Enschede

Plaats
Stad en gemeente
Enschede
Twente
Overijssel

enschede haverstraat 1903 [640x480].jpg

Enschede Haverstraat 1903

Enschede Haverstraat 1903

OV gemeente Enschede in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Enschede in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Enschede in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Enschede

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Enschede.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Enschede.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Enschede (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Enschede is een stad en gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Twente.

- De gemeente Enschede is per 1-5-1934 vergroot met de gemeente Lonneker. Een uitvoerige motivatie omtrent deze herindeling kun je lezen in de Memorie van antwoord = toelichting van de minister waarom hij een samenvoeging van de gemeente Lonneker met de gemeente Enschede wenselijk vindt. Een grenscorrectie, met handhaving van de gemeente Lonneker, die door sommigen werd bepleit, zou van de gemeente Lonneker zo'n smalle 'schil' om de vergrote stad overlaten, dat dat niet levensvatbaar werd geacht.

- Onder de gemeente Enschede vallen naast de gelijknamige stad en hoofdplaats verder nog de dorpen Boekelo, Glanerbrug, Lonneker en Usselo en de buurtschap Broekheurne, een deel van de buurtschap Driene (dit deel valt onder Lonneker), de buurtschap Rutbeek (valt onder Usselo) en het grootste deel van de buurtschap Twekkelo. Deze dorpen en buurtschappen hebben destijds (jaren zeventig) geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek gekregen, postaal gezien en voor de gemeentelijke basisregistraties (BAG) liggen deze plaatsen daarom 'in' Enschede. In totaal zijn dit 1 stad, 4 dorpen en 4 buurtschappen.

- Het CBS betitelt het buitengebied van Boekelo als buurtschap Goorseveld (wijk 9, buurt 97) met ca. 1.400 hectare en 900 inwoners, maar in de provincie-atlas Overijssel (1) wordt deze niet vermeld, dus of dit in de praktijk ook zo beleefd wordt, is de vraag. Deze atlas noemt Dolphia, gelegen tussen Glanerbrug en Enschede, wel een buurtschap (volgens diverse publicaties valt dat onder Glanerbrug), maar door alle nieuwbouw in dat gebied krijgt het tegenwoordig meer de gedaante van een wijk.

- Onder de stad Enschede vallen ook de buurtschappen Broekheurne en Twekkelo (deels).

- Wapen van de gemeente Enschede.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Enschede.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Enschedé, met de klemtoon op de eerste lettergreep.

In het Nedersaksisch
Eanske. De reiziger Harm Boom, die ook Enschede bezocht rond 1840, vermeldt de plaatselijke uitspraak Anze.

Oudere vermeldingen
1118 falsum kopie 13e eeuw Aneschedhe, 1119 Anneschethe, 1188 ingevoegd eind 13e eeuw Enschede, 1280 Enscede, 1395-1396 Entscede. In het taalkundige en historisch-geografische boek “Notitia Germaniae Inferioris” (Menzonis Alting, 1697) vinden we (uit het Latijn, vrij vertaald): “ENZE wordt in Utrechtse Perkamenten ook ANZE genoemd. Het is een stadje met een grondgebied dat zich uitstrekt tot aan de gemeenschappelijke grenzen van de Bisdommen Utrecht en Munster. Vandaar ook dat de naam Enschede, die het stadje nu draagt heel goed en zuiver gekozen is”. In de 18e eeuw gebruikten de secretarissen van het Stadsgericht en die van het Landgericht steeds de naam Eindscheide of Eijndscheijde.

Naamsverklaring
- Ane-, Anne- heeft men opgevat als misschien 'aan de', maar dat wordt betwijfeld; schede betekent letterlijk 'scheiding', bijvoorbeeld een waterscheiding, een grens of zelfs een heuvelrug. In de 17e eeuw werd de naam verklaard als Eindscheiding, hetgeen ook al in de spelling tot uitdrukking kwam, bijvoorbeeld 1395 Entscede, 1552 Endschede, 1716 Endscheide. Uit de Franse tijd dateert de uitspraak Enschedé (vóór 1700 in Holland reeds Enskedee), wellicht gehandhaafd ter vermijding van associaties met het woord schede. De plaatselijke uitspraak plaatst de klemtoon op de eerste lettergreep. (2)
- Anderen denken aan een verklaring ‘aan de Es’ (naar het uitgebreide essencomplex aan de oostkant van de stad).

Terug naar boven

Ligging

Enschede ligt in het O van Twente, ZO van Hengelo. In het O grenst de gemeente aan Duitsland (Gronau).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Enschede, die dan nog slechts de stad omvat, 481 huizen met 3.721 inwoners. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 65.000 huizen met ca. 157.000 inwoners, waarvan ca. 131.000 in de stad.

Terug naar boven

Geschiedenis

Enschede krijgt al in 1325 stadsrechten, maar komt pas na 1830 echt tot ontwikkeling door de textielnijverheid.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad en gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- De Canon van Enschede omvat de geschiedenis van deze stad in 43 zogeheten 'vensters', oftewel markante gebeurtenissen uit de geschiedenis van de stad.

- Geschiedenis van Enschede.

- Stadsarchief Enschede.

- Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker bestudeert de geschiedenis van de stad plus de dorpen van de voormalige gemeente Lonneker.

- De Achteruitkijkspiegel is een site over de geschiedenis van Enschede, waar lezers worden uitgnodigd te reageren en ook zelf bijdragen te plaatsen.

- Artikel over de ruimtelijke ontwikkeling van Enschede.

- Beschrijving van de grote stadsbrand van 1862 door Egbert van de Haar.

- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Enschede (even scrollen op de pagina), aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Op 13 mei 2000 vond de vuurwerkramp plaats in Enschede. Meer dan 40 hectare stad werd volledig verwoest. Het menselijk leed en de materiële schade waren niet te overzien. De afgelopen jaren is hard gewerkt aan de wederopbouw van de getroffen wijk Roombeek. De vernieuwing van de wijk is in 2010 voltooid. De voormalige Grolsch-brouwerij in Roombeek is onder de naam Brouwhuis in 2013 herbestemd als woon- en werklocatie.

- Watervisie Enschede 2013-2025.

- Coalitieakkoord Enschede 2014-2018.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Enschede heeft als stad 60 rijksmonumenten.

- Enschede heeft 155 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapel.

- Oosterkerk (Oostburgweg).

- Gevelstenen in Enschede.

- In museum TwentseWelle wordt het verhaal verteld over hoe de mens de streek Twente, net na de laatste ijstijd betrad en hier zich vestigde. De natuur, de jacht, het verzamelen, de landbouw, de ontwikkeling van land naar stad en streek, de opkomst van de industrie, arbeid, innovatie, techniek en samenleving zijn hierin de belangrijkste onderwerpen.

- Rijksmuseum Twenthe heeft een gevarieerde collectie beeldende kunst en kunstnijverheid vanaf de middeleeuwen tot heden.

- In de 'Spoorzone' staan replica's van de zogeheten wigboldpalen (grenspalen). Met deze in 2008 geplaatste wigboldpalen wordt de voormalige grens van het stadsgericht Enschede (vanaf 1818 tot 1884 gemeentegrens tussen deze stad en Lonneker) aangegeven. - Fotoverslag van een 'loakgang' langs de wigboldpalen Enschede-Lonneker (= officieel een inspectie van de grensscheiding, tegenwoordig eerder een tocht langs de grensstenen).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het Booster Festival (op een zaterdag begin april) is een Muzikantendag, Conferentie en Showcasefestival, waarin muzikaal talent uit de regio een podium, kennis en netwerk krijgt aangeboden. Voor de muzikantendag, conferentie en netwerkdiner geldt een entreeprijs. Het showcasefestival is gratis toegankelijk.

- De Enschede Marathon (op een zondag eind april) is er al sinds 1947 en is daarmee de oudste marathon van Nederland. Dit internationale topsportevenement trekt ca. 9.000 deelnemers. Naast de marathon (42,195 km) kun je ook kiezen voor de afsfanden 21, 10 en 5 km. Daarnaast is er ook een KidsRun van 1 km. Deelnemers en bezoekers genieten van de spannende wedstrijden bij zowel de vrouwen als de mannen. Maar ook de recreant is bij de Enschede Marathon belangrijk. Qua faciliteiten en parcours doen ze er alles aan om de deelnemers en het publiek een onvergetelijke sportieve dag te bezorgen. Gedurende het hele jaar is het marathonbureau bezig met de organisatie, ondersteund door een vaste groep sectorhoofden en commissieleden. Op de dag zelf zetten meer dan 1000 vrijwilligers zich in om alles op rolletjes te laten lopen. Voor een indruk van hoe het er hier aan toegaat, zie het filmpje Sfeerverslag Enschede Marathon 2016.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Jazzpodium De Tor profileert zich als "het oudste en misschien wel beste Jazzpodium van Noord- en Oost Nederland".

- Projectsite herinrichting landelijk gebied Enschede-Zuid.

- In Nederland komt nog maar 100 hectare 'levend' hoogveen voor, waarvan bijna 12 hectare in het Aamsveen. In het gebied komen veel fazanten, eenden, boompiepers, roodborsttapuiten en nachtzwaluwen voor. Verder reeën en reptielen. Hier leeft nog een van de belangrijkste populaties boomkikkers van Nederland. Maar de Enschedese boomkikker is in de afgelopen jaren zo hard in aantal achteruit gegaan, dat deze dreigt te verdwijnen. Het dier is voor zijn voortbestaan afhankelijk van een kleinschalig landschap met houtwallen en ondiepe poelen. Een typisch Twents landschap, dat echter onder druk staat. Daarom is in 2014 een speciaal boomkikkerreservaat aangelegd, tussen het Aamsveen en het Witteveen.

Quinten Bulte was benieuwd naar zijn 'boomkikkerzoekvaardigheden' in het Aamsveen, nadat hij ze enkele keren eerder in 2015 niet had aangetroffen. In september 2015 is het hem dan toch gelukt. - Zie hier de foto's van de boomkikker die hij heeft gevonden, en nog een foto van een gehakkelde aurelia (vlinder), die van een braam snoept.

- Het Kristalbad is een gebied van 40 hectare tussen Enschede en Hengelo, dat de afgelopen jaren is ingericht voor waterberging in combinatie met natuur. Het gebied dient als wateropslag bij hoosbuien. Hier wordt het water van het hoger gelegen Enschede opgevangen en daardoor houden de Hengeloërs droge voeten. Het watergebied zorgt ook voor nazuivering, na de Enschedese waterzuivering. De natuur varieert van bos, via struiken, riet en ruig grasland tot open water. Het Kristalbad functioneert als een ecologische verbindingszone door de Twentse stedenband, maar ook als wandelgebied voor de inwoners van de genoemde steden. Het Kristalbad biedt ruimte voor de berging van 187.000 m3 water.

- In het oude koetshuis van Landgoed Hof Espelo (niet te verwarren met de buurtschap Espelo bij Holten) vind je het Bezoekerscentrum Koetshuis Hof Espelo. Wandelaars en fietsers kunnen hier terecht voor achtergronden, exposities, excursies en informatie over de natuurgebieden rondom Enschede.

Terug naar boven

Beeld

- De site Enschede in ansichten bevat ca. 3.000 ansichtkaarten van de stad en de dorpen in de gemeente.

- Filmpje over synagoge door John M. Pieper.

- Filmpje over de monumentale Jacobus de Meerdere-kruiskerk door John M. Pieper.

- Filmpje over Expositie Gerard de Lairesse door John M. Pieper.

- Filmpje over het Volkspark door John M. Pieper.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Enschede.

- Algemeen: - Enschede-Stad is een zeer informatieve site over deze stad, met o.a. geschiedenis, beschrijvingen van de tientallen wijken, honderden foto's, bouwprojecten, reportages en een actief forum.

- Sport: - Vereniging Rekreatie Sport Twente doet aan hardlopen, Nordick Walken en zaalsport. Het sociale aspect van het samen sporten vinden ze ook belangrijk. Ook zijn er regelmatig activiteiten buiten de vaste trainingstijden. Je kunt evt. 3x vrijblijvend gratis meedoen alvorens lid te worden. Ze trainen op zaterdagochtend op het Buurserzand en op woensdagavond op de Universiteit Twente. Ook organiseren ze 2x per jaar de in de regio bekende Bommelasloop over het Buurserzand.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Enschede RK.

Reactie toevoegen