Engelbert

Plaats
Dorp
Groningen
Groningen

engelbert nh kerk [640x480].jpg

Engelbert dorpsgezicht met NH kerk

Engelbert dorpsgezicht met NH kerk

Engelbert

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Engelbert.

Terug naar boven

Status

- Engelbert is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Duurswold, gemeente Groningen. Van 1808 tot 1811 was het dorp ingedeeld bij de in eerstgenoemd jaar ingestelde gemeente Westerbroek. Meer 'rechten' dan publicatie van Besluiten en inkwartiering van troepen had men in die periode overigens niet. Dit laatste betekende vaak dat de soldaten door de inwoners moesten worden gevoed en onderhouden. Na de inlijving bij het Franse keizerrijk werd deze gemeente gesplitst en kwam Engelbert onder de gemeente Noorddijk te vallen (1811-1969). In 1969 ging het grootste deel van de gemeente Noorddijk, en daarmee ook het dorp Engelbert, over naar de gemeente Groningen.

- Het dorp heeft helaas - evenals de andere dorpen in de gemeente Groningen - destijds geen eigen postode en woonplaatsnaam toegekend gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het daarom 'in' Groningen.

- Het dorp ligt in een gebied dat in de regio bekend staat als de MEER-dorpen, wat staat voor Middelbert, Engelbert, Euvelgunne en Roodehaan. Waarbij eigenlijk alleen de eerste twee dorpen zijn. Euvelgunne was een buurtschap, thans bedrijventerrein ZW van Middelbert, en Roodehaan is een buurtschap van een handvol panden Z van het dorp, en valt in de praktijk ook onder het dorp Engelbert (voor de postadressen ligt deze buurtschap echter, evenals Engelbert zelf, 'in' Groningen).

- Engelbert ligt in het in ontwikkeling zijnde nieuwe woongebied Meerstad, welke naam is afgeleid van het in ontwikkeling zijnde meer aldaar, maar ook te maken heeft met het hiervoor vermelde begrip MEER-dorpen. Het dorp zal wel haar dorpse karakter behouden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1323 Egniberde, 1332 Ecgneberde, 1335 Egneberd, 1370 Egnaberth, Egnebergh, ca. 1660 Engelbert.

Naamsverklaring
- Egna
betekent 'van die van de persoon Egge' en bert 'huizengroep, buurt'. Uit Egnebert is waarschijnlijk onder invloed van de buur-plaatsnaam de vorm Engelbert ontstaan.(1)

- Volgens (2) zou de plaatsnaam 'kleine buurt' of 'klein dorp' betekenen.

Terug naar boven

Ligging

- Engelbert ligt O van Groningen, W van Harkstede, Z van Middelbert, rond de Engelberterweg.

- Geografische bijzonderheid: de grens tussen Middelbert en Engelbert loopt midden door de Olgerweg, die haaks op de beide 'dorpswegen' van deze dorpen naar Groningen-Euvelgunne en de buurtschap Oude Roodehaan loopt. Als je over die weg komt vanuit Groningen, staat links van de weg een plaatsnaambord `Middelbert gem. Groningen` en rechts van de weg een bord `Engelbert gem. Groningen`. Volgens ons is dit een unicum in ons land, in die zin dat er wel meer wegen zijn waar gemeente- en/of dorpsgrenzen door het midden van de weg lopen, maar dat staat elders doorgaans niet expliciet met de respectievelijke plaatsnaamborden aangegeven.

- In Engelbert is, evenals in buurdorp Middelbert, sprake van enkele haast Baarle-Nassau-achtige 'bijzondere grensgevallen', die je op de foto's onder de link gevisualiseerd ziet (de eerste 4 foto's met de bijbehorende teksten).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Engelbert 32 huizen met 193 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Engelbert wordt in de 13e eeuw voor het eerst vermeld. Door zijn lage ligging is het dorp vaak overstroomd; in 1257, 1262 (aardbeving) en in 1267 (de Marcellusvloed). Dat kwam enerzijds door de turfafgraving en anderzijds door de bebouwing, waardoor de grond inzakte. Daardoor was de afwatering via de Hunze naar het Reitdiep niet meer goed mogelijk. Het moest via het Scharmerzijlvest naar Delfzijl. Hiertoe werd in 1370 een overeenkomst getekend, waarmee het dorp werd 'ingelaten' in het zijlvest van de Drie Delfzijlen.

In de 17e eeuw werd het turfsteken echt stevig aangepakt. Maar waar veen was weggegraven, ontstonden watervlakten. Het noodweer tijdens de Sint-Maartensvloed in november 1686 richtte dan ook veel schade aan; alle dijken langs de Eems en Dollard werden weggeslagen; in Engelbert werden 16 huizen beschadigd en 40 koeien weggespoeld. Bij de kerstvloed van 1717 kwam zelfs de stad Groningen onder water te staan. Het dorp verloor toen 12 huizen en het nodige vee. Maar zelfs nadat het te bemalen land geheel omdijkt was en er twee watermolens waren gebouwd, was het overstromingsgevaar nog niet weg. Werd de torenklok geluid, dan was er weer een dijk doorgebroken. Het gevaar was pas geweken nadat men een sluis had gebouwd en de beide molens naar de Borgsloot had verlegd; de situatie werd nog beter door de komst van een stoomgemaal in 1910.

Engelbert heeft een heuse burcht gekend: het “Huis Delmina”, in 1779 gebouwd door de heer Hendrik Woortman, in 1839 afgebroken. Waarschijnlijk heeft Hendrik Woortman de Woortmansdijk aangelegd. Dat die modderweg in 1874 een grindweg werd, was een hele verbetering. In 1927 werd de weg verhard. Nog beter werd het in het dorp bij de aanleg van het Woldjerspoor. De afgraving die daarvoor nodig was, resulteerde in het huidige natuurbad. De springtoren in het bad staat er al sinds 1935.

Waar vroeger het spoor liep, is nu een gelijknamige weg aangelegd. Het voormalige stationsgebouw doet nu dienst als woonhuis en opslagplaats. Café Spoorzicht heeft zijn naam veranderd in café Engelstede. Als je over de Woldjerspoorweg loopt, zie je in de diepte het nieuwe Multifunctioneel Centrum (MFC) liggen, met daarachter de sportvelden van v.v. Engelbert en de ijsbaan. (bron: Belangenvereniging MEER-dorpen. Samensteller van het artikel aldaar en ©: W.J.A. Pauwelussen)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2011 zijn delen van Engelbert (en buurdorp Middelbert) ingericht als 30 km-gebied.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Hervormde kerk is het enige rijksmonument van het dorp. Kerk op omheind kerkhof. Langgerekt driezijdig gesloten kerkgebouw waarvan het muurwerk uit de 13e-14e eeuw dateert. In het koor een sacramentsnis met gebeeldhouwde bekroning. In de dakruiter een klok uit 1630. Op de plaats van het koor in de huidige kerk stond tot 1594 een kapel. Daarna is er een kerk gebouwd, die vergroot werd in 1779 en in 1904 een nieuw dak met toren kreeg. De barokke preekstoel uit 1781 van het kerkje van Heveskes is in 2012 herplaatst in de kerk van Engelbert. De oorspronkelijke preekstoel van de kerk staat nu in de kerk van Baflo. - Het Flentrop-kerkorgel is in 2013 gerestaureerd.

De kerk is tegenwoordig niet meer als zodanig in functie. Het gebouw wordt verhuurd voor concerten, lezingen, huwelijken, erediensten, afscheidsdiensten, workshops, symposia, exposities of voor wie iets te vieren heeft. Op verzoek kan worden gezorgd voor koffie / thee met eigen gemaakt gebak. Er is een piano aanwezig en de kerk beschikt over een geluidsinstallatie en een ringleiding. Het orgel mag bespeeld worden. De kerk heeft geen kerkbanken, maar losse stoelen waarmee je iedere gewenste opstelling kunt maken. Er is ruimte voor maximaal 100 gasten. Voor nadere informatie kun je terecht bij de Culturele Commissie Engelbert, die bestaat uit vrijwilligers die zich inzetten voor beheer, onderhoud en verhuur van de kerk.

- Engelbert had van 1929 tot 1941 een station aan de spoorlijn Groningen-Weiwerd. Het stationsgebouw staat er nog (aan de weg Woldjerspoorweg). Voor nadere informatie zie de link.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Zwemvierdaagse (juli) in het Natuurbad.

- Christmas Fair (weekend half december).

- Mits het in de winter hard genoeg vriest natuurlijk, biedt IJsvereniging Eensgezindheid een fantastische plek om op natuurijs te schaatsen, met o.a. een officiële 400 meter baan, een veilig gedeelte voor de kleintjes, een mogelijkheid om ijshockey te spelen (sticks aanwezig tegen borg), een kantine met verschillende versnaperingen, voldoende parkeergelegenheid en een ruim terras.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In Natuurbad Engelbert kun je nog heerlijk genieten van de ouderwetse sfeer van een openlucht zwembad. Wat betreft de veiligheid zijn ze echter wél helemaal bij de tijd; het zwemmen staat tussen 13.00 uur en 18.00 uur onder toezicht van gediplomeerd zwempersoneel. Ervaren zwemmers kunnen gebruik maken van de beroemde duiktoren van maar liefst 5 meter hoog, waar op verschillende hoogtes duikplanken zijn aangebracht. Voor het zonnebaden zijn er diverse zonneweides. Het zwembad is geopend van half mei tot eind augustus. Behalve zwemmen kun je ook zeilen en surfen op de Engelberter plas.

- Ommetjes zijn korte wandelroutes, die door Landschapsbeheer Groningen en bewoners zijn uitgezet in en rond hun dorp in de provincie Groningen. Vaak lopen ze over historische paden. Ommetjes maken het landschap toegankelijk en beleefbaar. Voor bewoners zijn het heerlijke zondagmiddag- en zomeravondwandelingen, voor bezoekers een ontspannen en leuke manier om de provincie te ontdekken. Het Ommetje Meerstad, Middelbert en Engelbert is een wandelroute van 7,8 kilometer door zowel het nieuwe woon- en recreatiegebied Meerstad, als door de in de titel van de wandeleroute genoemde oude dorpen in het gebied. Hiermee krijg je een goed beeld van de prachtige natuur in het gebied, de historie en de actuele ontwikkelingen.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging MEER-dorpen*. De tweemaandelijkse dorpskrant MEER-nieuws is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).
* Wat deze afkorting betekent, kun je hierboven lezen onder het kopje Status.

- In het Multifunctioneel Centrum (MFC) Engelbert vinden vele lokale verenigingen een onderkomen.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Driebond. - Vanuit de visie ‘samen spelen, samen delen’ leren zelfs de allerkleinsten bij SKSG Engelbert om respectvol met elkaar om te gaan. Ze bieden kinderdagopvang, peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang, waar kinderen heerlijk kunnen spelen in de grote tuin. Dankzij de overkapping hebben ze nooit last van regen. Ze kunnen de grote sporthal gebruiken van het sportcomplex in het MFC en beschikken over een skatebaan en een voetbalkooi. Gaandeweg krijgen krijgen de kinderen meer vrijheid en zelfstandigheid. Met als motto ‘dat kan ik zelf’ wordt zelfredzaamheid al op jonge leeftijd gestimuleerd.

- Sport: - v.v. Engelbert (voetbal).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Engelbert.

Reactie toevoegen