Drunen

Plaats
Dorp
Heusden
Langstraat
Noord-Brabant

drunen_plaatsnaambord_kopie.jpg

Drunen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Langstraat, gemeente Heusden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

Drunen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Langstraat, gemeente Heusden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

drunen_carnavalsnaam_dwergonie_kopie.jpg

Tijdens carnaval heet Drunen Dwergonië. Dat slaat niet op dat de mensen hier vroeger zo klein geweest zouden zijn. Waar het wél op slaat, kun je lezen in het hoofdstuk Naam. (© H.W. Fluks)

Tijdens carnaval heet Drunen Dwergonië. Dat slaat niet op dat de mensen hier vroeger zo klein geweest zouden zijn. Waar het wél op slaat, kun je lezen in het hoofdstuk Naam. (© H.W. Fluks)

drunen_t_lupke.jpg

Bordje 't Lupke, foto van mei 2013, gemaakt binnen de bebouwde kom van Drunen. Volgens een lokale ingewijde is dit lokaal dialect voor (water)loopje. Heeft deze naam inderdaad betrekking op een watertje? Op het internet kunnen wij er niets over vinden.

Bordje 't Lupke, foto van mei 2013, gemaakt binnen de bebouwde kom van Drunen. Volgens een lokale ingewijde is dit lokaal dialect voor (water)loopje. Heeft deze naam inderdaad betrekking op een watertje? Op het internet kunnen wij er niets over vinden.

gemeente_drunen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Drunen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Drunen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Drunen

Terug naar boven

Status

- Drunen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Langstraat, gemeente Heusden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

- De gemeente Drunen is per 1-5-1935 vergroot met een deel van de gemeente Oudheusden, zijnde het dorp Elshout. Het dorp Oudheusden zelf is per 1-5-1935 overgegaan naar de gemeente Heusden.

- Wapen van de voormalige gemeente Drunen.

- Onder het dorp Drunen vallen ook de buurtschappen FellenoordGiersbergen en Kuikse Heide (grotendeels).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1e kw. 13e eeuw Hune, 1230 Hunen, 1232 kopie 14e eeuw Drone, 1244 kopie 16e eeuw Ter Unen, 1312 kopie 1350 Drunen.

Naamsverklaring
Ontstaan uit Terhunen*, met als eerste deel ter 'op de'. Voor hune denkt men aan 'modder, moeras' (samenhangend met de wortel hun* 'geelbruin') en dan een betekenis 'op de moerasplek'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Dwergonië. Die naam heeft te maken met het feit dat vroeger enkele gegraven waterlopen door Drunen liepen die de naam Dwerg droegen. De noordelijke Dwerg ontwaterde het gebied Voorste Venne en de zuidelijke de Achterste Venne.

Terug naar boven

Ligging

Drunen ligt W van 's-Hertogenbosch, Vlijmen en Nieuwkuijk, O van Waalwijk en grenst in het N aan de A59 en in het Z aan Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Drunen 311 huizen met 2.116 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 218/1.523 (= huizen/ inwoners), de buurtschappen Scheiding 20/119, Meeuwaard 26/170, De Heide 28/180, Sempke 3/23, Giersbergen 9/57, Fellenoort 2/15, Hulten 3/15, en de huizen Klinckaert 1/8 en Perssert 1/6. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 8.000 huizen met ca. 18.000 inwoners, en is daarmee de grootste kern van de gemeente Heusden. Op de 2e plek komt Vlijmen, met 14.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Verhalen over de geschiedenis van Drunen op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Drunen heeft 7 rijksmonumenten, zijnde de boerderij op Grotestraat 47, de boerderij op Kleinestraat 19, molen Hertogin van Brabant, 2 spoorbruggen als onderdeel van de voormalige Langstraatlijn (tegenwoordig in gebruik als fietsroute), de 17e-eeuwse boerderij op Fellenoord 4 (waarvoor zie verder aldaar), en het voormalige gemeentehuis uit 1940 van architect Edmond Nijsten, in de stijl van de Delftse School, op Raadhuisplein 16. Het pand is tegenwoordig in gebruik door Bijeen, een netwerkorganisatie van partijen die in de gemeente Heusden zorgen voor de uitvoering van alle gemeentelijke taken op het terrein van zorg, jeugd en werk.

- Drunen heeft 29 gemeentelijke monumenten.

- Al in de 13e eeuw krijgt Drunen zijn eerste kerkje. In volgende eeuwen is deze meermalen vervangen. In 1648 komt de kerk in handen van de Hervormden (in 2017 is een boek verschenen over 500 jaar protestantisme in het dorp). Een in 1729 ingediend verzoek om een kerk te mogen bouwen wordt geweigerd omdat het gebouw te dicht bij de hervormde kerk zou komen te liggen. Hierna wordt wel toegestaan een kerkschuur in te richten op een andere plek. Na het herstel van de godsdiensvrijheid halverwege de 19e eeuw wordt in 1874 de RK Lambertuskerk aan de Grotestraat ingewijd, naar een ontwerp van architect J.H. van Tulder uit Tilburg. In 1944 worden kerk, pastorie en zusterklooster door de Duitsers verwoest. Als noodkerk wordt het patronaatsgebouw in gebruik genomen. In de buurt van de plaats van de vorige kerk wordt in 1954 de huidige RK Lambertuskerk (Raadhuisplein 4) in gebruik worden genomen, naar een ontwerp van architect H.C. van de Leur uit Nijmegen, in een aan de Delftse School verwante stijl.

In 1955 volgt de nieuwe pastorie, eveneens een ontwerp van Van de Leur. Oorspronkelijk was voor de nieuwe Lambertuskerk niet voorzien in een kerktoren. De financiering van de toren was te danken aan dhr. Max Lips, die tevens de aanschaf van een carillon voor zijn rekening nam. Het interieur van de kerk is ontworpen door kunstenaar Lucas (Luc) van Hoek. Omdat slechts één ontwerper werd ingeschakeld, is een grote eenheid ontstaan in vormgeving en materiaalgebruik. Dit komt onder andere tot uitdrukking in het door hem ontworpen hoofdaltaar met retabel. In deze retabel kunnen door de kunstenaar vervaardigde zeven verschillende schilderijen worden geplaatst, al naar gelang de tijd van het liturgisch jaar. Ook tabernakel en kandelaars zijn door Luc van Hoek ontworpen, evenals wierookvaten, sedilia, kruisen, wijwatervaten, genoemde schilderijen, glas-in-loodramen enz.

In 2006 is de parochie gefuseerd met die van de H. Johannes-Apostel te Elshout tot RK Parochie Drunen-Elshout. In 2013 fuseert deze parochie met de Bernse Maasparochies (= Heusden en Herpt) tot de Parochie Wonderbare Moeder. De kerken te Heusden en Herpt zullen aan de eredienst worden onttrokken (zo te zien aan de pagina onder deze link is dat in Heusden reeds gebeurd en is de kerk in Herpt anno 2019 nog in functie).

- Molen Hertogin van Brabant in Drunen (Parallelweg 8) is een voormalige korenmolen. Deze stenen beltmolen uit 1838 verving een twee jaar eerder uitgebrande standerdmolen. De Hertogin van Brabant was tot 1947 in bedrijf; daarna werd met behulp van een dieselmotor gemalen en raakte de molen in verval. Een restauratie in 1953-54 maakte de molen weer maalvaardig, maar toen er in 1969 een sociëteit in werd gevestigd, raakte de molen opnieuw in verval. De fokken werden reeds in 1969 van de roeden verwijderd en later werden de roeden geheel kaalgezet. De omgeving werd erg rommelig en de molen is ingegroeid geraakt. Het binnenwerk was echter niet verwijderd. In 2010 werden veel hoge bomen in de omgeving gerooid, maar dat was slechts om een geluidswal langs de A59 te kunnen plaatsen. In oktober 2015 is een restauratie van de molen gereedgekomen en is hij feestelijk weer in bedrijf gesteld. Een storend element in de omgeving blijft echter de geluidswal. In de molen is restaurant De Korenmolen gevestigd.

- St. Hubertuskapel.

- Gevelstenen in Drunen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval.

- De Drunense Duinenloop (hardlopen, op een zondag eind maart) kent de klassen halve marathon Atletiekunie Wedstrijd, halve marathon recreatieloop, 10 km en 4,5 km wedstrijdloop, en 1 km en 600 meter jeugdloop.

- Avondvierdaagse (mei).

- Drunense Fietsvierdaagse (juli).

- Wie in het weekend van half december naar het Dickensfestijn Drunen gaat, komt boeren, burgers en buitenlui tegen uit de 19e-eeuwse Engelse tijd van Charles Dickens. Er lopen kastanjeverkopers, schoorsteenvegers en gekken rond, maar ook deftige notabelen en kantoorklerken. Zwervers bedelen om geld, boefjes stelen, kinderen zingen, Christmas Carol Singers gaan van deur tot deur. Keurige dames en heren met hoge hoeden flaneren door de straten en buigen diep als de spectaculaire Dickensparade passeert. Kooplui bieden hun waar aan en handwerkers demonstreren hun ambacht op de kerstmarkt. De schaapsherder leidt zijn kudde schapen terwijl de straatmuzikanten spelen op viool, saxofoon en fluit. Koortjes  zingen, orkestjes spelen, dichters dragen voor. Er hangt een geur van punch en gepofte kastanjes, marshmallows, glühwein en brandend hout.  Een geweldig avondje of dagje uit voor jong en ouder.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Z van het dorp ligt het uitgestrekte natuurgebied de Loonse en Drunense Duinen, wat je onder de link bij Loon op Zand beschreven vindt. Het middenste 1/3 deel van dat gebied valt onder Drunen, het W 1/3 deel valt onder Loon op Zand, het O 1/3 deel valt onder Helvoirt (dat deel gaat vermoedelijk bij gemeentelijke herindelingen van 2020 naar de gemeente Heusden en komt daarmee vermoedelijk ook onder het grondgebied van Drunen te vallen). - Diaserie wandeling door de Loonse en Drunense Duinen door Loes Westgeest.

De Duinboeren, formeel Stichting Overlegplatform Duinboeren, is gesticht in 1992. In de periode rond 1995 werd het Nationaal park Loonse en Drunense duinen vormgegeven en braken voor de agrarische ondernemers rond het nationaal park onzekere tijden aan, want wat stond hun te wachten nu d’n Duinen en d’n Brand de status van Nationaal Park kreeg. Reden voor een aantal bezorgde agrarische ondernemers om zich te organiseren en gezamenlijk met het oplossen van hun zorgen aan de slag te gaan. Inmiddels is het aantal aangesloten boeren gegroeid tot ca. 200 en heeft de stichting zich ontwikkeld tot een volwaardige professionele organisatie die de groep met raad en daad kan bijstaan.

- Het Centrum van Drunen heeft een breed aanbod aan winkels, horeca en supermarkten, met talrijke vers-, mode- en speciaalzaken, gezellige horecagelegenheden en terrasjes. Alles is op loopafstand te bereiken en je kunt je auto er gratis parkeren.

- Het ruim 5.000 m2 grote gebouwencomplex van Theater en cultureel centrum De Voorste Venne stamt uit 1972. De ontwerper van het complex was Anton Pieck, die destijds al grote successen had geboekt met zijn illustraties en ontwerpen voor o.a. de Efteling. De Voorste Venne werd gebouwd als museum en heette toen Lips Autotron Drunen. Hier werden de meer dan 300 automobielen van de vermaarde collectie Max Lips tentoongesteld. Het museum werd al snel te klein en in 1987 verhuisde de gehele collectie naar het nieuw gebouwde Autotron Rosmalen.

- Zwembad het Run is het mooiste en grootste openluchtzwembad uit de wijde omgeving, met een 50 meter wedstrijdbad, recreatiebad met glijbaan en een peuterbad.

- De Drunense Put is een geschikte duikstek.

- De Speel-o-theek is er voor iedereen die kinderen wil laten spelen. Voor ouders met kinderen, maar ook voor grootouders die hun kleinkinderen steeds iets nieuws willen bieden. Voor oppasmoeders of voor scholen. Een speel-o-theek is te vergelijken met een bibliotheek, met als verschil dat je er in plaats van boeken speelgoed kunt lenen.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Drunen door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2 en 3.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Drunen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Drunen4you informeert je over wonen, werken, cultuur en recreatie, natuur en sport in dit dorp. De site voor inwoners en bezoekers om op de hoogte te blijven van actuele ontwikkelingen. - Drunen4you op Facebook.

- Nieuws: - Weekblad Drunen / Vlijmen (donderdag) is via de link ook online te lezen.

- Jeugd: - Jong Nederland Drunen is een jeugdvereniging voor jongens en meisjes vanaf 4 jaar. Ben je 17 jaar of ouder, dan kun je leiding worden. Door het jaar heen organiseren zij allerlei activiteiten voor de jeugd, gebaseerd op de pijlers sport en spel, creativiteit en buitenleven.

- Scouting Dr. Akkermansgroep.

- Muziek: - Harmonie Drunen bestaat al sinds 1843, heeft ca. 160 leden en kent de onderdelen Symfonisch Blaasorkest, Slagwerkgroep, Opleidingsorkest Samenspelgroep, Slagwerkklas en Blazersorkest.

- Het Vriendenkoor is opgericht in 2007 en zingt Nederlandstalige liedjes, die zij o.a. voor bejaarden en gehandicapten in zorginstellingen ten gehore brengen.

- Maanszat is een blaasorkest dat alleen bestaat uit vrouwen (uit Elshout, Herpt en Drunen).

Reacties

(2)

Lupke is plaatselijk dialect voor (water)loopje.

Dank voor de tip! Ik heb de beschrijving er op aangepast. Op de Facebookpagina van buurtvereniging Buurtschap De Haai (= buurtschap Kuikse Heide https://www.plaatsengids.nl/kuikse-heide) vond ik een bericht dat ze in maart 2018 't Lupke gingen opknappen. Dat is het enige dat ik er op het internet over kan vinden. Dus ik heb op hun pagina bij dat bericht de vraag gesteld of ze me kunnen vertellen wat dat 't Lupke is en waar het ligt.

Reactie toevoegen