Eelde-Paterswolde

Plaats
Dorp
Tynaarlo
Drenthe

eelde-paterswolde_plaatsnaambord_kopie.jpg

De dorpen Eelde en Paterswolde zijn in de loop der jaren aan elkaar gegroeid en worden daarom in de praktijk al jaren als tweelingdorp Eelde-Paterswolde beschouwd, o.a. op de plaatsnaamborden. Voor het postcodeboek zijn het nog wel 2 woonplaatsen.

De dorpen Eelde en Paterswolde zijn in de loop der jaren aan elkaar gegroeid en worden daarom in de praktijk al jaren als tweelingdorp Eelde-Paterswolde beschouwd, o.a. op de plaatsnaamborden. Voor het postcodeboek zijn het nog wel 2 woonplaatsen.

paterswolde_groeten_uit_1958.jpg

Paterswolde, Groeten uit, 1958

Paterswolde, Groeten uit, 1958

DR gemeente Eelde in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Eelde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Eelde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Eelde-Paterswolde

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Eelde-Paterswolde.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Eelde-Paterswolde (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Eelde-Paterswolde is een tweelingdorp in de provincie Drenthe, gemeente Tynaarlo. T/m 1997 gemeente Eelde.

- Onder de gemeente Eelde viel naast de dorpen Eelde en Paterswolde ook nog het dorp Eelderwolde.

- Wapen van de voormalige gemeente Eelde.

- Onder het dorp Eelde-Paterswolde valt ook de buurtschap Schelfhorst.

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Eelde: Eel. Een inwoner van deze kern is een Eelder.
Paterswolde: Paoterwool, Pôtjerwôl, Potjerwolde. Een inwoner van deze kern is een Potterwolmer.

Naamgeving
In de loop der jaren is het dorp Paterswolde aan Eelde vastgegroeid. In de praktijk, en ook op de plaatsnaamborden ter plekke, is dan ook al jaren sprake van het tweelingdorp en de plaatsnaam Eelde-Paterswolde. Wij constateren dat deze naam in de dagelijkse praktijk (bij lokale instanties) ook steeds meer ingeburgerd raakt. Formeel, d.w.z. voor het postcodeboek en de gemeentelijke basisregistraties BAG, zijn het echter nog altijd aparte woonplaatsen, met eigen postcode (Eelde = 9761, Paterswolde = 9765) en postale plaatsnaam. Er wordt in die zin dus nog wel 'op twee benen gehinkt', of dit nu 1 of 2 dorpen zijn. Wij gaan op deze pagina maar uit van de o.i. gegroeide praktijk van één tweelingdorp (vergelijk Gerkesklooster-Stroobos, Yde-De Punt en De Blesse-Peperga) .

Oudere vermeldingen
Eelde: 1139 kopie 16e eeuw Elde, 1242 in Elethe, 1256, 1263 Elende, 1259 Elde, 1358 Eelde.

Naamsverklaring
Eelde: Een samenstelling van de waternaam Ee en lede 'gegraven of vergraven waterloop' wordt door de plaatselijke uitspraak Eel niet ondersteund. De klinker zou dan meer als ei hebben moeten klinken. Eelde komt ook als veldnaam voor. De vorm Elende is vreemd. Te denken aan het Middelnederlandse ele, elen 'eland' lijkt vergezocht; hoewel in oorkonden uit de 10e en 11e eeuw nog wel gewag wordt gemaakt van elanden in Drenthe: bestias que teutonice ele et scelo appellantur. Verder stelt men dat Eelde verwant zou kunnen zijn met een speciale betekenis van eelt 'verharding van de huid'. In Noord-Friesland duidt men met eel een harde, voor water ondoordringbare laag onder het heideveld aan. Zie ook Aalden. (1)

Terug naar boven

Ligging

Eelde-Paterswolde ligt ZW van Haren, Z van Eelderwolde en grenst in het N aan het Paterswoldsemeer en aan de provincie Groningen, en in het O aan de A28, het Noord-Willemskanaal en de provincie Groningen (gemeente Haren, kern Glimmen). Een klein stukje buitengebied van Eelde ligt ook nog O van de A28, zijnde polder De Punt, gelegen tussen de Groningerstraat in het Z, de Drentse Aa in het O en een meertje in het N.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Eelde 112 huizen met 677 inwoners en Paterswolde 94 huizen met 795 inwoners. Tegenwoordig heeft Eelde-Paterswolde ca. 4.100 huizen met ca. 10.300 inwoners (waarvan ca. 2.700 huizen met ca. 6.700 inwoners in Eelde en ca. 1.400 huizen met ca. 3.600 inwoners in Paterswolde).

Terug naar boven

Geschiedenis

Vliegveld Eelde
In 1931 is Luchthaven Eelde opgericht, tegenwoordig Groningen Airport Eelde geheten. De Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (VOLE) komt op voor de belangen van de omwonenden inzake de overlast van de luchthaven. In dat kader heeft zij o.a. ca. 30 jaar tegen een voorgenomen baanverlenging gestreden, omdat dat tot toename van de overlast zou leiden. De baanverlenging, van 1800 naar 2500 meter, is in 2013 alsnog gerealiseerd. Baanverlenging was nodig om grotere vliegtuigen te kunnen afhandelen en vluchten naar verre bestemmingen uit te voeren. Dat maakt het vliegveld aantrekkelijker voor luchtvaartmaatschappijen en passagiers, aldus Groningen Airport Eelde. Vliegtuigen konden er voorheen vanwege de korte baan niet volbeladen met brandstof vertrekken. Vluchten langer dan 2 uur waren daarom zonder tussenstop (in Maastricht, Rotterdam of op vliegveld Twente) niet mogelijk.

De Noordelijke Rekenkamer heeft in 2013 een onderzoek uitgevoerd naar de provinciale betrokkenheid (Drenthe en Groningen) bij Groningen Airport Eelde. De Rekenkamer beveelt Gedeputeerde Staten van de betrokken provincies o.a. aan om een maatschappelijke kosten-batenanalyse voor de luchthaven te laten uitvoeren en op basis daarvan een debat met Provinciale Staten te voeren over nut en noodzaak van de luchthaven. Zo’n debat zou volgens de Rekenkamer vooraf dienen te gaan aan eventuele hervatting van de financiële ondersteuning van de luchthaven.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de kernen van de voormalige gemeente Eelde, kun je terecht bij Vereniging Ol Eel.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Paterswolde heeft 30 rijksmonumenten.

- Eelde-Paterswolde heeft 10 rijksmonumenten.

- De eerst bekende kerk in Eelde stamt al uit de 11e eeuw. De huidige (PKN) Dorpskerk Eelde-Paterswolde is in de 14e eeuw nieuw gebouwd op de plaats van de eerste, tufstenen kerk. Het is niet bekend waarom die kerk vervangen moest worden. De noodzaak tot vernieuwing kan zijn ontstaan door vernieling (onderlinge twisten), brand of gewoon vanuit de behoefte aan een grotere kerk. De rijke historie van de kerk is in 1988 beschreven in het geïllustreerde boekwerkje De Hervormde kerk te Eelde. Een tweede boekwerkje is in 2003 uitgegeven: De Dorpskerk te Eelde. Beide boekjes zijn via de link ook online te lezen.

- Familiegraf Kraus-Groeneveld.

- Oude begraafplaats.

- Het Internationaal Klompenmuseum heeft een van de grootste collecties ter werleld op dit gebied, met ruim 2.500 paar verschillende klompen en ander schoeisel met een houten zool uit 43 landen, honderden stuks gereedschap uit zeven Europese landen en machines (rond 1920) uit Nederland, Duitsland en Frankrijk.

- Museum De Buitenplaats toont en verzamelt figuratieve kunst van na 1945. Hierbij ligt de nadruk op in Nederland woonachtige kunstenaars.

- Museum Vosbergen toont muziekinstrumenten in historisch perspectief en is gevestigd in een statige villa op landgoed Vosbergen. De ruim 600 instrumenten zijn gedurende meer dan 50 jaar verzameld en gerestaureerd door Dick Verel, die samen met zijn echtgenote Rieteke het museum tot stand heeft gebracht.

- De Provincie Drenthe is sinds 2016 eigenaar van de voormalige Rijksluchtvaartschool bij Groningen Airport Eelde. Het pand is een provinciaal monument. De Provincie wil door behoud en herbestemming van het monument werkgelegenheid creëren. Tevens biedt het kansen voor de ontwikkeling van het voorterrein van de luchthaven. De werkzaamheden aan het gebouw zijn mede uitgevoerd als praktijkopleidingsplaats voor vaklieden. Het pand biedt mogelijkheden voor bestaande of nieuw te creëren bedrijven, bijvoorbeeld in de creatieve industrie.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Bloemencorso Eelde (1e weekend van september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Wandelroute Natuurgebied Friescheveen (4 km) voert je langs landgoed Vennebroek, één van de fraaie landhuizen die deze regio rijk is. Vervolgens loop je door het Friescheveen, een landschap dat feitelijk geheel gevormd is door mensenwerk.

- Wandelroute Landgoederen en natuur Eelde (ca. 14 km). Deze afwisselende wandeling biedt je veel. Je loopt door drassig veengebied, het open polderlandschap, langs de restanten van een oude havezate en door de bossen van verschillende landgoederen. De huizen zijn niet te bezichtigen, maar je kunt wel van de mooie tuinen, vaak in Engelse landschapsstijl, genieten.

- Van 2013 t/m 2017 heeft Natuurgebieden 10 landgoederen rond Eelde-Paterswolde 'in oude grandeur' hersteld. Het betreft met name de landgoederen De Braak, Vennebroek, De Duinen, Lemferdinge, Eiberskamp, Hesselinksbos, Wester- en Oosterbroek en Vosbergen. Vijvers zijn uitgebaggerd en opgeschoond, oorspronkelijke waterpartijen zijn hersteld en er zijn nieuwe zitbankjes geplaatst. Sommige landgoederen kregen nieuwe stinzenplanten. In de fruitboomgaard op landgoed De Braak zijn diverse nieuwe soorten geplant ter vervanging van oude of zieke bomen. Er zijn nieuwe laanbomen op de landgoederen geplant, zoals eik en beuk. De beeldbepalende treurbeuk op landgoed De Duinen in Paterswolde, die eerder geveld werd door een storm, is vervangen door een nieuw exemplaar, dat hopelijk weer uitgroeit tot een karakteristieke boom van formaat. De landgoederen hebben daarnaast extra kleur gekregen door nieuwe aanplant van rododendrons.

Het is een bijzonder gebied, want nergens in Noord Nederland is zo’n grote reeks van landgoederen zo goed in hun historische samenhang te beleven als in Eelde-Paterswolde. Gezamenlijk willen de landgoedeigenaren de landgoederengordel als een unieke etalage van het cultureel en natuurlijk erfgoed in Noord-Drenthe presenteren. Het is de entree naar het eeuwenoude beekdallandschap van de Drentse Aa en naar het achterliggende waterbergings- en natuurgebied De Onlanden.

- De naam van het Paterswoldsemeer is wat misleidend, althans qua grondgebied; het ligt NO van het Drentse Eelde-Paterswolde, maar valt qua grondgebied vrijwel geheel onder de Groningse kern en gemeente Haren. Vandaar dat wij dat meer ook daar beschrijven en niet hier.

- Op landgoed De Duinen is in 2009 een vlindertuin gerealiseerd.

- IVN Eelde-Paterswolde organiseert veel leuke activiteiten, ook voor kinderen. Ze houden regelmatig excursies in de natuur, die gaan over bijvoorbeeld het landschap, vogels e.a. dieren, paddenstoelen e.a. planten. Ook zijn er lezingen, bijv. over vlinders of het bodemleven. Via de vereniging kun je ook cursussen volgen, zoals over natuurfotografie, of een natuurgidsencursus volgen. Ze doen ook mee aan landelijke evenementen, zoals de Natuurwerkdag en de Nacht van de Nacht. De Vogelwerkgroep spot vogels en organiseert excursies, de Plantenwerkgroep inventariseert planten, de mensen van het Vlinderkampje zorgen ervoor dat vlinders, bijen en mensen zich er goed thuis voelen. Ook is er een Bijenbosje voor honing- en wilde bijen. Twee maal per jaar verschijnt verenigingstijdschrift GROEN. Verder houden ze in de gaten dat grote veranderingen in de omgeving niet ten koste gaan van de natuur.

- Het Vlinderkampje ligt op een zonnige plek bij landgoed De Duinen ten oosten van de parkeerplaats van Lemferdinge. Jarenlang zijn hier vaste planten gekweekt, maar de kweker hield ermee op en het IVN kreeg van eigenaar Natuurmonumenten de mogelijkheid een ecologische en educatieve invulling aan het terrein te geven. Sinds 2006 is een enthousiaste groep mensen bezig de vlinder- en heemtuin steeds beter te maken.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Eelde-Paterswolde op Facebook (en via de link aldaar ook op hun site). - Dorpsklanken is al meer dan 70 jaar het weekblad voor Eelde-Paterswolde e.o. en wordt uitgegeven door Stichting De Eelder Dorpsgemeenschap. Het full-color blad verschijnt elke woensdag op tabloidformaat. Dorpsklanken is een abonneekrant met een oplage van ca. 4000 stuks. Daarnaast wordt de krant 1x per maand in een oplage van 20000 stuks huis aan huis verspreid in de dorpen Peize, Midlaren, Vries, Tynaarlo, Bunne, Winde, Donderen, Haren, Glimmen, en in Groningen in de wijken Hoornsemeer, Hoornse park, Piccardthof en Ter Borch.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Eelde.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - EPZakelijk is de ondernemersvereniging van Eelde-Paterswolde. De vereniging heeft ca. 50 leden en bestaat voor het grootste deel uit leden met een winkel of dienstverlenend bedrijf, zoals banken, verzekeringsaanbieders etc.

Reactie toevoegen