm nog duidelijk waarneembaar. Vanaf de ringweg lopen 4 paden naar de kerk die op het hoogste punt van de terp staat. Aan het einde van de 19e eeuw is de terp helaas gedeeltelijk afgegraven.

Piet Paaltjens
Het piepkleine dorpje Foudgum geniet toch landelijke bekendheid, omdat François HaverSchmidt hier van 1859 tot 1862 predikant was. Het was zijn eerste gemeente nadat hij zijn studie in Leiden had afgerond. HaverSchmidt heeft nationale en internationale bekendheid gekregen onder zijn pseudoniem 'Piet Paaltjens'. Eén van zijn bekendste uitgaven is 'Snikken en Grimlachjes'. Niet alleen zijn er in het dorp twee straten naar hem genoemd, Foudgum beschikt ook over een informatiecentrum in de kerk waar aandacht wordt gegeven aan François HaverSchmidt. - Uitvoerige informatie over Piet Paaltjens op de lokale dorpssite (inclusief vele gedichten).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Foudgum heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Mariakerk plus de kerkterp. De Hervormde (PKN) Mariakerk (Piet Paaltjenspad 1) staat op het restant van een terp. Van de oorspronkelijke middeleeuwse romaanse kerk resteren nog slechts enkele delen van de toren, die in de 15e eeuw is verhoogd en in 1753 is hersteld. De kerk was begin 19e eeuw in zo'n slechte bouwkundige staat, dat is besloten om hem af te breken. Op dezelfde plaats is een nieuwe kerk gebouwd, waarvoor in 1808 de eerste steen is gelegd. De kerk bezit een 18e-eeuws kabinetorgel, afkomstig uit de Vrije Evangelische Gemeente van Leeuwarden. In 1977 is de kerk gerestaureerd. Stichting Alde Fryske Tsjerken is eigenaar van de kerk. De kerk wordt verhuurd en is een officiële trouwlocatie van de gemeente.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Voor de liefhebbers van een wandeling door en rond Foudgum is de wandelroute 'In de voetsporen van HaverSchmidt' beschikbaar met informatie over de verschillende het dorp, de huizen en boerderijen, en François HaverSchmidt. De wanderoute is naar keuze 500m, 4 km of 6,5 km (omdat hij in 3 stukken is verdeeld).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Foudgum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Foudgum.

- Nieuws: - Nieuws uit Foudgum, Brantgum en Waaxens op Twitter. - Nieuws uit deze dorpen op Facebook.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Foudgum.

Reactie toevoegen