Demmerik

Plaats
Buurtschap
De Ronde Venen
UtrechtLimburg

demmerik_natuurplan_kaart.jpg

Het landschap rond Demmerik gaat de komende jaren flink op de schop. Maar het is voor een goed doel: weidevogels, water, bodemdaling, landbouw, natuur én recreatie varen er wel bij. Mooi voorbeeld van win-win-win-win-win-win dus! (© Provincie Utrecht)

Het landschap rond Demmerik gaat de komende jaren flink op de schop. Maar het is voor een goed doel: weidevogels, water, bodemdaling, landbouw, natuur én recreatie varen er wel bij. Mooi voorbeeld van win-win-win-win-win-win dus! (© Provincie Utrecht)

demmerik.jpg

In buurtschap Demmerik aangekomen

In buurtschap Demmerik aangekomen

demmerik.jpg

Buurtschap Demmerik, op een mooie dag in juni 2018

Buurtschap Demmerik, op een mooie dag in juni 2018

demmerik_10.jpg

Op de foto zijn we ter hoogte van Arkenpark Mur in Demmerik

Op de foto zijn we ter hoogte van Arkenpark Mur in Demmerik

demmerik_8.jpg

Demmerik is, met naast de gelijknamige weg o.a. ook nog de Spoorlaan, Elzenhof en Wilgenlaan, een buurtschap van flinke omvang. Daar hoort toch wel een eigen plaatsnaambord bij... (zoals een wit bordje onder het blauwe bord Vinkeveen vanuit Donkereind).

Demmerik is, met naast de gelijknamige weg o.a. ook nog de Spoorlaan, Elzenhof en Wilgenlaan, een buurtschap van flinke omvang. Daar hoort toch wel een eigen plaatsnaambord bij... (zoals een wit bordje onder het blauwe bord Vinkeveen vanuit Donkereind).

demmerik_7.jpg

Het mooi gerestaureerde voormalige station van Vinkeveen in Demmerik, we zijn hier aan de perronzijde. Het spoorbaantracé is nog zichtbaar en is nu een wandelpad (onderdeel van het Bellopad).

Het mooi gerestaureerde voormalige station van Vinkeveen in Demmerik, we zijn hier aan de perronzijde. Het spoorbaantracé is nog zichtbaar en is nu een wandelpad (onderdeel van het Bellopad).

demmerik_6.jpg

Nog maar een keer het station van Vinkeveen in Demmerik, dat tot 1950 dienst heeft gedaan. We zien het station hier van de andere zijde, daar zal ook de ingang voor de treinreizigers zijn geweest.

Nog maar een keer het station van Vinkeveen in Demmerik, dat tot 1950 dienst heeft gedaan. We zien het station hier van de andere zijde, daar zal ook de ingang voor de treinreizigers zijn geweest.

demmerik_5.jpg

Demmerik op zijn mooist in de maand juni, met de waterlelies in volle bloei

Demmerik op zijn mooist in de maand juni, met de waterlelies in volle bloei

demmerik_4.jpg

Demmerik

Demmerik

demmerik_3.jpg

Zomaar ergens in Demmerik: een blik opzij naar de natte natuur, het geblaf van de meerkoeten is niet van de lucht.

Zomaar ergens in Demmerik: een blik opzij naar de natte natuur, het geblaf van de meerkoeten is niet van de lucht.

demmerik_2.jpg

We kijken nog even om naar de prachtige buurtschap Demmerik

We kijken nog even om naar de prachtige buurtschap Demmerik

Demmerik

Terug naar boven

Status

- Demmerik is een buurtschap in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. T/m 1840 gemeente Vinkeveen. In 1841 over naar gemeente Vinkeveen en Waverveen, in 1989 over naar gemeente De Ronde Venen.

- De buurtschap Demmerik valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Vinkeveen.

- De buurtschap Demmerik heeft geen plaatsnaamborden, zodat je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1138 Denemarc, 1282 Denemarken, 1394 Deenmarke, 1427 Denemarken, 1498 Deenmercken, 1628 Denmarcke. Zie ook hier diverse oude vermeldingen m.b.t. de benamingen Demmerik en Denemarken.

Naamsverklaring
Ontginningseenheid vernoemd naar Denemarken. In de rondom Utrecht in de 11e en 12e eeuw ontgonnen gebieden liggen opvallend veel vernoemingsnamen, zoals Hoograven (tegenwoordig in Nieuwegein gelegen), Kamerik, Kockengen, Kortrijk, Parijsch, Paveien (beide in Culemborg gelegen), Portengen en Spengen. Een nieuwe ontginning lag meestal nogal afgelegen, daarom gaf men er graag de naam van een verre stad of van een ver land aan. Soms waren het namen uit de middeleeuwse literatuur of namen die bekend zijn geraakt door de kruistochten. De oudste vernoemingsnamen ontstonden in kerkelijke kring. Het gebied viel onder het aartsdiakonaat van Oudmunster.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Demmerik ligt rond de gelijknamige weg en rond de wegen Ter Aase Zuwe (het gedeelte van deze weg rond het kruispunt met de wegen Demmerik, Donkereind en Uitweg) en de O daarvan verticaal lopende Demmeriksekade (alleen de oneven nummers; de even nummers - 12-14 - vallen onder het dorp Nieuwer Ter Aa), Spoorlaan, Elzenhof, Wilgenlaan en Arkenpark Mur (een autovrij woonarkenpark). De buurtschap is deels industriegebied. De buurtschap ligt aan het water de Demmerik, direct Z van het dorp Vinkeveen, NW van het dorp Nieuwer Ter Aa, O van het dorp Mijdrecht, NO van het dorp Wilnis en Z en ZW van de Vinkeveense Plassen.

Qua huisnummering lijkt het alsof buurtschap Demmerik vanuit de dorpskern van Vinkeveen aan de even kant met huisnr. 20 begint. Want dat is het eerste pand dat je dan ziet. Zijn er geen lagere huisnummers? Jawel, de huisnummers 2 / 4 / 10 / 12 / 16 - de panden op de tussengelegen huisnummers zijn kennelijk afgebroken? - liggen achter huisnr. 20, en zijn via een pad naast dat pand bereikbaar.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat buurtschap Demmerik 63 huizen met 568 inwoners. Tegenwoordig omvat de buurtschap ca. 225 huizen, ca. 60 woonschepen en ca. 25 bedrijfsgebouwen, met ca. 700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Artikel over de historische geografie van Demmerik.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het rijksmonumentale, in 1923 in de trant van de nieuwe zakelijkheid opgetrokken Gemaal De Ruiter in Demmerik (Demmeriksekade 5) is vernoemd naar dijkgraaf A. de Ruiter en staat op de plaats van de Demmerikse molen. Het gemaal verving ook de Proostdijer, de Vinkeveense, de Oudhuizer, de Wilnisser en de Driehuizer molens. Het gemaal bemaalt het gebied van de het vroegere waterschap Polder Groot Wilnis-Vinkeveen en sinds de jaren vijftig van de 20e eeuw ook dat van de Polder Groot en Klein Oud-Aa. Het gemaal loost op de Geuzensloot, die via de Angstel en de Nieuwe Wetering in verbinding staat met het Amsterdam-Rijnkanaal. De naast het gemaal gelegen Demmerikse Sluis is in de jaren tachtig vernieuwd.

Het gemaal is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde, als voorbeeld van een gemaal met kenmerken van de nieuwe zakelijkheid, en vanwege de cultuurhistorische- en ensemblewaarde door de grotendeels oorspronkelijke en nog functionerende technische installatie, die deel uitmaakt van de geschiedenis van de waterhuishouding in dit gebied.

- De andere rijksmonumenten in de buurtschap zijn de langhuisboerderij uit 1913 op Demmerik 55 met de bijbehorende schuur. De boerderij is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde die uitdrukking vindt in de bouwstijl, de gaafheid en de detaillering, vanwege de cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de agrarische geschiedenis van het gebied, en tevens vanwege ensemblewaarde, als onderdeel van de boerderijstrook aan de Demmerik. De schuur is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde, vanwege de gaafheid en de decoratieve detaillering, alsmede van ensemblewaarde in relatie tot de ernaast gelegen boerderij en de boerderijstrook in de buurtschap.

- De buurtschap heeft 11 gemeentelijke monumenten, zijnde de langhuisboerderij op Demmeriksekade 9, de T-huisboerderij op Demmerik 7-9, het voorhuis van langhuisboerderij Veldwijck op nr. 19, het voormalige Raadhuis van Vinkeveen op nr. 22 - duidelijk nog als zodanig herkenbaar door het gevelopschrift Raadhuis en het gemeentewapen bovenin de gevel - , langhuisboerderij Spoorzicht op nr. 33, de T-huis boerderij op nr. 39, het landhuis op nr. 46 (ook hier het gemeentewapen van Vinkeveen boven de deur), de langhuisboerderijen op nrs. 47 en 65, het stationsgebouw op nr. 68 en/of Spoorlaan 2, en de langhuisboerderij op nr. 71.

- Van 1915 tot 1950 had Vinkeveen een station aan de spoorlijn Aalsmeer - Nieuwersluis - Loenen. Het station lag in buurtschap Demmerik. In laatstgenoemd jaar is de spoorlijn gesloten voor personenvervoer. Goederenvervoer heeft er nog plaatsgevonden tot 1986. De wachterswoning en het fraaie stationsgebouw (Spoorlaan 2) zijn gelukkig bewaard gebleven. Gert Tetteroo heeft het voorheen vervallen pand in 2015 van de NS gekocht, gerestaureerd en de begane grond onder de naam Het Spoorhuis ingericht voor kleinschalige culturele, maatschappelijke en sociale projecten en activiteiten. Zelf heeft hij de eerste en tweede verdieping betrokken, die vroeger dienstdeed als ambtswoning voor de stationschef.

- "Staatsbosbeheer zet het sein op groen voor wandelaars. Staatsbosbeheer heeft in 2011 in Demmerik een brug aangelegd op de voormalige spoorlijn Nieuwersluis - Haarlem. Om wandelaars een veilige oversteek te bieden is ter hoogte van het vroegere stationsgebouw een nieuwe brug aangelegd. Tevens zijn de oude brughoofden, die overwoekerd waren, weer zichtbaar en beleefbaar gemaakt. De spoorlijn ligt op een dijk, waardoor je een goed overzicht krijgt op het landschap. Nu de brug geplaatst is, is de toegankelijkheid voor dit deel van de oude spoordijk weer gegarandeerd.

De 'Haarlemmermeerlijn' was een spoorlijn die dienst gedaan heeft van begin 20e eeuw tot 1986. In die tijd had Vinkeveen een eigen station. Het oude stationsgebouw in buurtschap Demmerik is nog altijd aanwezig. Delen van de spoorlijn zijn, nadat de spoorlijn is opgeheven, in gebruik geraakt als wandelroute. Staatsbosbeheer is sinds enkele jaren eigenaar en beheerder van delen van de voormalige spoorbaan. Op plaatsen waar de spoorlijn weteringen en vaarten kruiste, zijn bruggen gebouwd. Deze bruggen bestaan uit gemetselde stenen landhoofden met sierlijke hardstenen ornamenten. De gemetselde brughoofden zijn ontdaan van begroeiing en weer zichtbaar geworden. Tussen de brughoofden zijn als historische link weer bielzen aangebracht, met daartussen het lokaal nog aanwezige geschoonde grove grind. Deze brughoofden zijn bovendien benoemd tot gemeentelijk monument." (bron: Staatsbosbeheer)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Bellopad, vernoemd naar een befaamde locomotief, is een in 2017 gerealiseerde natuur- en cultuurwandeling van 19 km van Mijdrecht via o.a. het station van Demmerik naar Abcoude (of andersom). Het pad is ook goed in trajecten te wandelen, bijvoorbeeld Mijdrecht - Gemaal De Ruiter (2,5 uur) of Spoorhuis Vinkeveen - Gemaal De Ruiter (1 uur). Ongeveer de helft van het Bellopad volgt het oude spoor, daarnaast doorsnijdt het een zeer gevarieerd landschap: een 6-meter onder NAP gelegen droogmakerij, veenafgravingen, de oudste en misschien wel mooiste polder van Nederland (aldus de site van het pad), langs de Vinkeveense Plassen en het schilderachtige rivierengebied rond de Angstel bij Baambrugge. Qua cultuur ontmoet je onder meer vier oude stationnetjes, de Stelling van Amsterdam met Fort bij Abcoude, het monumentale Gemaal De Ruiter en de slotgracht van het verdwenen Kasteel Abcoude.

- Beschrijving wandelroute rond de polders Demmerik en Groot Wilnis - Vinkeveen (16 km).

- De wandelroute Demmerik of Demmerikroute (ca. 12 km) begint bij het oude stationnetje van Vinkeveen en loopt over de oude spoorbaan, langs houtkades, landwegen en kleine recreatiegebieden. Naast Vinkeveen komt de route vlak langs Nieuwer Ter Aa en Wilnis. De Demmerikpolder is een groene polder die nog een tamelijk authentiek beeld geeft van het oorspronkelijke veenlandschap; niet uitgeveend, verplast of drooggemaakt zoals elders in De Ronde Venen. De wandeling loopt veel over kleine paden, omzoomd door knotwilgen, langs sloten en tussen de weilanden door. Een paar kilometer gaat het ook over de weg, zoals het stuk van Wilnis naar Vinkeveen. Maar dit geeft wel een mooi beeld van de huidige bebouwing en daar horen ook mooie boerderijen én een heerlijk terras bij.

- "In het westen van de provincie Utrecht ligt een veenweidegebied met bijzondere natuur- en landschapswaarden. In het gebied is een vitale landbouw aanwezig en zijn cultuurhistorie en ontginningsgeschiedenis nog in ruime mate leesbaar. De verschillende onderdelen zijn nauw verweven en kunnen elkaar versterken en stimuleren. In 2007 zijn door gebiedspartijen afspraken gemaakt in het “Herijkt Plan de Venen”. In dit plan wordt het proces beschreven hoe te komen tot een integrale oplossing voor de realisatie van een robuuste natuurverbinding tussen de Nieuwkoopse plassen in het westen en de Vechtstreek in het oosten. In het project dient een gedragen combinatie te worden gezocht met een duurzaam watersysteem, verminderde bodemdaling, vitale landbouw, en weidse recreatie. Om tot een efficiënte aanpak te komen is het plangebied opgedeeld in een aantal deelgebieden en deelprojecten.

Het inrichtings- en maatregelenplan reservaat polder Demmerik is onderdeel van het deelproject Groot-Wilnis - Vinkeveen. In het gebiedsconvenant Groot Wilnis - Vinkeveen 2010-2020 zijn maatregelen en doelen beschreven die tot realisatie van het plan moeten leiden. In het realisatieplan Groot Wilnis - Vinkeveen 2011-2020 is nader op de realisatie van deze doelen ingegaan. Om  inzicht te krijgen in de benodigde inrichtings- en beheermaatregelen heeft programmabureau Utrecht-West aan Bui-tegewoon, groenprojecten gevraagd een visie te ontwikkelen op de weidevogeldoelstelling in het gebied rondom reservaat Demmerik en in relatie tot de draslandverbinding. Tevens is verzocht om op basis van de visie voorstellen en onderbouwingen te leveren voor inrichtings- en beheermaatregelen voor het gehele plangebied. Het desbetreffende rapport, waar dit enkele citaten uit zijn, tref je aan onder de link.

Doelstelling: In 2020 dient Demmerik e.o. als kwalitatief goede drasland- en wetlandverbinding te functioneren, waarbij de wetlandverbinding van de A2 parallel aan de Geuzensloot loopt en via het Marickenland naar het westen doorloopt en de draslandverbinding door polder Demmerik naar het zuiden een verbinding vormt. Ten zuiden van de Spoordijk dient het kwalitatief goede weidevogelgebied gehandhaafd en waar mogelijk verder te zijn ontwikkeld. De samenhang tussen het reservaat enerzijds en het agrarisch natuurgedeelte anderzijds dient hierbij te zijn versterkt.

Aan de westzijde van het weidevogelgebied is een draslandverbinding ontwikkeld die bestaat uit de stapstenen reservaat Demmerik en Armenland Ruwiel met omgeving en een drasland snoer met draslandkralen in het tussenliggende gebied met agrarisch natuurbeheer. Hierbij  voldoen de inrichtingsmaatregelen aan de biotoop, maat en schaal en de actieradius voor de doelsoorten. Conflicten tussen de draslandverbinding en de weidevogeldoelen zijn middels een afgewogen inrichting voorkomen. Naast bovenstaande natuurdoelen is op integrale wijze invulling gegeven aan de overige doelstellingen uit het convenant. Dit betekent dat ook de waterkwaliteit is verbeterd, de bodemdalingen zijn geremd, agrarisch medegebruik mogelijk is en de recreatieve voorzieningen zijn uitgebreid." Mooie win-win's dus! Het project maakt onderdeel uit van het Gebiedsprogramma Utrecht-West 2016-2019.

- Aannemer de Heer land en water uit Polsbroek heeft natuurreservaat Demmerik heringericht tot optimaal weidevogel- en draslandnatuurgebied. Hiertoe hebben ze o.a. de volgende werkzaamheden uitgevoerd: baggeren van watergangen en vervoeren en verwerken van de vrijgekomen baggerspecie; verwijderen en afzetten van bossages; graven van natuurvriendelijke oevers en plas- draszones en het afplaggen van percelen; het verwerken van de vrijkomende grond in beheerspaden, dammen en kades; het plaatsen van hekwerken; het aanbrengen van verharding; het aanleggen van diverse wandel- en beheerbruggen; het plaatsen van kunstwerken, duikers, waterregulatie en een vogelkijkscherm. De werkzaamheden zijn eind 2017 afgerond.

- In Polder Demmerik wordt veel land beheerd door boeren. Zij zijn verenigd in een Agrarische Natuurvereniging. Vanuit zo’n vereniging wordt samengewerkt om de zorg voor wilde soorten planten en dieren te organiseren. Denk aan het beschermen van weidevogels, of, zoals in deze polder, de zorg voor zwarte sterns die in de natuurrijke sloten broeden. En hun voedsel op en langs het land van de boeren zoeken. Zwarte sterns zijn moerassterns die echt horen bij de moerasnatuur van laagveengebieden. Vogelbescherming Nederland zorgde er begin 21e eeuw voor dat in de polder goed werd gekeken wat precies de reden was dat het aantal sterns afnam. Dat zou broedgelegenheid kunnen zijn, óf voedsel.

Het bleek dat er wel broedgelegenheid was: de natuurvereniging zorgde voor voldoende vlotjes waarop de sterns veilig kunnen broeden. Maar er bleek een tekort aan voedsel te zijn. Er zijn daarom poelen aangelegd en slootkanten zijn glooiender gemaakt. Daardoor is de plantengroei en het insectenleven veel rijker geworden. Dit is weer een mooi voorbeeld van dat beschermen werkt!: het aantal sterns is door de combinatie van kennis van sterns én de zorg door boeren en vrijwilligers weer flink toegenomen. Het is er eigenlijk allemáál veel mooier door geworden in deze polder; het bruist en leeft weer in Polder Demmerik! Deze film laat zien hoe Vogelbescherming bij deze polder te werk ging met het Beschermingsplan Moerasvogels. In het voorjaar en de zomer zijn naast de zwarte sterns ook nog andere weidevogels te zien zoals grutto's, tureluurs en kieviten, en in de winter grote groepen ganzen en grote zilverreigers.

Terug naar boven

Links

- Genealogie: - Doop-, trouw- en begraafregisters m.b.t. o.a. Demmerik.

Reactie toevoegen