Engelen

Plaats
Dorp
's-Hertogenbosch
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

engelen_1200_jaar_2015.jpg

Engelen heeft in 2015 het 1200-jarig bestaan gevierd. D.w.z. de nederzetting is in werkelijkheid ouder, maar in 815 wordt de naam voor het eerst vermeld in de archieven, en dat wordt voor jubilea dan vaak als ontstaansjaar gehanteerd.

Engelen heeft in 2015 het 1200-jarig bestaan gevierd. D.w.z. de nederzetting is in werkelijkheid ouder, maar in 815 wordt de naam voor het eerst vermeld in de archieven, en dat wordt voor jubilea dan vaak als ontstaansjaar gehanteerd.

engelen schoolstraat [640x480].jpg

Engelen Schoolstraat

Engelen Schoolstraat

NB gemeente Engelen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Engelen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Engelen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Engelen

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Engelen.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Engelen.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Engelen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Engelen (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Engelen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente 's-Hertogenbosch. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1971.

- De gemeente Engelen is in 1922 vergroot met de gemeente Bokhoven.

- Het dorp Engelen heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek toegekend gekregen, en ligt daarom - net als Empel en buurdorp Bokhoven - voor de postadressen 'in' 's-Hertogenbosch. Geografisch en sociaal gezien is het echter nog steeds wel degelijk een dorp met een eigen identiteit.

- Wapen van de voormalige gemeente Engelen.

- Voor de indeling van het grondgebied van de gemeente 's-Hertogenbosh is Engelen een 'stadsdeel', dat naast het gelijknamige dorp verder nog het dorp Bokhoven omvat en de wijken Haverleij, Engelermeer, Henriettewaard en De Vutter.

- Onder het dorp Engelen valt ook de buurtschap Dieskant (deels).

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Engele.

Oudere vermeldingen
1147 kopie 13e eeuw Angle [LNT 131], 1186 kopie 13e eeuw Engle [LNT 131], 1245 Engelen [OBNB 212], 1373 tot Enghelen [Boer 1998:53], 1773 Engelen [kaart Sepp 17].

Naamsverklaring
De naam stamt van het Oudnederlandse angila* 'bocht' [LNT 131]. Onder de oude vormen van deze plaats werden ook wel 815 kopie ca. 1170 Angrisa en 1e helft 9e eeuw kopie ca. 1170 Angrise [TW 319] geschaard, maar de identificatie daarvan is onzeker: ligging onbekend, waarschijnlijk in Noord-Brabant [LNT 68].(1)
* Gereconstrueerde vorm.

De lokale heemkundekring stelt wél te kunnen afleiden dat die oude namen op dit dorp betrekking hebben: "In de Codex van Lorsch staat dat in 815 de Frankische edelman Alfger zijn bezittingen in Angrisa schonk aan de Benedictijners van de Abdij van Lorsch. Dat hier met Angrisa het dorp Engelen wordt bedoeld, valt af te leiden uit de gelijktijdig vermeldde giften in Empele (Empel), Orthinon (Orthen) en Rosmalla (Rosmalen). Angrisa is een samentrekking van Angala (verwant met het Latijnse woord angulus, dat 'hoek, bocht' betekent) en het Germaanse woord risan dat 'rijzen' betekent. Angala risa was dus een nederzetting die gevestigd was nabij een bocht (in de Dieze) en die nederzetting was 'gerezen' = hoger gelegen op de terpen die wij heden ten dage nog kennen. Derhalve: Angala risa: het gerezen Engelen. De uitgang -ala van Angrisa is door de tijd versleten. Vergelijk met Amstelredam naar Amsterdam. Zo ontstaat Angrisa met de wortel Angala waar Engelen op terug te voeren is."

Terug naar boven

Ligging

Engelen ligt direct NW van 's-Hertogenbosch, N van de A59.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Engelen, die slechts het dorp omvat, 50 huizen met 405 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.200 huizen met ca. 5.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring Angrisa is in 2009 opgericht (maar was sinds 1983 al actief als werkgroep van Heemkundekring Onsenoort, die op haar site stelt Engelen ook nog steeds tot haar werkgebied te rekenen).

- Verhalen over de geschiedenis van Engelen op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Haverleij is een nieuwbouwwijk op een Vinex-locatie op grondgebied van dorp/stadsdeel Engelen. Het gebied heeft een bijzondere invulling gekregen. De vormgeving van Haverleij is uitgegaan van het principe van een vestingstad. Hier omheen zijn 10 'kastelen' geplaatst. Voor elk 'kasteel' is een aparte architect aangetrokken. Het grootste object is het slot Haverleij dat een klein dorpje vormt. Ook is er een golfbaan op het terrein aanwezig.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Engelen heeft 2 rijksmonumenten.

- Gevelstenen in Engelen.

Terug naar boven

Evenementen

- Het dorp heeft in 2015 het 1200-jarig bestaan gevierd (o.a. middels het Historisch Festival Engelen). Overigens gold dat ook voor de eveneens Bossche kernen Empel, Orthen en Rosmalen (want die staan in hetzelfde document uit 815 vermeld).

- Avondvierdaagse (juni).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De gemeente Den Bosch heeft in 2009 een landbouwbedrijf met 47 hectare grond in de Diezemonding aangekocht. Met de grond is natuurgebied De Diezemonding uitgebreid van 26 hectare naar 73 hectare. Natuurpark De Diezemonding ligt in de Henriëttewaard en de Ertveldpolder, N van Engelen, Z van Crèvecoeur. Het is genoemd naar de ligging aan de Diezemonding, dat wil zeggen waar de rivier de Dieze uitkomt in de Maas. Een deel van het aankoopbedrag is betaald door het winnen van klei. Daarmee is tegelijkertijd het natuurgebied ingericht. Een gedeelte is verkocht aan waterschap Aa en Maas. Het waterschap heeft tevens een vispassage bij Crèvecoeur aangelegd. Langs de Dieze is een ecologische verbindingszone aangelegd. Verder wordt er gewerkt aan een pontje over de Dieze, met aansluitend een fietspad en enkele pleisterplaatsen. - De Diezemonding wordt begraasd door een kudde Rode Geuzen.

- Het Engelermeer is een meer ZW van Engelen. Bij de gemeentelijke herindeling van 1997 is het geheel onder de gemeente 's-Hertogenbosch gekomen. Voorheen viel het (grotendeels) onder Vlijmen. Het NO deel van de Vughtse Gement en het gebied van het Engelermeer worden het waterbergingsgebied voor Den Bosch in perioden van hevige regenval. Het al bestaande waterbergingsgebied Bossche Broek bleek namelijk niet voldoende als de wateraanvoer via de Maas en via Aa en Dommel op elkaar 'botsen'. Daarom was extra capaciteit nodig. Voor de realisatie van dit project is landbouwgrond in de Gement aangekocht. Rond woningen en boerderijen zijn kades aangelegd. Het is de bedoeling dat het water onder de snelweg A59 door kan. Een deel van de A59 moet daarvoor op palen worden gezet. (2008)

Terug naar boven

Links

- Rond 2000 telden Engelen en Bokhoven samen nog geen 3.000 zielen. Het tweelingdorp is nu hard op weg naar een inwonertal van 6.000. De ontwikkeling van de recent ontwikkelde wijk Haverleij verhoogt de druk op de bestaande voorzieningen. De inspanningen van Bestuursraad Engelen en Bokhoven zijn er dan ook vooral op gericht om het voorzieningenniveau mee te laten groeien met het inwonertal. Zowel de sociale als de fysieke infrastructuur dienen verder te worden ontwikkeld. Tegelijkertijd zet de Bestuursraad zich in om het eigen dorpse karakter van deze dorpen te behouden.

- "Waar een klein dorp groot in kan zijn, wordt bewezen door de Brabantse gemeenschap Engelen, onder de rook van 's-Hertogenbosch. Het in 2011 gerealiseerde Multifunctioneel Centrum Engelerhart biedt onderdak aan voetbalvereniging FC Engelen, Jeugd- en Jongerenwerk De Schuilplaats, Jenaplanschool Antonius Abt, kinderdagverblijf Dribbel, naschoolse opvang Eijgenwijze, kind-opvang Kanteel, Dansschool Dansplaats, de Yoga en Boxing Boldy. Op het Engelerpark is ook nog een aantal verenigingen actief en nauw betrokken met Engelerhart: de Hardloopclub, de Tennisvereniging, Survival U-Base, de Avondvierdaagse, Segway Polo Nederland, Bootcamp Boldy en Sporthal Engelerhout. Andere gemeenten laten zich er graag door inspireren. Heb je interesse om eens te komen kijken: de koffie staat klaar. En ik mag de gelukkige zijn die het beheer van Engelerhart met liefde mag uitvoeren: John Cornelissen."

- Site van dorpskrant De Tweeterp (voor Engelen en Bokhoven). - De Tweeterp op Facebook.

- In dorpshuis De Engelenburcht kan iedereen uit Engelen en Bokhoven terecht voor activiteiten in het kader van welzijn en cultuur. Daarnaast is het café van de Engelenburcht elke doordeweekse avond open. In de Engelenburcht is ook een hulpsecretarie (= een dependance van het gemeentehuis) van de gemeente 's-Hertogenbosch gevestigd. De gemeente wil de hulpsecretarie sluiten wegens teruglopend gebruik. De Bestuursraad vindt dit geen goed plan en wil de hulpsecretarie juist uitbreiden met name met een WMO-loket. Bestuursraad en gemeente zijn hier anno 2016 over in gesprek.

Reactie toevoegen