Den Helder

Plaats
Stad en gemeente
Den Helder
Kop van Noord-Holland
Noord-Holland

den helder groeten uit 1956 [640x480].jpg

Den Helder Groeten uit 1956

Den Helder Groeten uit 1956

Nieuwediep Haven 1907 [640x480].jpg

Nieuwediep, Haven, 1907

Nieuwediep, Haven, 1907

NH gemeente Den Helder in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Den Helder in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Den Helder in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Den Helder

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Den Helder (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Den Helder is een stad en gemeente in de provincie Noord-Holland, in de streek Kop van Noord-Holland.

- Onder de gemeente Den Helder vallen ook de dorpen Huisduinen en Julianadorp. Tot medio 2009 lagen deze dorpen voor de postadressen ´in´ Den Helder. Sindsdien hebben zij een eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek en in de in dat jaar in werking getreden gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG). Verder vallen onder de gemeente nog de buurtschappen Blauwe Keet, De Kooy en Friese Buurt en de badplaats Julianadorp aan Zee. In totaal zijn dit 1 stad, 2 dorpen, 3 buurtschappen en 1 badplaats.

- In maart 2011 zijn bedrijventerrein Kooypunt en de Luchthaven tot bebouwde kom benoemd. Het argument was vooral de verkeersveiligheid; door deze maatregel mag men er geen 80 km per uur meer rijden, maar nog slechts 50. Kaart met begrenzing bebouwde kommen Kooypunt en Luchthaven. In november 2012 zijn de komborden Kooypunt en Luchthaven geplaatst. Verder staan er ook nog, in ieder geval sinds 2011, komborden bij bedrijventerrein Oostoever.

- Wapen van de gemeente Den Helder.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Den Helder.

- Onder de stad Den Helder vallen de buurtschappen De Kooy en Friese Buurt.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
In 2011 is er een burgerinitiatief geweest om de plaatsnaam te veranderen in Den Helder aan Zee. Dit heeft geen doorgang gevonden.

Benaming inwoners
Een inwoner van Den Helder is een Heldenaar. Iemand die in Den Helder is geboren wordt ook wel Nieuwedieper genoemd.

Oudere vermeldingen
1577 kopie kaart Laurens Pieter de Helderbuyert, 1621 Helder, 1680 de Helder.

Naamsverklaring
Vroeger in verband gebracht met het zeegat Helledore en verklaard als 'deur van de hel', wat weinig aannemelijk is. De oudste vorm laat zich duiden als hel 'laagliggend' (met betekenisverschuiving naar 'waterland' en 'waterplas'), met het adjectiverende suffix -re- (eigenlijk 'van de bewoners') en een later onderdrukt grondwoord buurt 'buurtschap'. Betekenis in dat geval: '(buurt) van de bewoners van het laag-/waterland'. Het feit dat de plaats op de kaart van 1577 ingetekend staat op buitendijkse grond kan de verklaring ondersteunen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Den Helder ligt in het uiterste noordwesten van het vasteland van Noord-Holland, in de kop van `De Kop van Noord-Holland`.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Den Helder 1.557 huizen met 8.369 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 547/2.846 (= huizen/inwoners), het dorp Huisduinen 57/327 en de buurtschappen Nieuwediep 631/3.186, Koegras of Buitenveld 40/315, Kanaalweg 169/1.016 en Nieuwstad 113/679. Tegenwoordig heeft de gemeente Den Helder ca. 24.000 huizen met ca. 56.500 inwoners, waarvan ca. 16.500 huizen met ca. inwoners 41.500 in de gelijknamige stad.

Terug naar boven

Geschiedenis

Rijkswerf Willemsoord
In 1811 komt Napoleon Bonaparte naar Den Helder. Hij geeft Jan Blanken Jansz. de opdracht in Den Helder de grootste marinebasis met werf van Nederland te bouwen. Na de val van Napoleon in 1813 begint koning Willem I met de bouw van de werf, waardoor de locatie de naam ‘Willemsoord’ krijgt. In 1822 zijn de eerste bouwwerken op de Rijkswerf van 40 ha klaar; Dok I, Natte Dok, Zeedoksluis, Pomphuis met stoommachine en Werfkanaal. Tussen 1857 en 1866 is Dok II gebouwd met daarnaast een nieuw pompgebouw. In de eerste helft van de 20e eeuw zijn de machinebankwerkerij, de ketelmakerij, de scheepsmakerswerkplaats, de werkplaats van de takelaars en zeilmakers, magazijnen en overige werkplaatsen gebouwd.

In 1993 verhuist de Rijkswerf naar een nieuwe locatie op de Nieuwe Haven. Het oude complex komt aanvankelijk leeg te staan maar heeft inmiddels vele herbestemmingen gekregen. De monumentale randbebouwing - in de periode 1995-2004 volledig gerestaureerd - en de dokken hebben de status van rijksmonument verkregen. Willemsoord is niet alleen bijzonder vanwege de militaire geschiedenis, maar ook vanwege de architectuur, ruimtelijke inrichting, industriële en maritieme geschiedenis, vaderlandse en sociale geschiedenis. Voor nadere informatie zie de site van Willemsoord, waar je o.a. wordt geïnformeerd over de vele mogelijkheden van een dagje uit naar Willemsoord.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Den Helder, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van Den Helder.

- Helderse Historische Vereniging.

- Helderse Vereniging voor Sociale Geschiedenis. Hun kwartaaltijdschrift De Morgen is via de link ook online te lezen (ook de oudere nummers).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Den Helder is een echte stad aan zee. Een stad die gelooft in zijn toekomst en daar hard aan werkt. De combinatie haven-luchthaven is dé economische motor van de regio en Den Helder is hét offshore kenniscentrum voor de Noordzee. En bij een mooie haven hoort een aantrekkelijk stadshart. Dat ondergaat de laatste jaren een echte metamorfose. Het centrum wordt fraaier, compacter, met meer groen en meer uitstraling. Willemsoord wordt een levendige stadswijk en nauw bij het stadshart betrokken. Al sinds 2008 wordt hier in hoog tempo aan gewerkt. Er is veel gebouwd en vernieuwd de afgelopen jaren en dat gaat nog steeds door. Meest recente ontwikkeling is het volledig vernieuwde stationsplein, een warme entree van de stad.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Den Helder heeft als plaats 40 rijksmonumenten.

- Den Helder heeft 59 gemeentelijke monumenten.

- Helderse Molenstichting De Onderneming wil de rijke geschiedenis van de molens in Den Helder laten zien. Hiervoor heeft zij 3 doelstellingen: het herbouwen van een authentieke molen in de gemeente; het verkrijgen en uitdragen van kennis op het gebied van oude molens in de gemeente en hun geschiedenis (middels een website en een informatiecentrum); het behouden en eventueel restaureren van (Amerikaanse) weidemolentjes zoals die zich binnen de grenzen van de gemeente bevonden en bevinden. Ze hebben al enige tijd een eigen Bosman watermolen die te vinden is in het prachtige natuurgebied Mariëndal. Het meest aansprekend is natuurlijk de herbouw van een "oude" molen. Die beogen zij op het Vinkenterrein in Den Helder te kunnen gaan realiseren. Het is een historische plek en de gemeente wil meewerken om een onderzoek te doen naar de realisatie van een historische molen.

- Het NS-station van Den Helder uit 1957 is volgens het Cuypergenootschap van grote monumentale waarde. Desondanks heeft de gemeente in 2013 besloten dat het geen gemeenteljik monument wordt.

- Gevelstenen in Den Helder.

- Marinemuseum.

- Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers.

- Het voormalige Postkantoor (Middenweg 172) is een karakteristiek gebouw op een prominente plek. Het is gebouwd in 1967 volgens het Wederopbouwplan voor Den Helder zoals na de oorlog opgesteld door architect Wieger Bruin. Het station was eind jaren vijftig naar het zuiden teruggelegd om de oostelijke en westelijke delen van Den Helder beter met elkaar te verbinden. Vanuit het station werd de Beatrixstraat als een doorbraak naar de Rijkswerf aangelegd om ook deze beter bij de stad te kunnen betrekken. Het postkantoor aan de Middenweg verving het oude postkantoor bij de Postbrug en deed met zijn omvang en uitstraling recht aan de ambities van de wederopbouw in de groeiende marinestad. Het gebouw is ontworpen door architect Jo Kruger uit Voorburg, en is door zijn sprekende gevelgeleding en expressief vormgegeven dakrand een voorbeeld van een modern gebouw dat in reactie op het in die tijd heersende strenge functionalisme een eigenzinnige uitstraling heeft.

Doordat het station als laag gebouw niet goed in staat is ruimtelijk de verbinding tussen het Stadshart en de westelijke buurten te begeleiden speelt het hogere postkantoor hierin een belangrijke rol. Het gebouw staat niet helemaal parallel aan de richting van de Beatrixstraat en het Stadspark, maar licht gedraaid in lijn met de richting van het station. Dit benadrukt de ruimtelijke samenhang tussen station en postkantoor en vormt samen met de alzijdige watertoren aan de overkant een herkenbaar ensemble aan de entree van het Stadshart. Binnenkort zal het gebouw nog beter tot zijn recht komen door de herinrichting van het stationsgebied naar ontwerp van West 8. Daarbij zal de dominantie van het autoverkeer in de beleving plaats maken voor meer verblijfskwaliteit en groen. Het postkantoor wordt dan onderdeel van de “huiskamer van de stad”. Anno 2017 is het complex eigendom van de gemeente Den Helder. Zij heeft de intentie het medio 2017 te verkopen aan een partij die het pand een aantal passende herbestemmingen geeft op het gebied van bedrijvigheid en/of wonen (zie ook de verkoopinformatie van de makelaar).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Marinedagen (weekend in juli).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het Nollenlandschap bij Station Den Helder Zuid is in 2011 ingericht. In 2012 is het geopend voor publiek. Het Nollenlandschap ligt vlak bij de Nollen waar de kunstwerken van Rudi van de Wint staan. Hij was nauw betrokken bij het ontwerp voor het nieuwe Nollenlandschap. Het Nollenlandschap vormt een belangrijke groene verbinding tussen het polderlandschap en het groen van de Stelling van Den Helder.

- Het hierboven beschreven Willemsoord wordt ontwikkeld tot en geprofileerd als Waddenpoort Willemsoord.

Terug naar boven

Beeld

- Interviews (video) met inwoners van Den Helder over bijzondere aspecten van hun stad.

- Diaserie van oude ansichtkaarten van Den Helder.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Den Helder.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging De Viskom.

Reactie toevoegen