Elshof

Plaats
Buurtschap
Olst-Wijhe
Salland
Overijssel

Elshof

Terug naar boven

Status

- Elshof is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Olst-Wijhe. T/m 2000 gemeente Wijhe.

- De buurtschap Elshof valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Wijhe.

- De buurtschap Elshof heeft officiële, blauwe plaatsnaamborden en heeft daarmee een bebouwde kom.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1200 de Elshoue, ca. 1310 ten Elshove, 1899 Elshof.

Naamsverklaring
Samenstelling van de boomnaam els en hof ´boerenhofstede´.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Elshof ligt O van Wijhe, W van Raalte, ZW van Heino, Z van Lierderholthuis, N van Broekland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Omdat veel buurschappen, zo ook Elshof, geen eigen postcode en postale plaatsnaam hebben en daarmee in die zin geen formele woonplaats zijn, ligt vaak de begrenzing ook niet formeel vast, en is het daarmee soms ook lastig de afbakening van de woonplaats-in-de-praktijk te bepalen. Voor de postadressen ligt de buurtschap immers 'in' Wijhe. Binnen de bebouwde kom van de buurtschap wonen nog geen 100 inwoners. Maandblad Elshof Nieuws wordt echter in de wijde omgeving bezorgd op ca. 315 adressen (met ca. 800 inwoners) dus dit geeft een indicatie van het aantal panden dat je redelijkerwijs tot de buurtschap kunt rekenen. Anderzijds spreekt de voorzitter van Plaatselijk Belang in zijn toespraak bij de presentatie van het Dorpsontwikkelingsplan (DOP) - zie daarvoor bij Recente ontwikkelingen - van ca. 480 inwoners, wat ca. 200 huizen zou inhouden.

Terug naar boven

Geschiedenis

Hoewel de naam Elshof dus al in 1200 voorkomt (als hoeve, op de plek waar zich tegenwoordig Hagenvoorde 14 bevindt), is de benoeming tot buurtschap met die naam kennelijk pas van recente datum. In de Volkstelling van 1840 wordt Elshof als buurtschap namelijk niet genoemd. Wel worden daar genoemd de buurtschappen Hengeveld(e), Tongeren en Wechterholt, die tegenwoordig niet meer in de atlassen staan (zij zijn daar alledrie ´gedegradeerd´ tot veldnamen) en redelijkerwijs tot het huidige Elshof gerekend kunnen worden.

Voor de geschiedenis van de Elshof zijn wij vooral aangewezen op die van Tongeren en Wechterholt. De kern van de huidige Elshof lag in Tongeren, terwijl de school in Wechterholt gesitueerd was. Nog in 1975 was de officiële naam ervan “Openbare Lagere School Wechterholt”. Kinderen uit Tongeren, Wechterholt en een enkel kind uit Hengevelde volgden er onderwijs.

De Raalterweg was de zuidgrens van Tongeren, terwijl Kappeweg, Hagenvoorde en Hogeweg de noordgrens vormden. De Soestwetering en de gemeentegrens met Raalte waren respectievelijk de west- en de oostgrens. Ten noorden van Tongeren lag Wechterholt en ten zuiden ervan Hengevelde.

Eens lagen de voormalige boerderij Elshove en de in de loop der eeuwen ontstane gemeenschap Elshof dus in de buurtschap Tongeren. Een oude buurtschap. In het jaar 956 werd in een akte voor het eerst melding gemaakt van dit Tongeren (er zijn nl. nog meer Tongeren´s in ons land). In dat jaar schonk Otto I, de Grote, keizer van het Duitse rijk, acht hoeven in Tongeren aan het St. Mauritiusklooster te Magdeburg. Over bewoning voor die tijd tasten wij in het duister. Wel laten voorwerpen, die in de jaren zeventig van de 20e eeuw zijn opgegraven, ons zien dat in de Midden Steentijd (ca. 10.000 – ca. 5.000 voor Chr.) jagers en voedselverzamelaars zich ook in onze naaste omgeving hebben opgehouden. In de kelder van de Oudheidkamer te Wijhe bevinden zich stenen speer- en pijlpunten en krabben uit die tijd. Zij zijn o.a. gevonden aan de zuidkant van de Raalterweg - tussen de Soestwetering en de Oude Wetering - en ook in het Kattenwinkelbosje ten noorden van ’t Zwervel aan de Raalterweg. En wat te denken van die stenen vuistbijl, die achter de woning Elshof 3 werd gevonden. Misschien dat bodemonderzoek aldaar nog meer sporen uit een ver verleden zal kunnen opleveren.

De eerste bewoners in Tongeren en Wechterholt zullen zijn gaan wonen op de tijdens de laatste ijstijd ontstane dekzandhoogten. Hierop bouwden zij hun boerderijen en legden zij hun akkers aan. Via de aanwezige dekzandlaagten kon het overtollige water richting IJssel worden afgevoerd. Aanwijzingen voor de hoogten vinden we nog in boerderijnamen als Bishorst (al in 1300 vermeld), Weghorst en Kappestee (kappe = kop), maar ook in de straatnaam Leugenshorst. En de naam Hogeweg spreekt voor zich. De wegen volgden vroeger ook deze hoogten, vandaar dat o.a. Bremmelerstraat, Duisterendijk, Kappeweg en Hagenvoorde thans nog veel bochten kennen. Voor de aanwezigheid van hoogten in het oorspronkelijke landschap beschikken we dus over de nodige aanwijzingen. Dat geldt ook voor de laagten. Zo treffen we aan de Elshofweg de veldnaam de Goorzen (Goorslanden) aan. Het woorddeel “goor” verwijst naar laag gelegen moerassig land. Ook het woorddeel “broek” geeft oorspronkelijk laag gelegen drassig land aan. Voorbeelden van broeknamen waren in Tongeren o.a. de boerderijen Smalenbroek (ca. 1450), Harinckbroick (ca. 1500) en Gansebroek(?). In Wechterholt liggen het Wechterholterbroek en het Lierderbroek (gedeeltelijk).

Toen zich langs de IJssel rivierduinen ontwikkelden en er later dijken werden aangelegd, werd de waterafvoer naar de rivier moeilijker, zo niet onmogelijk. Het is in die tijd (14e eeuw) dat in Tongeren en Wechterholt grote ontginningsactiviteiten plaatsvonden waarbij o.a. de Oude en de Nieuwe Wetering werden aangelegd. Hierdoor kon het overtollige water in noordelijke richting worden afgevoerd. Toch zouden de buurtschappen tot ver in de 20e eeuw hinder blijven ondervinden van wateroverlast. Nog in 1951 werd in een aan de gemeente Wijhe uitgebracht rapport gemeld: “De slechte waterstaatkundige toestand in een groot gedeelte van de gemeente Wijhe kan als een belangrijk knelpunt voor de verdere ontwikkeling van de landbouw in deze gemeente worden beschouwd.” Oudere bewoners kunnen zich nog herinneren, dat zij tijdens strenge winters schaatstochten konden maken over het ijs van de vele onder water gelopen weilanden. Toen omstreeks 1970 het Waterschap Salland overging tot de herinrichting van de afwatering in Salland kwam er een einde aan de regelmatig terugkerende wateroverlast.

Direct NW van de kern van de buurtschap Elshof lag landgoed Hagenvoorde, aan de gelijknamige weg. Transisalanus Adolf baron van Voorst tot Hagenvoorde (1651-1707), die een prachtig grafmonument heeft in de Hervormde kerk van Wijhe, woonde op Hagenvoorde. Hij was hoveling van Willem III. Transisalanus (= de oude naam van Overijssel) had die prachtige naam omdat hij petekind was van de Ridderschap en Steden van Overijssel. De havezate, die reeds in 1400 wordt genoemd, is helaas medio 19e eeuw afgebroken. Van de Hagenvoorde resten enkel nog de tot een wandeling uitnodigende met eikenbomen omzoomde paden. Ook de voormalige in het park gelegen vijver is nog te onderscheiden. Het ooit aanwezige toegangshek verhuisde naar de havezate de Gelder in Wijhe. In de directe omgeving verwijst een ANWB-paddenstoel nog wel naar Hagenvoorde. Wat ze daarmee bedoelen is ons niet duidelijk, want de havezate is er immers niet meer en de handvol boerderijen aan de weg Hagenvoorde worden ook niet als buurtschap beschouwd.

In Tongeren stond ooit nog een havezate, namelijk Langeveldsloo. Zowel deze als de Hagenvoorde zijn in het begin van de 19e eeuw op afbraak verkocht. In de naaste omgeving van de Elshof, maar op het grondgebied van de gemeente Raalte, stond vroeger nog een havezate, namelijk de Velner. Hiervan zijn enkel nog de voormalige grachten terug te vinden in een overigens prachtige omgeving.

In de oude buurtschap Tongeren-Wechterholt, thans Elshof, waren de mensen op elkaar aangewezen. Of het nu in de eerste helft van de 14e eeuw was bij het aanleggen van de weteringen, of omstreeks 1825 bij het aanvoeren van zand dat nodig was om de grond waarop de onderwijzerswoning gebouwd zou worden op te hogen, ze deden het samen. Zij maakten samen bittere ellende door, zoals in de jaren tachtig van de 16e eeuw, maar vierden ook gezamenlijk de bevrijdingsfeesten in 1945. En tegenwoordig? Er is in de loop der jaren veel veranderd in de buurtschap. Maar het “samen doen” is gebleven. Op allerlei terreinen beschikt de Elshof over vrijwilligers, die er samen wat van willen maken. Hier woonden en wonen mensen. Samen! (aldus Dick Wennink op de site van Buurtschap Elshof)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool Elshof heeft in 2011 nog haar 250-jarig bestaan gevierd, maar is kort nadien toch opgeheven omdat de school kennelijk te klein was geworden (qua bezetting) om nog verantwoord te kunnen doorgaan.

- Dorpsontwikkelingsplan (DOP) Elshof is in 2009 verschenen. Hier zijn veel mooie initiatieven uit voortgekomen. Welke dat zijn kun je lezen onder de link, waarin de voorzitter van Plaatselijk Belang e.e.a. verwoordt in zijn toespraak bij de presentatie van het DOP.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De voormalige Hervormde kapel aan de Elshofweg 19 dateert uit 1929, is in 2006 buiten gebruik gesteld en is tegenwoordig in gebruik als woonhuis.

- De enige nog bestaande havezate in de buurt, het Nijenhuis, staat in Wechterholt. In dit gebouw - dat zich thans ´kasteel´ laat noemen, hoewel het dat nooit is geweest – is een museum ondergebracht. Een aantal jaren geleden diende het nog als locatie voor de film “De ontdekking van de hemel”, naar het gelijknamige boek van Harry Mulisch.

- De voormalige Molen op de Elshof is tegenwoordig alleen nog een molenromp.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Activiteitenagenda m.b.t. wat er de komende maanden in Elshof te doen is.

- Toneelgroep Elshof brengt jaarlijks (eind februari / begin maart) een nieuw stuk op de planken.

- In een weekend in juni is er het Elshoffeest, met op zaterdag o.a. de Trekkerslep.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kan er worden geschaatst op de natuurijsbaan van de buurtschap.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Een van de initiatieven die uit het DOP Elshof (zie daarvoor bij Recente ontwikkelingen) is voortgekomen, is een enthousiaste Werkgroep Natuurbehoud, die zich wilde gaan inzetten voor het realiseren van een openbare tuin. Na een winterlang vergaderen wordt besloten een Vlindertuin tot stand te brengen. Er komt een stukje grond beschikbaar achter het Buurthuis, dat door het bestuur wordt aangekocht en voor dit doel beschikbaar wordt gesteld. Tuinontwerper Anneletty Schumacher treedt toe tot de uit vrijwilligers bestaande werkgroep en maakt een ontwerp voor de tuin van ca. 20 x 20 meter.

Mede gesteund door een aantal sponsors wordt in 2009 gestart met de aanleg van de tuin. De natte, dikke kleiplaat wordt opgehoogd met een aantal vrachtwagenladingen zwarte grond en krijgt tevens een bovenlaag compost. Het reliëf wordt, geheel naar het ontwerp, met een shovel aangebracht, waarna de vrijwilligers de tuin aanplanten met de door Anneletty Schumacher zorgvuldig geselecteerde planten. Kleur, hoogte en bloeitijd spelen een bepalende rol met de overheersende gedachte dat de tuin heel vlindervriendelijk dient te zijn. Leerlingen van de Elshofschool helpen mee en planten de omringende heggen en bouwen een insectenhotel.

Een jaar later wordt door de werkgroep ook een schuilhut uit wilgentakken geconstrueerd, een ‘levend’ bouwwerk dat steeds verder dichtgroeit. Het meubilair van steigerhout wordt door een lokale timmerman geproduceerd. Steeds vaker worden ook daar bezoekers gesignaleerd, soms groepjes die er de meegebrachte lunch gebruiken. De tuin, grotendeels een combinatie van vlinder- en prairieplanten, krijgt geleidelijk steeds meer bekendheid. Het reeds groeiende bezoekersaantal wordt extra gestimuleerd door de opname in de NS-wandelroute Wijhe-Heino en de ‘Open Tuinen Dagen’ van Groei en Bloei. RTV Oost neemt er met enige regelmaat z’n weerpraatje op. En nog altijd besteden de vrijwilligers van de werkgroep met veel plezier een aantal uren per week aan het onderhoud van de tuin. Zij worden beloond met veel moois, veel bezoekers en veel vlinders. De Vlindertuin is inderdaad prachtig geworden. Kijk maar naar de foto-impressie van de Vlindertuin van buurtschap Elshof. Wil je zelf ook zo'n prachtige Vlindertuin in je tuin? Bekijk dan de 4 voorbeeldborders die Anneletty Schumacher heeft ontworpen, met daarbij ook nog veel tips voor aanleg en onderhoud van een Vlindertuin.

- Knapzakroute (wandelroute).

Terug naar boven

Beeld

- Fotoalbums van evenementen die op de Elshof hebben plaatsgevonden.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over de buurtschap Elshof.

- Nieuws: - Maandblad Elshof Nieuws, dat bij de inwoners huis aan huis wordt bezorgd, is via de link ook online te lezen.

- Belangenvereniging: - Het in 1952 opgerichte Plaatselijk Belang Elshof voert regelmatig overleg met de gemeente en is lid van het Gemeenschappelijk Plaatselijke Belang Olst-Wijhe, het GPBOW, een overkoepelende organisatie waaraan alle verenigingen voor Plaatselijk Belang binnen de gemeente deelnemen.

- Buurthuis: - Buurthuis Elshof is er sinds 1991, dankzij vele vrijwilligers die destijds het Wiejes Hokkie uit Wijhe hebben overgenomen, bestaande uit enkele units, die ze, met de nodige aanpassingen en verbeteringen, tot één gebouw hebben verbouwd. Het buurthuis slaat zodanig aan dat in 1998 wordt besloten tot uitbreiding. Door de sluiting van de kapel in 2006, waar ook diverse verenigingen en clubs onderdak vonden, dient wederom de noodzaak tot uitbreiding zich aan. Met steun van diverse fondsen en wederom heel veel zelfwerkzaamheid van mensen met 'twee rechterhanden' - naast het metselwerk dat door een bouwbedrijf is uitgevoerd - is daarom in 2008 een grootscheepse verbouwing uitgevoerd. Zo zijn er muren van steen rondom de houten wanden gekomen, is er een verdieping bovenop gebouwd, en is het buitenterrein bestraat. Buurthuis Elshof voldoet daardoor voorlopig weer aan de eisen des tijds en kan sindsdien verschillende groepen tegelijkertijd onderdak bieden.

- Jeugd: - De Kinderclub (8 t/m 12 jaar) van Stichting de Elshofjes is er elke woensdagavond van 18.45 uur tot 19.45 uur (van september tot het weekend na het Elshoffeest). De kinderen van de Elshof komen met veel plezier naar de kinderclub. Dit komt onder andere doordat er veel voor de jeugd georganiseerd wordt. Ze organiseren spelletjes (binnen en buiten en knutselen met allerlei materialen); excursies (politiebureau, brandweer en ambulance) en uitstapjes (uit eten, kaarsen maken en zwemmen). Aan het eind van het seizoen gaan ze een dag of weekend weg. Dit is altijd een leuke verrassing voor de kinderen en een goede afsluiting van het seizoen voor zowel de kinderen als leiding.

- Sport: - Elshof Fit is een sportgroep voor 30+ dames. Het doel van deze sportclub is sportief bezig zijn en na afloop gezellig wat met elkaar drinken. - De Kaartclub is er sinds 1988. - Sjoelclub op woensdagavond. - Biljartclub Elshof is opgericht in 1991. - Verder zijn er op de Elshof nog een Klootschietclub, een Touwtrekclub, een Voetbalclub, en een IJsclub, maar daar hebben wij vooralsnog geen nadere informatie van (omdat die clubs in tegenstelling tot de wél gelinkte clubs geen informatieve pagina op de lokale site hebben aangemaakt. Hint...).

- Overige verenigingen: - De Salland Ploffers uit Elshof zetten zich in om het historische landbouwmateriaal te behouden. Dit doen ze door het restaureren van trekkers, machines en werktuigen. Ook geven ze demonstraties van het gebruik van deze machines door het houden van ploegwedstrijden, grasmaaiwedstrijden, praatavonden, dorsdagen, toertochten e.d. - Volksdansgroep.

- Ouderen: - Ouderensoos (elke 3e dinsdag van de maand). - Op de woensdagmiddag is er Ouderengym (55+).

Reactie toevoegen