Drogeham

Plaats
Dorp
Achtkarspelen
Fryslân

drogeham_collage.jpg

Drogeham is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen. (© Jan Dijkstra, Houten)

Drogeham is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen. (© Jan Dijkstra, Houten)

Drogeham.JPG

Drogeham

Drogeham

Drogeham (2).JPG

Kerk van Drogeham, met een zeer oude toren en een later vernieuwde kerk

Kerk van Drogeham, met een zeer oude toren en een later vernieuwde kerk

Drogeham

Terug naar boven

Status

- Drogeham is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen.

- Onder het dorp Drogeham vallen ook de buurtschappen Bouwekleaster en Hamsherne.

- Drogeham heeft een dorpswapen en dorpsvlag. De punt in het wapen symboliseert de betekenis van de dorpsnaam. Een droge landtong (zand) tussen het water; ham (of hem) betekent ook een door een dijk ingesloten stuk land. De klok verwijst naar het Buweklooster, dat in de 13e eeuw nabij het dorp werd gesticht en waaraan alleen nog een klokkenstoel herinnert. De aanziende koeienkop is een verwijzing naar de "Droegehamster", de benaming voor een niet al te vette koe. In de gouden punt is de groene boom een verwijzing naar de brink, die eertijds in het centrum van het dorp lag. Die plek heet nog altijd Ikebuorren (Eikenbuurt) heet. De flesjes tenslotte vormen geen verwijzing naar dorstige inwoners, maar vormen samen met de kroon enkele van de attributen van St. Walburga; de heilige aan wie de middeleeuwse kerk is gewijd.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Droegeham. Lokaal De Ham geheten.

Oudere vermeldingen
1475 Asterham, Drogheham, 1490 Osterham, Drogheham, 1558 Drogeham, 1664 Drooghe Ham.

Naamsverklaring
Samengesteld uit droog 'zonder water' en ham 'aangeslibd land gelegen in een bocht van een waterloop'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Drogeham ligt ZO van de dorpen Kootstertille, Jistrum en Twijzel, ZW van de dorpen Buitenpost en Augustinusga, W van het dorp Surhuizum, NW van de dorpen Harkema en Surhuisterveen, NO van het dorp Eastermar en O van het Burgumer Mar en het dorp Burgum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Drogeham 45 huizen met 264 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Wanneer het dorp s ontstaan is niet bekend. In 1980 is het duizendjarig bestaan gevierd, maar of het dorp toen werkelijk zo oud was, kon niet met zekerheid worden vastgesteld. De toren van de Hervormde kerk stamt uit omstreeks 1225. In een decanaatsregister uit 1475 wordt gesproken over Asterham alias Drogheham. De andere dorpen die toen in Achtkarspelen lagen, waren: Post (= Lutkepost), Utpost ( = Buitenpost), Uptwysel (= Twijzel), Harkingekerke (= Harkema-Opeinde), de Sancto Augustino (= Augustinusga) , Suderhusum (= Surhuizum), Cortwolda (= Kortwoude) en Westerham vel Cottum (= Westerham ook wel Kooten). De namen Westerham en Oosterham (Asterham) kunnen er op duiden dat Kooten en Drogeham vroeger één dorp vormden en dat laatstgenoemde waarschijnlijk van Kooten is afgesplitst. Van Kooten is namelijk een oudere kerk bekend, die bij de Oude Dijk stond, terwijl Drogeham, voor zover bekend, geen oudere kerk heeft gehad.

Het dorp is net als de andere oude dorpen in Achtkarspelen ontstaan op een hoge zandrug. De Walburgakerk staat op het hoogste punt, namelijk 5 meter boven NAP. Van noord naar zuid gezien wordt Drogeham steeds hoger. In het noorden, de mieden, is het laag. Vroeger was dit gebied alleen in de zomer toegankelijk. De landerijen waren in gebruik als hooiland of werden verveend. Naar het zuiden toe, richting Boskwei, wordt het steeds hoger. Hier lagen vroeger de bouwlanden. Tussen de hooilanden en de bouwlanden lagen de weilanden.

De Hamsterpein, de Kromelle en It Kleasterbreed vormden vroeger het centrum van het dorp Harkema-Opeinde. Harkema-Opeinde was rond 1200 van Augustinusga afgesplitst; het lag op het einde van Augustinusga. In de 13e eeuw stichtte Bouwe Harkema hier een klooster, het Buweklooster. Al eerder had hij een kapel op zijn land laten bouwen. Deze kapel is later uitgegroeid tot dorpskerk en toen kreeg Harkema-Opeinde, of Harkingekerke zoals het toen ook wel genoemd werd, de status van dorp. In 1921 is het oude Harkema-Opeinde bij Drogeham gevoegd. Ten zuiden van het oude dorp was op de heide een nieuw dorp ontstaan, dat voortaan de naam Harkema-Opeinde kreeg.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Drogeham heeft 4 rijksmonumenten (waarvan 2 in buurtschap Bouwekleaster).

- De eerste kerk in Drogeham is begin 13e eeuw gebouwd in romaanse stijl. De kerk had een halfrond gesloten koor en smalle rondboogvensters. Waarschijnlijk is de kerk in het begin van de 14e eeuw verbouwd in romano-gotische stijl. Volgens een tekening uit 1848 zat in de noordmuur een spitsbogige ingang met een geprofileerde omlijsting en een nis met siermetselwerk; beide zijn kenmerken van de romano-gotiek. In de zuidmuur zaten toen grote rondboogvensters. Deze zijn er waarschijnlijk later ingezet. In 1876 was de Hervormde (thans PKN) Walburgakerk (Tsjerkebuorren 4) zo bouwvallig, dat hij van Monumentenzorg afgebroken mocht worden, op voorwaarde dat het gebouw in dezelfde stijl zou worden herbouwd. Het nieuwe gebouw kreeg, overeenkomstig de oorspronkelijke stijl, weer kleine en smalle rondboogvensters. De grote rondboogvensters kwamen dus niet weer terug. De kerkgangers waren hier echter niet zo tevreden over, want die klaagden na de nieuwbouw dat het zo donker was in de kerk...

Het prachtig uitgesneden doopvont is gemaakt door Gerben Land. Het orgel is gebouwd door A.S. Dekker te Goes. De toren stamt uit het begin van de 13e eeuw en is gebouwd in romaanse stijl. Het bouwwerk is opgetrokken uit kleine gele en rode bakstenen. Aan de oost- en westzijde van de toren is de dakrand versierd met gemetselde rondboogfriesen. Verder heeft de toren smalle, rondbogige galmgaten. De hoogte van de toren is 19,20 meter. De toren heeft geen spits, maar een zadeldak. Dit model komt het meeste voor in Fryslân en Groningen. Ook in het noorden van Duitsland en in Denemarken tref je torens aan met een zadeldak. In tegenstelling tot de meeste torens heeft de toren van Drogeham geen haan, maar een paard op het dak als windwijzer. De toren is in de loop der eeuwen meerdere malen gerestaureerd. Zo geven nok-ankers in de toren aan dat er in ieder geval in 1704 een restauratie is geweest.

Tijdens de tweede wereldoorlog is in 1943 door de Duitsers de klok uit de toren gehaald. Deze is waarschijnlijk omgesmolten tot brons. Na de oorlog heeft Plaatselijk Belang namens de inwoners gezorgd voor een nieuwe torenklok. De klok hangt op een hoogte van 14,48 meter. Na de aanleg van de rondweg wordt, op initiatief van Plaatselijk Belang, de kerk met de toren sinds 1998 's avonds in de schijnwerpers gezet. Een prachtig gezicht. De patroon- of beschermheilige van de kerk is Walburga. Walburga was de beschermheilige van de boeren en huisdieren. Ze werd aangeroepen voor een goede opbrengst van de vruchten op het land. Wie last had van hoesten, een oogziekte of hondsdolheid, kon heil bij haar vinden. Haar feestdag valt op de 25e februari. Dit is de enige kerk in Friesland die aan Walburga is gewijd. Andere Walburgakerken staan o.a. in Groningen en Zutphen en in Oudenaarde en Antwerpen in België. (bron: Protestantse Gemeente Drogeham)

- De eerste Gereformeerde kerk in Drogeham komt er in 1842, aan De Sannen, tegenover de huidige kerk. Deze eerste kerk is gesloopt. In 1877 komt er als opvolger een Gereformeerde kerk op De Sannen 22. Het is een neogotische zaalkerk zonder toren. Die kerk is in 1968 vervangen door de huidige Gereformeerde (PKN) Jacobs Tsjerke, een moderne kerk met toren. Het orgel is in 1981 gebouwd door de firma Mense Ruiter Orgelbouw te Zuidwolde (Groningen).

- In 1931 wordt op Lytsewei 22 de Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK) gebouwd. Dit was een sobere zaalkerk zonder toren. Van 1947 tot 1949 ook in gebruik geweest als Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. In 1972 is deze kerk gesloopt en vervangen door de huidige Maranathakerk, een moderne kerk zonder toren. Het orgel is in 1994 gebouwd door de firma Nijsse & Zn. - Site Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK) Maranatha.

- Zoals in de alinea hierboven vermeld, kerkt de lokale Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (GKV) in 1947 aanvankelijk in de CGK-kerk. In 1949 verbouwen ze de voormalige openbare school uit 1873 op De Buorren 63 tot kerk. In 1976 wordt dit pand gesloopt en in 1977 vervangen door de huidige Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. - Site van de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (GKV).

- Jarenlang werden er op de brink jaarlijks twee veemarkten gehouden. Volgens overlevering waren de koeien uit Drogeham en de omliggende Wouden wat lichter gebouwd dan de koeien van de klei. Daardoor ontstond de uitdrukking, als een koopman te weinig voor een koe wilde betalen: "it is gjin Droegehamster!" In 1980 is er een beeld geplaatst van ‘de Hamster Ko’, met een veekoopman en een boer, vlak bij de voormalige brink aan de Tsjerke Buorren.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zaterdag begin september (in 2020 voor de 41e keer) kun je op het prachtige concours hippique CH Drogeham genieten van tuigpaarden rubrieken op hoog niveau, zoals het Nederlands Kampioenschap Klavertje Drie, het Nederlands Kampioenschap Eenspannen Friese Dekhengsten, het Nederlands Kampioenschap Eenspannen Tuigpaarden, en de Frank Roest Prijs, waar de eerste en tweede geplaatste van de rubrieken tweespannen om de eer strijden. Daarnaast zijn er mooie demonstraties en clinics te zien. Ook op het familieterrein is het goed vertoeven. Het is daar altijd druk met kinderen die zich er prima vermaken.

- De Gondelvaart op Wielen (weekend in september, in 2019 voor de 50e keer) is een optocht met praalwagens, afgebouwd met ca. 900.000 dahlias. Ca. 10 buurten uit Drogeham strijden met elkaar om de mooiste praalwagen te bouwen. Op de site van het evenement vinden wij een uitleg over hoe dit op het eerste gezicht niet voor de hand liggende evenement (een gondel op wielen kom je immers niet vaak tegen...) is ontstaan: "Velen hebben zich afgevraagd hoe deze traditie met een zo oneigenlijke naam is ontstaan. Bij een gondelvaart denkt men toch niet aan een wagen, maar aan een Venetiaanse roeiboot!? Dat komt zo: Het is Koninginnedag 30 april 1968. Er was feest voor de schoolgaande jeugd op het huidige voetbalveld. Tegen het einde van de middag werden Fokke de Vries, Jan van Dijk, Marten van der Meer en Wopke W. Postmus bestookt met de vraag waarom er in 'de Ham' nooit iets georganiseerd werd voor de oudere jeugd. Voor deze klacht, en met aandrang door lieftallige tieners, moeten de heren wel bezwijken. Nog diezelfde avond was er feest, een denderend volksfeest.

Drogeham had de smaak te pakken en benoemde in de zomer van 1968 een commissie, bestaande uit de eerder genoemde personen. Deze heren organiseerden een feest tijdens de Hanijdro winkelweek, met diverse activiteiten. Voor de woensdagmiddag was er een optocht met versierde wagens gepland, maar dit kon in verband met de geplande sportdag niet doorgaan. Geïnspireerd door de jaarlijkse terugkerende gondelvaarten te Oldeboorn, De Knipe en St. Nicolaasga en het feit dat de optocht moest doorgaan, stelde een commissielid voor dan maar een Gondelvaart op wielen te organiseren. Onder de nodige hilariteit is dit curieuze voorstel toen op het programma geplaatst. Dankzij al de honderden vrijwilligers die elk jaar meewerken aan dit evenement mogen wij dit jaar voor nu al voor de 44e maal een Gondelvaart op Wielen organiseren. De opzet is veel groter dan in 1968, maar de motivatie en het enthousiasme is nog precies hetzelfde als bij al de deelnemers die in de vroegere edities mee hebben gebouwd, en dat hadden ze in 1968 niet gedacht... Kortom: 'De oanhâlder wint!'." Aldus de - in 2017 overeden - toenmalig voorzitter Willem Koster in het voorwoord t.g.v. de 44e editie in 2013.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In het najaar van 2018 is gestart met de herinrichting van de Drogehamstermieden. Dit natuurgebied ligt voor een deel op grond van Staatsbosbeheer en ook op grond die de provincie Fryslân in 2016 heeft gekocht. Het is de bedoeling dat de natuur hier zijn gang kan gaan, maar er is ook aandacht voor recreatie. Een weg die dwars door het gebied leidt, zal voor een deel worden afgesloten. Er komt een fietspad voor terug, dat voor een deel parallel zal lopen aan het Prinses Margrietkanaal. Het waterpeil in de Drogehamstermieden wordt verhoogd, zodat het blauwgrasland dat daar aanwezig is, zich verder kan uitbreiden.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Drogeham.

- Nieuws: - Nieuws uit Drogeham op Facebook. - De sinds 1986 verschijnende dorpskrant Brinkpraat is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers). De naam herinnert aan de vroegere brink in het dorp. De inhoud bestaat uit activiteiten, geschiedenis en algemene informatie over het dorp.

- Belangenorganisatie: - Plaatselijk Belang Drogeham.

- Onderwijs: - Basisschool De Tarissing. Met een Facebook-actie van Snoek Hoveniers heeft de school in februari 2017 een prachtige prijs gewonnen; een pleinvernieuwing voor de school ter waarde van 20.000 euro. Moeder José Bouma stuurde haar tekeningen in met haar 'dromen' voor een vernieuwd schoolplein. De beste 10 inzendingen van de actie werden uitgekozen om te strijden wie met zijn plan de meeste likes zou weten te verzamelen. Dat is na een spannende nek-aan-nekrace dus De Tarissing geworden.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Drogeham wil graag een sportieve en respectvolle vereniging zijn. De vereniging beoogt dit te bereiken door te werken aan: een zo hoog mogelijk voetbaltechnisch en sportief niveau, dat past bij de club; veel betrokken en goed opgeleide vrijwilligers; een mooie en kwalitatief goed verzorgde accommodatie; een gezellige familie-/dorpsvereniging waar iedereen (leden, ouders, begeleiders, vrijwilligers, supporters, sponsoren) zich thuis en betrokken voelt.

- Zorg en welzijn / educatie: - Zorg- en leerboerderij voor jongeren Hamster Mieden in Drogeham verzorgt logeerweekenden en dagbesteding voor kinderen die houden van dieren en buiten bezig zijn. Je kind krijgt daarbij de ondersteuning die bij hem of haar past, met als doel om stapjes vooruit te zetten. Het begeleidingsteam bestaat uit professioneel opgeleide medewerkers die je kind op een plezierige wijze begeleiden in zijn/haar persoonlijke doelen. Hamster Mieden is ook voor leerlingen een prachtige locatie. Ze bieden educatieve, actieve en onvergetelijke werkweken, schoolreizen en kennismakingsdagen. Tijdens werkweken verzorgen de leerlingen zelf de dieren en planten, en beheren zij de boerderij. Zo leren ze een relatie te leggen tussen wat ze op de boerderij doen en hun dagelijks eten op hun bord. Levend leren op de Hamster Mieden kan ook met de boerderijschool, als de school leerlingen voor een langere periode liefde en respect bij wil brengen voor de aarde, de planten en de dieren. Op de boerderij worden allerlei kernkwaliteiten en leergebieden op een natuurlijke wijze aangesproken.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Drogeham algemeen en - idem kerk.

Reactie toevoegen