Driehuis (Mijdrecht)

Plaats
Buurtschap
De Ronde Venen
Utrecht

driehuis_ut_plaatsnaambord.jpg

Plaatsnaambordje van de 'buurtschap' Driehuis. Heel mooi. Jammer is dan weer wel dat hier niet tevens begin en einde-komborden staan van Wilnis en Mijdrecht, waar Driehuis op de grens van ligt. Voor verdere toelichting zie het kopje Status. (© H.W. Fluks)

Plaatsnaambordje van de 'buurtschap' Driehuis. Heel mooi. Jammer is dan weer wel dat hier niet tevens begin en einde-komborden staan van Wilnis en Mijdrecht, waar Driehuis op de grens van ligt. Voor verdere toelichting zie het kopje Status. (© H.W. Fluks)

driehuis_ut_rk_kerk_en_de_3_huisjes_kopie.jpg

Driehuis, ca. 1910 de RK kerk H. Johannes de Doper met op de voorgrond de 3 huisjes die hun naam aan de buurtschap hebben gegeven. Op die plek staat tegenwoordig zorgcentrum Gerardus Majella.

Driehuis, ca. 1910 de RK kerk H. Johannes de Doper met op de voorgrond de 3 huisjes die hun naam aan de buurtschap hebben gegeven. Op die plek staat tegenwoordig zorgcentrum Gerardus Majella.

driehuis_ut_rk_kerk_pastorie_gerardus_majella_kopie.jpg

Vanuit de lucht is het grensgeval Driehuis goed te overzien: rechts de RK kerk op tot voor kort Wilnisser grondgebied, links ernaast de pastorie op Mijdrechts grondgebied, en daarnaast zorgcentrum Gerardus Majella, op de plek van voorheen de 3 huisjes.

Vanuit de lucht is het grensgeval Driehuis goed te overzien: rechts de RK kerk op tot voor kort Wilnisser grondgebied, links ernaast de pastorie op Mijdrechts grondgebied, en daarnaast zorgcentrum Gerardus Majella, op de plek van voorheen de 3 huisjes.

Driehuis (Mijdrecht)

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Driehuis.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Driehuis.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Driehuis.

Terug naar boven

Status

- Driehuis is een buurtschap in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. T/m 1988 deels gemeente Mijdrecht, deels gemeente Wilnis.

- De buurtschap Driehuis valt, ook voor de postadressen, deels onder het dorp Mijdrecht, deels onder het dorp Wilnis.

- Strikt geografisch gezien is Driehuis eigenlijk geen buurtschap (meer), omdat een buurtschap in principe buiten een bebouwde kom van een stad of dorp ligt. En dit gebiedje ligt in het W van de bebouwde kom van Wilnis en in het O van de bebouwde kom van Mijdrecht. En de 3 huizen die ten grondslag hebben gelegen aan de naam van de buurtschap zijn er ook niet meer. Maar gezien de bijzondere cultuurhistorie en grensligging van het gebiedje, wil men deze plek kennelijk toch symbolisch als buurtschap in ere houden. Er staat althans nog altijd een bordje 'buurtschap Driehuis' op het Driehuisplein (= kerkplein).

Terug naar boven

Naam

Naamgeving en naamsverklaring
De buurtschap is genoemd naar het blokje van 3 huisjes dat hier in ieder geval tot begin 20e eeuw nog heeft gestaan (zie de ansichtkaart op deze pagina), op de plek van het huidige zorgcentrum Gerardus  Majella. Maar... hier komt ook een familie vandaan die Driehuis heet. En dan is altijd de vraag: is de familie naar de buurtschap genoemd of is de buurtschap naar de familie genoemd? Oftewel welke  was er - met die naam - eerder? Welnu het bijzondere is hier dat buurtschap én familie met deze naam ongeveer gelijktijdig zijn ontstaan, halverwege de 18e eeuw, en wel door 'improvisaties' van de ambtenaren die de doop- en trouwboeken bijhielden.

Oudere vermeldingen
Eef Driehuis, de laatste Driehuis die - in 1950 - nog op buurtschap Driehuis is geboren, heeft namelijk zijn stamboom uitgezocht, en doet in de doop- en trouwboeken de volgende opmerkelijke ontdekkingen: de oudste voorvader die hij kan traceren trouwt in 1713 en heet dan Claas Jansen. Later in hetzelfde jaar bij de geboorte van zijn eerste kind heet hij ineens Jan Claassen. Na diverse van dit soort verwisselingen en verbasteringen krijgt zoon Jan in 1741 een zoon Nicolaus, waarbij wordt vermeld "Jan Klaese aan de 3 huijse" en getuige zus "Aeltie Klaese aan de 3 huijs" (wat je beide dus als eerste verwijzing naar de buurtschap Driehuis zou kunnen beschouwen. Het betreft hier immers - nog - geen familienaam maar een locatie-aanduiding). In 1747 wordt zoon Jan Klaese geboren, die bij zijn trouwen in 1768 Jan Janse van Driehuijse heet en bij de geboorte van zoon Klaas in 1782 wordt hij Jan Driehuijs genoemd (de eerste keer dus dat deze naam als familienaam wordt gebruikt). Bij de geboorte van Louw Driehuis in 1801 ontstaat de spelling zoals die voor de nakomelingen sindsdien gehanteerd wordt. Op de pagina Stamboom Driehuis van de in het begin van dit betoog reeds genoemde Eef Driehuis kunt u alle naamsveranderingen en -verbasteringen nog eens nalezen. Hij heeft ook een gecomprimeerde versie gemaakt specifiek ter illustratie en onderbouwing van de naams'evolutie' van Jansen/Claassen naar Driehuis. Dit betoog hebben wij bewust zo uitgebreid verwoord, omdat 1) het  toch wel heel bijzonder is dat door de creativiteit van doop- en trouwambtenaren in enkele decennia tijd zowel een familienaam als een gelijkluidende buurtschapsnaam wordt gecreëerd, en 2) ter illustratie van het feit hoe beide van een dergelijk 'toeval' of willekeur kunnen afhangen. Én 3) ter illustratie van hoe moeilijk het daarmee een hedendaagse genealoog soms wordt gemaakt om een zelfde familie met zoveel verschillende namen en verbasteringen terug te traceren...

Terug naar boven

Ligging

- De buurtschap Driehuis ligt in het uiterste W van Wilnis en het uiterste O van Mijdrecht. De gemeentegrens liep tussen de huidige pastorie en kerk: de pastorie viel onder gemeente en dorp Mijdrecht, de kerk viel onder gemeente en dorp Wilnis. Omdat dat kennelijk toch wel onpraktisch werd gevonden, ligt voor de postadressen tegenwoordig het hele Driehuisplein, zoals  het kerkplein heet, dus zowel kerk als pastorie, in Mijdrecht.

- Ter plekke staat nog een oude grenspaal die de grens tussen de voormalige gemeenten - en de huidige dorpen - Mijdrecht en Wilnis aangeeft. Bij een reconstructie van de driesprong Herenweg - Bozenhoven - Molenland in de jaren tachtig van de 20e eeuw stond de grenspaal in de weg en wilden de wegwerkers hem afvoeren. Inwoners hebben dit gelukkig kunnen voorkomen. Want er zit een hele geschiedenis vast aan dit grenspunt (zie hierna bij Geschiedenis). De paal is toen herplaatst aan de overkant van de weg, op het destijds nieuwe plein. Op een steen in de grond bij de paal staat: "Ook na de herindeling op 1 januari 1989 geeft deze paal de grens aan tussen Wilnis en Mijdrecht." Overigens is deze paal het enige waaraan je dit kunt zien: er staan - vreemd genoeg - geen plaatsnaamborden (komborden) die aangeven dat je het dorp Wilnis verlaat en het dorp Mijdrecht binnenkomt of andersom.

Terug naar boven

Geschiedenis

Buurtschap
Over het ontstaan van de buurtschap kunnen we kort zijn: hiervóór hebben we immers al aangegeven dat de buurtschap met deze naam is ontstaan dankzij het blokje van 3 huisjes dat W van de kerk heeft gestaan, op grondgebied van het huidige zorgcentrum Gerardus Majella (dat overigens medio 2016 de deuren sluit. De bewoners verhuizen dan naar de nieuwe locatie van Nieuw Avondlicht in Mijdrecht). Later is men kennelijk een grotere buurt rondom deze huisjes als buurtschap, buurt of wijk Driehuis gaan beschouwen, bijv. getuige de in 1870 gestichtte en nog altijd bestaande basisschool, die - op 1 pagina in de Schoolgids - basisschool Driehuis, basisschool De Driehuis of Driehuisschool wordt genoemd. Overigens staat deze school in de huidige Mijdrechtse wijk Molenland.

Ontstaan kerk en pastorie: bijzondere grensgevallen
Zo weinig er te vertellen valt over de buurtschap als zodanig, des te meer valt er te vertellen over de kerk. Zowel over het bijzondere grensgeval als over de bijzondere architectuur, exterieur en interieur. Tot 1782 hebben de RK parochies in Wilnis en Mijdrecht beide een eigen (schuil)kerk. In 1782 fuseren de parochies en betrekken zij gezamenlijk de schuilkerk van Mijdrecht, op de plek van de huidige pastorie. Rond 1870 wordt die kerk te klein en bouwvallig en moet er een nieuwe kerk komen. De RK Wilnissers zijn inmiddels in een 2/3 meerderheid en willen de kerk daarom op hun grondgebied. De Mijdrechters willen de kerk natuurlijk op hún grondgebied (houden). Toenmalig pastoor Kanne krijgt een geniale ingeving en bedenkt het volgende compromis: de kerk komt op Wilnisser grondgebied, en de pastorie op Mijdrechts grondgebied. Beide partijen kunnen zich hierin vinden, dus zo geschiedt. Kadastraal is dit nog altijd het geval, maar omdat dit toch wel onpraktisch is, is recentelijk ook de kerk qua postadres 'in' Mijdrecht komen te liggen. Nu weten we gelijk ook waarom er zo'n grote kerk staat in het mini-buurtschapje Driehuis: omdat de kerk niet voor Driehuis is, maar voor de dorpen Wilnis en Mijdrecht en daarom op de grens van beide dorpen is gebouwd (een fenomeen dat we vaker in het land tegenkomen). Het is daardoor ook niet verwonderlijk dat op oude ansichtkaarten van de kerk als locatie vaak 'Mijdrecht-Wilnis' staat vermeld (zie de afbeelding elders op deze pagina). De kerk is gereed gekomen in 1876, de pastorie in 1882.

Een aardige bijzonderheid in het kader van de dorpentwist is ook dat de kerk vanaf de bouw meer dan 60 jaar lang twee aparte ingangen heeft gehad. Behalve de huidige ingang onder de toren, die bestemd was voor de Mijdrechtse parochianen, was er nog een tweede ingang aan de zijkant speciaal voor de gelovigen uit Wilnis. Deze laatste ingang is in 1939 dichtgemetseld. Pastoor Van de Pavert, die een groot Maria-vereerder was, liet hier de devotiekapel van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand bouwen.

De kerk als gebouw
De RK kerk H. Johannes de Doper is een neogotische kerk en is in 1876 gebouwd naar een ontwerp van architect Wilhelm Victor Alfred Tepe (1840-1920), die na de grote Pierre Cuypers de architect is met de meeste (70!) neogotische kerken op zijn naan. Tepe vond dat de Nederlandse kerkbouwkunst gebaseerd moest worden op de Nederrijnse gotische baksteenkunst van de 15de en 16de eeuw. Naar middeleeuws model werkte hij steeds samen met zijn collega-kunstenaars van het Sint Bernulphusgilde. Ook beeldhouwer/schilder F.W. Mengelberg en glazenier H. Geuer, beiden uit Duitsland afkomstig, en de Utrechtse edelsmid G.B. Brom maakten hiervan deel uit. Al deze grootheden komen we dan ook stuk voor stuk tegen bij een rondgang door de kerk. Met elkaar leverde deze groep kunstenaars, die ook bekend stond als het Utrechts Kwartet, met hun kerken steeds een “Gesamtkunstwerk” af, een totaalkunstwerk dus.

De 14 kleurrijke kruiswegstaties op de wanden van het rechter en linker zijschip dateren uit 1917. De Utrechtse kunstschilder Nicolaas Poland (1862 – 1949), die enkele tientallen jaren heeft gewerkt in het atelier van Mengelberg, voerde deze uit in olieverf op doek. Het doopvont in de doopkapel links achterin de kerk is een pronkstuk uit het atelier van de grote Utrechtse meester-edelsmid Gerard Bartel Brom (1831 - 1882) en diens zoon Jan Hendrik Brom en is in 1887 geschonken door de kinderen van de parochie, die daarvoor jarenlang in de kersttijd hun hele en halve centen hadden geofferd. Het monumentale orgel dateert uit 1879 en is gebouwd door de Utrechtse orgelbouwer Michaël Maarschalkerweerd (1838 - 1915), een der zeer groten onder zijn toenmalige vakgenoten als men bedenkt dat ook het beroemde orgel in de grote zaal van het Concertgebouw van deze orgelbouwer is. Michaël en zijn vader Pieter Maarschalkerweerd waren dé orgelbouwers van katholiek Nederland in de tweede helft negentiende eeuw, met meer dan 170 kerkorgels op hun naam. De gebrandschilderde ramen van de kerk zijn ook het vermelden meer dan waard. Ze zijn vervaardigd in drie geheel verschillende perioden. Daardoor vertegenwoordigen zij ook de verschillende kunststijlen van de afgelopen 125 jaar. Een uitvoerige beschrijving van exterieur en interieur van de kerk vindt u op de site van de Stg. Vrienden van het Monument Johannes de Doper.

Reactie toevoegen