Driebergen

Plaats
Dorp
Utrechtse Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

Driebergen.JPG

Vanaf de lange Gooyerdijk komen we in Driebergen-Rijsenburg, dat alleen op de plaatsnaamborden en in het postcodeboek zo heet. In de volksmond en op andere bebordingen is altijd sprake van Driebergen, wat ons ook logischer lijkt. Zie verder onder Naam.

Vanaf de lange Gooyerdijk komen we in Driebergen-Rijsenburg, dat alleen op de plaatsnaamborden en in het postcodeboek zo heet. In de volksmond en op andere bebordingen is altijd sprake van Driebergen, wat ons ook logischer lijkt. Zie verder onder Naam.

driebergen_afslag_a12.jpg

Zo staat Driebergen als plaatsnaam op de afslag aan de A12. (© H.J. Derksen)

Zo staat Driebergen als plaatsnaam op de afslag aan de A12. (© H.J. Derksen)

driebergen_paddestoel.jpg

Ook op de ANWB-paddestoelen in de omgeving staat de plaatsnaam Driebergen. (© H.J. Derksen)

Ook op de ANWB-paddestoelen in de omgeving staat de plaatsnaam Driebergen. (© H.J. Derksen)

driebergen_richtingbord.jpg

Op de ANWB-richtingborden staat ook Driebergen. (© H.J. Derksen)

Op de ANWB-richtingborden staat ook Driebergen. (© H.J. Derksen)

driebergen_station_bus.jpg

En ook op het NS-station wordt je de weg gewezen naar het dorp Driebergen. (© H.J. Derksen)

En ook op het NS-station wordt je de weg gewezen naar het dorp Driebergen. (© H.J. Derksen)

driebergen 1904 [640x480].jpg

Driebergen dorpsgezicht 1904

Driebergen dorpsgezicht 1904

Driebergen (8).JPG

Driebergen, het Kerkplein in het oude Rijsenburg met o.a. de Sint Petrus Bandenkerk.

Driebergen, het Kerkplein in het oude Rijsenburg met o.a. de Sint Petrus Bandenkerk.

DRIEBERGEN (2).JPG

 Het monumentale Schaepmanmonument in Driebergen.

Het monumentale Schaepmanmonument in Driebergen.

Driebergen (5).JPG

 Driebergen een bosrijke plaats, maar het centrum doet wat kaal aan.

Driebergen een bosrijke plaats, maar het centrum doet wat kaal aan.

Driebergen (6).JPG

Landgoed Kraaybeekerhof in Driebergen in het voorjaar.

Landgoed Kraaybeekerhof in Driebergen in het voorjaar.

Driebergen (4).JPG

Driebergen, Huize Sparrendaal was van 1964 t/m 2005 het representatieve raadhuis van de gemeente.

Driebergen, Huize Sparrendaal was van 1964 t/m 2005 het representatieve raadhuis van de gemeente.

UT gemeente Driebergen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Driebergen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Driebergen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

UT gemeente Rijsenburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper (Kopie).gif

gemeente Rijsenburg anno ca. 1870 kaart J. Kuijper. De smalle langgerekte gemeente Rijsenburg lag vrijwel ingesloten door de gemeente Driebergen.

gemeente Rijsenburg anno ca. 1870 kaart J. Kuijper. De smalle langgerekte gemeente Rijsenburg lag vrijwel ingesloten door de gemeente Driebergen.

Driebergen

Terug naar boven

Status

- Driebergen is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug, gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het was onder de naam 'Driebergen-Rijsenburg' een zelfstandige gemeente t/m 2005.

- De gemeente Driebergen-Rijsenburg is per 1-5-1931 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Driebergen en Rijsenburg. Rijsenburg, als gemeente in 1818 losgemaakt van de gemeente Driebergen, na daar eerst in 1812 aan te zijn toegevoegd, was eigenlijk altijd al te klein om als aparte gemeente voort te bestaan. Al in 1829 kwam een eerste voorstel tot samenvoeging aan de orde. Bij herindelingsrondes in 1857 is Rijsenburg op het laatste moment door de Tweede Kamer uit het herindelingsplan gehaald, waardoor in dat jaar alleen Sterkenburg aan Driebergen is toegevoegd.

- Wapen van de voormalige gemeente Driebergen-Rijsenburg. - Wapen van de voormalige gemeente Driebergen. - Wapen van de voormalige gemeente Rijsenburg.

- Onder het dorp Driebergen vallen ook de buurtschappen Oud-Rijsenburg en Sterkenburg. Ook 't Haagje en De Krim, in het uiterste W van het dorp, waren vanouds buurtschappen maar liggen tegenwoordig binnen de bebouwde kom van het dorp en zijn daarmee geen plaats(nam)en meer.

- In recente atlassen staat direct Z van station Driebergen-Zeist een plaatsnaam van een kennelijk veronderstelde buurtschap Beerschoten. Wij kunnen hier in digitale noch analoge bronnen een bevestiging van vinden dat hier daadwerkelijk sprake van is. Voor zover ons bekend is dit alleen een landgoed en geen buurtschap en dus geen plaats(naam).

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Officieel (dat wil zeggen in het postcodeboek, in de gemeentelijke basisregistraties BAG en op de plaatsnaamborden) heet dit dorp Driebergen-Rijsenburg. Echter in het dagelijks spraakgebruik, zowel mondeling als in schriftelijke uitingen, spreekt men altijd over Driebergen als men het over het dorp heeft. Overigens staat deze naam ook op de ANWB-wegwijzers, -paddestoelen en andere plaatsnaamaanduidingen in de omgeving. De gemeente Driebergen-Rijsenburg is dus zoals hierboven beschreven per 1-5-1931 ontstaan (waarbij men er ook voor had kunnen kiezen, zoals in veel soortgelijke gevallen, om de naam Rijsenburg niet in de gemeentenaam op te nemen, zijnde veruit de kleinste kern van de twee, zoals men dat voorheen met Sterkenburg ook niet gedaan had).

De plaatsnaam Driebergen-Rijsenburg is, althans in de poststempels, pas in 1970 ontstaan (mogelijk i.v.m. het huidige postcode'boek' dat in die tijd in ontwikkeling was, en waarvoor gemeenten een Woonplaatsbesluit moesten nemen, waarbij zij hun plaatsnamen formeel moesten vaststellen, en wellicht daardoor tot deze naam ook als plaatsnaam besloten hebben, dan wel besloten hebben het hele grondgebied van de gemeente gemakshalve als gelijkluidende plaatsnaam vast te stellen. Mogelijk heeft dit besluit niet plaatsgevonden en heeft de PTT gemakshalve sindsdien als plaatsnaam de gemeentenaam gehanteerd).

Het veel kleinere Rijsenburg is een voormalige gemeente en dorp, dat in de bebouwing van het dorp Driebergen is opgegaan. Het wordt geheel door Driebergse bebouwing omgeven, waarmee het de facto een wijk van dat dorp is geworden.

Niet alleen als plaatsnaam, ook als gemeentenaam was de naam Driebergen-Rijsenburg al niet logisch en handig. Soortgelijke gemeenten met als 'aanhangsel' in de naam een beduidend kleinere kern, hebben deze ook in de loop der tijd laten vervallen omdat het niet lekker 'bekt' [bijv. Cuijk (voorheen 'Cuijk en Sint Agatha') en Sint Anthonis (voorheen 'Oploo, Sint Anthonis en Ledeacker')].

Oudere vermeldingen
1159 (falsum) kopie 14e eeuw Thriberge(n), 1329 Drieberghe, eind 14e eeuw Drybergen.

Naamsverklaring
Samenstelling van telwoord drie en bergen 'hoogten, terreinverheffingen'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Driebergen ligt ZO van Zeist, NW van Doorn. De oude dorpskern van Rijsenburg ligt, vanaf de Hoofdstraat gezien, aan het begin van de Rijsenburgselaan. De voormalige gemeente Rijsenburg besloeg een lange smalle strook langs de gehele Rijsenburgselaan, tot aan de Langbroekerdijk (zie de oude gemeenteplattegrond elders op deze pagina).

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had het dorp en de gemeente Driebergen* 135 huizen met 901 inwoners.
* Toen dus nog zonder Rijsenburg en Sterkenburg, die in dat jaar nog zelfstandige gemeenten waren.

- In 1840 had de gemeente Rijsenburg 46 huizen met 239 inwoners, verdeeld in dorp Rijsenburg 39/184 (= huizen/inwoners) en buurtschap Oud-Rijsenburg 7/55. Het dorp Rijsenburg is pas rond 1800 ontstaan. Aanvankelijk lag het temidden van landerijen, zoals op de oude gemeenteplattegrond op deze pagina nog goed is te zien. Later omsloten geraakt door bebouwingsuitbreiding van Driebergen, kan Rijsenburg tegenwoordig de facto als wijk van dat dorp worden beschouwd, omdat het nu geheel binnen de bebouwde kom van dat dorp ligt. Oud-Rijsenburg, het restant van het oude oorspronkelijke Rijsenburg aan de Langbroekerwetering, is nog wel een buurtschap.

- In 1857 is de gemeente Driebergen vergroot met de gemeente Sterkenburg, die op dat moment ca. 30 huizen met ca. 250 inwoners omvatte.

- Per 1-5-1931 is de gemeente Driebergen-Rijsenburg ontstaan, uit samenvoeging van de gemeente Driebergen (die op dat moment 6.228 inwoners had) met de gemeente Rijsenburg (die op dat moment 1.261 inwoners had).

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 8.000 huizen met ca. 19.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp en deze voormalige gemeente, kun je terecht bij Stichting Driebergen - Rijsenburg Vroeger en Nu. Sinds 2007 beheert zij het Cultureel Historisch Centrum in het Poortgebouw van de Oude Algemene Begraafplaats, dat op zaterdagen van 13.30-16.30 uur geopend is, of op afspraak.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Woongebied Driebergen (2008).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Driebergen heeft 135 rijksmonumenten.

- Driebergen heeft 218 gemeentelijke monumenten.

- In Driebergen hebben ca. 20 kerkgebouwen en -zalen bestaan (incl. panden die inmiddels zijn verdwenen).

- RK kerk Sint Petrus Banden uit 1809 (Kerkplein 5, in het oude Rijsenburg) is de enige kerk in Nederland die in empirestijl is gebouwd. Overige rijksmonumentale panden aan het Kerkplein: huisnrs. 1, 2, 3, 4, 6, 6A, 8, 9. Dit hele 'ensemble' is gelijktijdig met de RK kerk gebouwd. - Kerkhof Sint Petrus Banden.

- De Pauluskerk (Rijsenburgselaan 2a) van de Christengemeenschap is sinds 1990 als zodanig in gebruik. Voorheen was dit het parochiehuis van de RK kerk Sint Petrus Banden.

- Kerk van de Wijkgemeente Immanuël.

- Christelijke Gereformeerde Kerk (Oranjelaan 73).

- Oude Algemene Begraafplaats.

- R.K. Kerkhof Drieklinken.

- Boerderij De Engh (Engweg 50) is uitgeroepen tot Boerderij van het Jaar 2014 in de provincie Utrecht.

- Gevelstenen in Driebergen.

- Museum Militaire Traditie biedt een overzicht van de tradities en geschiedenis van de Nederlandse strijdkrachten van de Tachtigjarige Oorlog tot aan de huidige tijd.

- Bij het Schaepmanmonument bevindt zich een informatiepaneel, dat via deze link ook online is te lezen.

- Buitenplaats Sparrendaal.

- Park de Wildbaan in Engelse Landschapsstijl.

- Koepel in park Beerschoten-Willinkshof.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- 3bergenLoop (op een zaterdag in maart).

- Koningsdag.

- Avondvierdaagse (juni).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Zwembad Laco.

- Kinderboerderij 't Woelige Nest.

Terug naar boven

Beeld

- In 2011 is het boekje 'Driebergen in oude ansichten' (samengesteld door Alexander W.E. Heimel) verschenen, met meer dan 100 oude foto´s en ansichten die niet eerder in boekvorm zijn gepubliceerd.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Driebergen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Driebergen.

- Straatnamen: - Straatnamen in Driebergen verklaard, met kaarten en foto's.

- Onderwijs: - Vrije School De Vuurvogel. - Jenaplanschool Dolfijn. - Jenaplanschool De Kring. - Daltonschool De Valkenheuvel.

- Muziek: - KamerOrkest Driebergen is een amateurorkest dat uit zo'n 35 enthousiaste musici bestaat. De vaste voor- en najaarsconcerten vinden gewoonlijk in mei en november plaats. - Het Stichts Mannenkoor is opgericht in 1953 en telt ca. 60 leden, die uit de hele provincie en zelfs daarbuiten afkomstig zijn.

- Zorg: Zorgboerderij De Wederkerigheid.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Driebergen alg nieuw, - idem oud en - idem St. Petrus Banden.

Reactie toevoegen