Dedgum

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

dedgum_collage.jpg

Dedgum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Dedgum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Dedgum (3).JPG

Kerk van Dedgum.

Kerk van Dedgum.

Dedgum-001.JPG

Dedgum in de bloemetjes, mooi gedaan!.

Dedgum in de bloemetjes, mooi gedaan!.

Dedgum

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Dedgum.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Dedgum.

Terug naar boven

Status

- Dedgum is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Súdwest-Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wûnseradiel.

- Dedgum heeft een dorpswapen. De klavers uit het schild wijzen op het voornaamste middel van bestaan: veeteelt. Het plompenblad herinnert aan de drooggemalen meren in dit gebied.

- Onder het dorp Dedgum valt ook de buurtschap Arkum.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Dedzjum. In 1840 was de uitspraak nog Dedjum. De z tussen de d en de j heeft zich later in de 19e eeuw ontwikkeld.

Oudere vermeldingen
9e eeuw Deddingiwerve, 1275 Deddingum, 1404 Dedighem, 1455 Deddinghum, 1503 Dedgum, 1505 Deedghum, 19e eeuw Dedgum, Dedigen.

Naamsverklaring
Het tweede element van de oudste naamvariant is wier. Het eerste deel wordt gevormd door de familienaam Deddinga, die is afgeleid van een mannennaan, te vergelijken met het het huidige Diede, 'volk'. Van de huidige naam is het slotelement um. Dat zal zijn ontstaan in navolging van de talrijke andere plaatsnamen op um.(1)

Terug naar boven

Ligging

Dedgum ligt ZW van Bolsward, NO van Workum, ZO van Makkum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Dedgum 23 huizen met 131 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Dedgum is voor Friese begrippen een zeer oud dorp. Het wordt in 855 al genoemd, en dat is eerder dan de meeste andere Friese steden en dorpen. In dat jaar schenkt grootgrondbezitter Folker land in Dedgum aan het klooster in het Duitse Werden. De nederzetting is ontstaan aan de bovenloop van de vroegere rivier de Marne, die bij Kimswerd in de zee uitkwam. Tegenwoordig ligt Dedgum temidden van uitgestrekte landerijen. Tot 1634 echter ligt het dorp ingesloten tussen het in dat jaar drooggelegde Sensmeer en de Workumertrekvaart.

In de 13e eeuw krijgt Dedgum een bakstenen kerk. In 1889 is deze kerk afgebroken en vervangen door de huidige kerk. De rijk versierde toegangspoort van de oude kerk is bewaard gebleven en te bezichtigen in het Fries Museum in Leeuwarden. De oorspronkelijke zadeldaktoren is bij de nieuwbouw een spitse toren geworden. De klok uit 1890 is in 1943 door de Duitse bezetter meegenomen en na de oorlog door een nieuwe klok vervangen.

Het kleine Dedgum heeft geen eigen voorzieningen meer, maar kent nog wel een groot aantal voorzieningen die aan de deur komen zoals een bakker, groenteboer, ijspaleis, kaasboer en SRV. Voor voorzieningen als dorpshuis, jeugdhonk, peuterspeelzaal en basisschool zijn de inwoners op buurdorp Parrega aangewezen.

- Nadere informatie over de geschiedenis van Dedgum (in het Fries).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In de Dorpsvisie Dedgum 2014-2024 wordt beschreven wat de inwoners belangrijk vinden met betrekking tot hun leefomgeving en hoe ze hiermee om willen te gaan, nu en in de toekomst. Er wordt beschreven wat zij willen veranderen, maar ook wat ze willen behouden. Het behouden van waardevolle verworvenheden betekent op enkele punten (noodzakelijke) verbeteringen om deze waarden veilig te stellen. De visie heeft betrekking op een periode van 10 jaar, waarbij specifiek aandacht is voor de onderwerpen die in deze periode om aandacht vragen en actie vergen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Dedgum heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de kerk met toren, hekwerk en inventaris. De uit 1889 daterende Hervormde kerk, die op een terp ligt, bepaalt in hoge mate het aanzien van het dorp. De kerktoren is door zijn spitse vorm in de wijde omtrek beeldbepalend. De kerk is de opvolger van een eerdere kerk uit de 13e eeuw die bouwvallig was geworden. De kerk is in 2014 overgedragen van de Protestantse Gemeente Tjerkwerd-Dedgum aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De Stichting Alde Fryske Tsjerken is in 1970 opgericht om monumentale kerkgebouwen over te nemen die hun religieuze functie hebben verloren, en om in overleg met de dorpsbewoners te zoeken naar nieuw gebruik. Bovendien spant de stichting zich in om publieke belangstelling te wekken voor kerkgebouwen in het algemeen.

Sinds de overdracht is de kerk in beheer bij een Plaatselijke Commissie, die de kerk heeft herbestemd tot dorpshuis. Tevens kan de kerk worden gehuurd voor rouw- en trouwdiensten, concerten en (familie)bijeenkomsten. Bovendien worden er minimaal 12 keer per jaar kerkdiensten gehouden van de Protestantse Gemeente Tjerkwerd - Dedgum. De kerk moet nog wel gerestaureerd worden. De middelen die de Stichting Alde Fryske Tsjerken van de Protestantse Gemeente heeft meegekregen, zijn echter niet toereikend om snel tot restauratie te kunnen overgaan. "De subsidieregeling van het Rijk is ook te zeer versoberd om de kerk in een keer te kunnen restaureren. We zullen moeten wachten tot de gelegenheid zich aandient en er een bijzondere kans voorbij komt", aldus directeur Gerhard Bakker.

- Op verschillende plaatsen in het dorp zijn informatiepanelen geplaatst, waarop bezoekers en inwoners worden geïnformeerd over de historie en cultuur van het dorp en zijn omgeving.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De landelijke cottagetuin It Swiete Libben aan de Buren 1 is van begin juni tot half augustus op dinsdag, donderdag en zaterdag geopend voor publiek. De tuin is op doordeweekse dagen open van 13.00 tot 17.00 uur en op zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur. De entree is 2 euro. It Swiete Libben is gelegen aan het water, waar ook genoten kan worden in de theetuin. Via het tuinhek, langs het bomen- en struikenlaantje kom je in de pottentuin. Daar zijn planten in potten, gestyled in pottenborders op kleur. Door de tuinpoort loopt de route door de ‘zachtetintentuin’ naar het waterzit. Vandaar wandel je verder door de bostuin langs de veranda. De clematispoort brengt je verder via kleine paadjes naar de cottagetuin langs borders op kleur en bepalen monumentale fruitbomen de sfeer. Ook zijn er verschillende beelden opgesteld, gemaakt door de eigenaresse van de tuin. Om het rozenterras loopt het tuinpad verder terug de pottentuin in. Onderweg zijn verschillende zitjes, waar je even kunt genieten van het uitzicht.

Terug naar boven

Beeld

- Ca. 50 oude foto's en ansichtkaarten van Dedgum.

- Filmpje over Dedgum anno 1953.

- Reportage over Dedgum anno 2011.

Terug naar boven

Links

- Site van en over Dedgum.

- Dorpskrant De Pinfisker voor Parrega, Dedgum en Hieslum is via de link ook online te lezen.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Dedgum kerk.

Reactie toevoegen