Den Dungen

Plaats
Dorp
Sint-Michielsgestel
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

NB gemeente Den Dungen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Den Dungen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Den Dungen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Den Dungen

Terug naar boven

Status

- Den Dungen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente Sint-Michielsgestel. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1995.

- Wapen van de voormalige gemeente Den Dungen.

- In de praktijk worden het dorp en buurdorp Maaskantje als één tweelingdorp gezien, omdat ze aan elkaar zijn gegroeid, op veel gebieden samenwerken, en veel gemeenschappelijke voorzieningen en verenigingen hebben. Formeel is dat echter, ook na fusie in 1996 van de gemeenten Den Dungen en Sint-Michielsgestel, niet het geval, omdat Maaskantje namelijk voor de postadressen en de gemeentelijke basisregistratie BAG nog altijd 'in' (de postale woonplaats) Sint-Michielsgestel ligt.

- Onder het dorp Den Dungen vallen ook de buurtschappen Hoek, Poeldonk (grotendeels) en Woud (deels).

Terug naar boven

Ligging

Den Dungen ligt ZO van 's-Hertogenbosch, NO van Sint-Michielsgestel, ZW van Berlicum en grenst in het N aan de provincialeweg N279 ('s-Hertogenbosch - Helmond).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Den Dungen, die alleen het dorp omvat, 234 huizen met 1.399 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.800 huizen met ca. 4.500 inwoners. Met Maaskantje erbij komt het als tweelingdorp op ca. 6.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Den Dungen, kun je terecht bij de volgende instantie en site:

- "Heemkundevereniging Op die Dunghen is opgericht in 1967. De vereniging heeft tot doel: het gebied dat binnen de parochiegrenzen van St. Jacobus de Meerdere in Den Dungen ligt heemkundig te bestuderen en te onderzoeken vanaf de oudste tijden tot heden; de resultaten van heemkundig onderzoek te publiceren; in brede kring belangstelling te wekken voor eigen dorp en streek; opkomen voor het behoud van het cultuurhistorisch erfgoed in het dorp en buurdorp Maaskantje.

Deze doelstellingen beogen wij te bereiken door de volgende activiteiten: het uitgeven van een eigen tijdschrift “Het Griensvenneke”; het houden van lezingen; het opbouwen en beheren van een documentatiecentrum en het bevorderen van het gebruik daarvan; het beheren van heemkundig waardevolle voorwerpen in een heemruimte en deze voor het publiek open te stellen; adviseren van de overheid ter behoud van monumenten; het (mede) organiseren van tentoonstellingen; het organiseren van excursies; het uitgeven van boeken; het onderhouden van contacten met zusterverenigingen; het activeren van haar leden om deel te nemen aan cursussen of bijeenkomsten op heemkundig gebied." De heemkundevereniging heeft in 2017 het 50-jarig jubileum gevierd met de uitgave van een jubileumboek. Op hun site is veel informatie te vinden, waaronder bijna 5.000 bidprentjes.

- Verhalen over de geschiedenis van Den Dungen op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Den Dungen heeft 27 rijksmonumenten.

- Reeds in 1380 is er in Den Dungen een kapel. In 1452 is deze kapel verbouwd tot wat tegenwoordig het priesterkoor van de kerk is. Deze nieuwe kapel was aan Sint-Jacobus de Meerdere gewijd. Ze werd spoedig te klein en in 1533 is een schip aan het koor gebouwd, waartoe de voorgevel van de kapel gedeeltelijk moest worden afgebroken. In 1569 wordt het een zelfstandige parochie. Voorheen was de kerkelijke gemeenschap onderhorig aan het kapittel van de Sint-Janskathedraal te 's-Hertogenbosch. In 1629, bij de val van 's-Hertogenbosch, werd de katholieke eredienst verboden en van 1630-1798 was het een protestantse kerk. In 1752 is de toren afgebroken. De katholieken konden nog terecht bij de Norbertijnen van de Abdij van Berne, die in Berlicum actief waren. Van 1650-1711 moesten zij in het geheim bijeenkomen. In 1717 werd een schuurkerk gebouwd (huidig adres: Paterstraat 38-40). Deze werd op een gegeven ogenblik te klein en in 1791 begon men aan de bouw van een nieuwe schuurkerk. Deze is tot 1821 in gebruik geweest en in 1823 afgebroken.

In 1807 werd de oude kerk aan de katholieken teruggegeven, maar pas vanaf 1821 was ze weer in gebruik. Nu moest het interieur nog worden verrijkt en aangepast aan de katholieke liturgie. In 1855 wordt de congregatiekapel gebouwd en in 1899 wordt een nieuwe neogotische toren gebouwd, ontworpen door Caspar Franssen, waartoe de voorgevel van de kerk moest worden gesloopt. Aan de noordkant van de kerk is toen een doopkapel gebouwd, die in 1965 tot Mariakapel is omgebouwd. In 1917 werd parochie Den Dungen uitgebreid met buurdorp Maaskantje. De kerk was nu te klein geworden en men wilde hem slopen. Hiertegen rijst protest en men besluit de RK kerk Sint Jacobus de Meerdere (Heilig Hartplein 1) kerk uit te breiden met twee zijkapellen, die in 1927 zijn gebouwd. Van de laatgotische middeleeuwse kerk zijn nog een aantal delen over, namelijk het koor, het middenschip en de zijbeuken. Het koor heeft mooie stergewelven terwijl de zijbeuken kruisribgewelven hebben. De kerk heeft een beeld van de Heilige Barbara uit het begin van de 16e eeuw; een eikenhouten preekstoel met een beeld van Sint Jan, uit ongeveer 1800, biechtstoelen en diverse houten beelden en schilderijen uit het begin van de 20e eeuw. Voorts bezit de kerk een aantal glas-in-loodramen. De kerk behoort tegenwoordig tot de Parochie H. Michael.

- Mariakapel.

- Bij 9 bezienswaardige objecten in Den Dungen zijn informatiepaneeltjes geplaatst. Anno 2017 bleken die nogal door de tand des tijds aangetast. Een poetsbeurt bleek niet voldoende soelaas te bieden. Daarom zijn ze vervangen door nieuwe paneeltjes, en gelijk voorzien van een QR-code, zodat je middels je smartphone aanvullende informatie over de objecten kunt krijgen. Een in 2017 gerealiseerde fietsroute van 10 km komt langs al deze objecten.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval.

- In Maaskantje / Den Dungen hebben ze aan het gebruikelijke carnaval in de winter niet genoeg, en doen ze het op een zaterdag in juni nog eens over met het Zomercarnaval, met voorafgaand fietstocht en Zomerparade op platte kar. D.w.z. in 2017 was dit voor het eerst, maar de intentie is wel om er een jaarlijks gebeuren van te maken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Meerse Plas, NW van het dorp, is ontstaan als gevolg van zandafgraving t.b.v. de aanleg van de nabijgelegen A2.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Den Dungen en Maaskantje door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2 en 3.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Den Dungen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - 'Moeke' houdt je er op Facebook van op de hoogte van wat er in Den Dungen te doen is.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Fonkel maakt deel uit van het in 2014 tot stand gekomen Kindcentrum De Immenkorf, waar verder ook nog BSO Bolderburen en KDV De Teigetjes onder vallen.

- Muziek: - Harmonie Wilhelmina. - Slagwerkgroep Den Dungen.

- Sport: - De voetbalclub en de korfbalclub zijn bij de ingebruikname van het nieuwe sportpark Jacobskamp opgegaan in één vereniging, met de statutaire naam Sportclub Den Dungen. Voor de herkenbaarheid en het behoud van de eigen identiteit blijven de namen en logo’s van RKVV Den Dungen en DKV Flash in de dagelijkse praktijk wel gebruikt worden. - Tennisvereniging DTV De Donkelaar.

- De naam van motorcrossvereniging MC LIDU staat voor Liempde en Den Dungen. Dat komt omdat de club in 1967 in Liempde is begonnen, maar zich daar door de jaren heen altijd heeft moeten behelpen met weilanden die ze bij een boer moesten 'regelen'. Er was geen uitzicht op een echt circuit. Daarom gingen ze om zich heen kijken en kwamen in Den Dungen terecht. Bij de Meerse Plas (zie hierboven onder Landschap etc.) waren wat zandhopen overgebleven die niet meer nodig bleken voor de aanleg van de A2. Dat heeft de club kunnen verbouwen tot een professioneel circuit met alles erop en eraan. Topografisch is het een bijzonder grensgeval; de Meerse Plas valt nog net onder Den Dungen, gemeente Sint-Michielsgestel. Het naastgelegen cicruit ligt op grondgebied van de gemeente 's-Hertogenbosch.

In 2001 dreigt er een kink in de kabel te komen; een milieubeweging ontdekt dat de beschermde kamsalamander op het terrein voorkomt en meldt dit aan de gemeente en het ministerie, dat vindt dat het circuit daarom maar gesloten moet worden. Maar de club laat zich niet zomaar figuurlijk en letterlijk uit het veld slaan; ze doen zelf uitvoerig onderoek, met hulp van gespecialiseerde bureaus, natuurorganisaties en een motorclub in een soortgelijke situatie, en komen samen met ecologen van de gemeente tot de conclusie dat motorcross en de kamsalamander best samen kunnen gaan op het circuit. Mits er goede leefomstandigheden voor de dieren zouden worden gecreëerd. Ook het ministerie gaat daarmee akkoord. En zo geschiedt; er zijn 2 nieuwe poelen aangelegd, de reeds aanwezige poel is opgeknapt, en het terrein is zodanig heringericht dat het leefgebied van de kamsalamander is gewaarborgd. Verder is er een beheerplan opgesteld, waarin ook de vereniging participeert.

- Overige verenigingen: - Fotoclub Den Dungen bestaat uit enthousiaste amateurfotografen die elke 2e donderdag van de maand samenkomen. Tijdens deze bijeenkomst wordt er met elkaar op een ontspannen manier gekeken naar de gemaakte foto's en worden er 'tips en tops' aan elkaar uitgewisseld. Samen kiest de groep tijdens elke bijeenkomst de foto van de maand. Elk lid heeft daarvoor dan twee foto's ingebracht, die met elkaar besproken worden. De foto's zijn gemaakt aan de hand van een maandelijks wisselend thema, zoals schaduw, rook en vuur of beweging. Daarnaast biedt de groep 10x keer per jaar de mogelijkheid om foto's te maken op verschillende locaties. Dat kan bijvoorbeeld zijn tijdens een stadswandeling onder leiding van een gids, een rondvaart in de Biesbosch, of bij de Keukenhof. Naast de foto van de maand exposeert elke fotograaf ook zelf aanvullend materiaal. Jaarlijks in oktober houden ze een expositie in buurdorp Maaskantje. Zie verder aldaar onder het kopje Jaarlijkse evenementen. De club heeft ca. 10 leden. Hoewel men het niet te groot wil maken, kunnen er nog wel enkele leden bij. Indien je belangstelling hebt, laat het dan gerust weten.

Reactie toevoegen