De Kling (Brunssum)

Plaats
Buurtschap
Brunssum Beekdaelen
Heuvelland Parkstad
Limburg

de_kling_brunssum_cafe.jpg

Het kan de voorbijganger niet ontgaan hoe dit café in buurtschap De Kling heet; de naam staat boven de deur, hangt onder de lichtreclame en staat ook nog op de linkerzijgevel, zonder voorzetsel. Maar ach, alleen kniesoren en redacteuren valt dat op. ;-)

Het kan de voorbijganger niet ontgaan hoe dit café in buurtschap De Kling heet; de naam staat boven de deur, hangt onder de lichtreclame en staat ook nog op de linkerzijgevel, zonder voorzetsel. Maar ach, alleen kniesoren en redacteuren valt dat op. ;-)

de_kling_merkelbeek_brunssum_op_kaart_ca._1980.jpg

Buurtschap De Kling, hier op een kaart uit ca. 1980, was vanouds grotendeels gemeente Merkelbeek, deels gemeente Brunssum. De gele lijn is de gemeentegrens. Bij de gemeentelijke herindelingen van 1982 is De Kling grotendeels gem. Brunssum geworden.

Buurtschap De Kling, hier op een kaart uit ca. 1980, was vanouds grotendeels gemeente Merkelbeek, deels gemeente Brunssum. De gele lijn is de gemeentegrens. Bij de gemeentelijke herindelingen van 1982 is De Kling grotendeels gem. Brunssum geworden.

de_kling_merkelbeek_brunssum_op_actuele_kaart_openstreetmap.jpg

Buurtschap De Kling is tegenwoordig van de stad Brunssum afgesneden door de recent gereedgekomen Ring Parkstad (N300). Ze worden met elkaar verbonden door een bruggetje in de Merkelbeekerstraat in het N en een tunneltje in de Europalaan in het Z.

Buurtschap De Kling is tegenwoordig van de stad Brunssum afgesneden door de recent gereedgekomen Ring Parkstad (N300). Ze worden met elkaar verbonden door een bruggetje in de Merkelbeekerstraat in het N en een tunneltje in de Europalaan in het Z.

de_kling_brunssum_merkelbeek_kerk_met_klooster.jpg

Zoek de verschillen: buurtschap De Kling bij Merkelbeek anno april 2009, met de Clemenskerk en dan nog het vervallen klooster erbij, vlak voor de afbraak. (© Google)

Zoek de verschillen: buurtschap De Kling bij Merkelbeek anno april 2009, met de Clemenskerk en dan nog het vervallen klooster erbij, vlak voor de afbraak. (© Google)

de_kling_brunssum_merkelbeek_kerk_na_afbraak_klooster.jpg

Buurtschap De Kling bij Merkelbeek, sinds 1982 grotendeels (waaronder ook kerk en - toen nog - klooster) gemeente Brunssum. Het oude klooster is in 2009 afgebroken. De kerk met omliggend terrein is mooi opgeknapt. Hier de situatie anno 2015. (© Google)

Buurtschap De Kling bij Merkelbeek, sinds 1982 grotendeels (waaronder ook kerk en - toen nog - klooster) gemeente Brunssum. Het oude klooster is in 2009 afgebroken. De kerk met omliggend terrein is mooi opgeknapt. Hier de situatie anno 2015. (© Google)

De Kling (Brunssum)

Terug naar boven

Status

- De Kling is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, regio Parkstad, in grotendeels gemeente Brunssum*, deels gemeente Beekdaelen (t/m 1981 gemeente Merkelbeek, in 1982 over naar gemeente Onderbanken, in 2019 over naar gemeente Beekdaelen).

* In 1982 is de gemeente Merkelbeek grotendeels opgegaan in de gemeente Onderbanken. Door een grenscorrectie is een klein deel van die gemeente toen overgegaan naar de gemeente Brunssum. Het betrof 80 hectare met 181 inwoners, wat met name betrekking had op - een groot deel van - buurtschap De Kling (het betrof met name de Titus Brandsmastraat, het Z deel van de Groeneweg, en de kerk met - toen nog - klooster). Een klein deel van de buurtschap (zijnde Merkelbeekerweg vanaf nr. 71) viel altijd al onder de gemeente Brunssum.

- Buurtschap De Kling valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder de stad Brunssum, deels onder het dorp Merkelbeek.

- Buurtschap De Kling ligt grotendeels binnen de bebouwde kom van Brunssum en deels binnen die van Merkelbeek, maar heeft zelf geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat.

Als je vanuit het N via de Groeneweg de buurtschap binnenkomt, staat aan de rechterkant, ter hoogte van hoeve Onderste Hof, een blauw plaatsnaambord (kombord) Merkelbeek. De linkerkant, waar o.a. genoemde hoeve dus ligt, valt onder Brunssum. Jammer dat dat niet met een plaatsnaambord wordt aangegeven (waardoor de voorbijganger nu denkt dat de Onderste Hof en de andere bebouwing daarna aan die kant van de weg onder Merkelbeek valt). Zoals bijv. de gemeente Groningen dat in een soortgelijke situatie wél netjes heeft gedaan bij de dorpen Engelbert en Middelbert (zie de tweede afbeelding onder de link). De gemeente Brunssum laat haar bebouwde kom aan deze kant pas beginnen aan de Merkelbeekerweg, na de Clemenskerk.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Deze plaatsnaam wordt op kaarten door de jaren heen afwisselend met en zonder lidwoord geschreven. De spelling met lidwoord is het meest gangbaar. Die houden wij op deze pagina dan ook aan.

Oudere vermeldingen
1835 en 1840 Kling. De buurtschap werd vroeger ook wel Onder-Merkelbeek, Onderste Merkelbeek of Oud Merkelbeek genoemd.

Naamsverklaring
De naam stamt van het Middelnederlandse clinge 'heuvel'.(1)

Alternatieve naam
In statistieken van CBS en gemeente wordt het Brunssumse deel van dit gebied Merkelbeekerdal genoemd, maar op kaarten heeft het altijd De Kling geheten. De statistische wijkindeling van de gemeenten, met bijbehorende namen, is rond 1970 vastgesteld en later - per gemeente verschillend - al dan niet gewijzigd qua indelingen en/of benamingen. In dit geval was dit gebied rond 1970 nog gemeente Merkelbeek, en in die zin is deze kennelijk toen door de gemeente Merkelbeek bedachte 'wijk'naam verklaarbaar en begrijpelijk.

Maar tegenwoordig is het binnen Brunssum alleen een naam in het kader van die statistische wijkindeling. Inhoudelijk is er op het internet verder niets van te vinden, dus de naam wordt kennelijk verder door geen enkele andere persoon of instantie gebruikt. Conclusie: het is in de praktijk niet een werkelijk in gebruik zijnde (wijk)naam. Het zou ons dan ook logisch lijken om het gebied ook voor de statistieken De Kling te noemen, zoals het in werkelijkheid immers altijd geheten heeft en nog altijd heet, maar zo heet de in de jaren zeventig aangelegde, naastgelegen wijk ook al (ook in de CBS-statistieken). Dat zou verwarring kunnen geven, maar dat is op te lossen door er respectievelijk de voorvoegsels 'wijk' en 'buurtschap' voor te zetten.

Terug naar boven

Ligging

Buurtschap De Kling ligt direct NW van de stad Brunssum en direct O van het dorp Merkelbeek, rond de wegen Loogstraat, Titus Brandsmastraat, Vogelsvalderenweg, Merkelbeekerstraat (het noordwestelijkste gedeelte van deze straat), Kloosterstraat en Groeneweg, en ligt dus inmiddels grotendeels in de bebouwde kom van Brunssum, maar is toch nog wel zodanig apart van de rest van Brunssum gelegen dat zij nog wel als buurtschap kan worden beschouwd. Dat geldt nog meer sinds de Buitenring Parkstad direct O achter de buurtschap langs loopt, waardoor de buurtschap ook echt fysiek van de eigenlijke kern van Brunssum is afgesneden. De grens tussen de gemeenten Brunssum en Beekdaelen loopt hier door de Groeneweg. De oneven huisnummers vallen onder Merkelbeek, de even nummers onder Brunssum. De buurtschap ligt verder NO van het dorp Amstenrade, O van het dorp Oirsbeek, ZO van het dorp Bingelrade en ZW van het dorp Schinveld.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 omvat buurtschap De Kling 11 huizen met 51 inwoners onder de gemeente Merkelbeek. Onder de gemeente Brunssum wordt zij in dat jaar niet vermeld, omdat de buurtschap toen nog vrijwel geheel onder de gemeente Merkelbeek viel. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 60 huizen (waarvan ca. 45 onder Brunssum en ca. 15 onder Merkelbeek) met ca. 150 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Kling is de oudste woonkern van het dorp Merkelbeek. De buurtschap ligt aan de Merkelbeeker Beek, die vóór de grenscorrectie van 1982 de grens tussen het grondgebied van Merkelbeek en Brunssum vormde. In de buurtschap ligt de oorspronkelijke parochiekerk St. Clemens van Merkelbeek, die reeds in de 13e eeuw wordt vermeld, maar in oorsprong vermoedelijk zelfs ouder is. Het huidige kerkgebouw dateert grotendeels uit de 18e eeuw. In parochiaal opzicht behoort de buurtschap nog altijd tot Merkelbeek en niet tot Brunssum.

Klooster
In de 19e eeuw wordt in De Kling een groot neogotisch abdijcomplex gebouwd, het Klooster van de Karmelieten, rond de kruising Groeneweg / Merkelbeekerstraat / Kloosterstraat. De bijbehorende kloosterkerk is in het laatste kwart van de 20e eeuw afgebroken. Het klooster vervulde zijn oorspronkelijke functie niet meer sinds 1967. Daarna was het een bejaardenhuis onder de naam Huize Tieder. Na vervolgens enige tijd te hebben gefunctioneerd als asielzoekerscentrum, is het complex in juni 2009 afgebroken. Kennelijk heeft men er geen zinvolle herbestemming voor kunnen vinden. Het klooster viel sinds de herindeling van 1982 onder de gemeente Brunssum (hoewel het plaatsnaambord Brunssum dat vanuit Merkelbeek gezien pas ná het klooster stond, anders deed vermoeden).

In 1887 is in de tuin van het klooster een Lourdesgrot gebouwd. Deze grot oefende onmiddellijk een grote aantrekkingskracht uit op katholieken uit de omgeving, tot over de grens met Duitsland. De Eerste Wereldoorlog maakte een einde aan de komst van Duitsers naar de grot. Nadat het klooster in 1967 door de religieuzen was verlaten, nam de devotie af tot een bescheiden lokale verering. Bij het slopen van de abdij zijn de oude St. Clemenskerk en de in de tuin gelegen Lourdesgrot en het praalgraf van baron De Negri bewaard gebleven. - Foto's van de sloop van het Karmelietenklooster in De Kling deel 1. - Foto's van de sloop van het Karmelietenklooster deel 2. - Tekst en foto's van de Mariagrot / Lourdesgrot. - Foto's van het Karmelietenklooster door Ruud Tromp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Sint Clemenskerk in buurtschap De Kling (Groeneweg 6), met daarbij de Lourdesgrot, het praalgraf van het echtpaar De Negri, en de kerkhofmuur, zijn samen 4 rijksmonumenten. De afgelopen jaren is de Clemenskerk grondig gerenoveerd. Voorafgaand aan de renovatie is in 2013 een archeologisch en een bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd op het kerkterrein. Tijdens het onderzoek zijn interessante ontdekkingen gedaan over de geschiedenis van de kerk. Deze geschiedenis gaat waarschijnlijk terug tot in de 12e eeuw. Er zijn aanwijzingen gevonden voor verschillende gedaanteverwisselingen die de kerk tussen de 12e en de 20e eeuw heeft ondergaan.

- Karmel kerkhof, het kerkhofje van de Karmelieten, aan de Kloosterstraat.

- De rijksmonumentale hoeve Onderste Hof in buurtschap De Kling, ook wel Vossenhof genoemd (Groeneweg 10) ligt op een hoogte ten noorden van de Merkelbekerbeek en ten noordoosten van het Clemenskerkje. Verder naar het noordoosten ligt langs de beek de motte Vossenberg. De eerste vermelding dateert uit 1381, als Kiedel van Merkelbeeke met de hoeve wordt beleend. De hoeve is later overgegaan in handen van het geslacht De Vos. In de 18e eeuw komt het, door vererving in de vrouwelijke lijn, in handen van de baronnen De Negri, die in het herenhuis naast het hof woonden. De huidige hoeve dateert (volgens de jaarankers in de muren) uit de tweede helft van de 17e eeuw. Het woongedeelte heeft zijn huidige aanzicht gekregen tijdens een grootscheepse verbouwing in 1848.

- Huize Renkens.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zondag half augustus vindt in buurtschap De Kling de inmiddels traditionele openluchtmis plaats, bij het Clemensdomein. De mis begint om 10.30 uur. Tijdens deze mis is er de gelegenheid om de kroedwusj te laten zegenen. Heb je geen idee wat een kroedwusj (kruidenbos) is of welke kruiden en gewassen er precies in horen? Dan kun je de donderdag eraan voorafgaand meewandelen tijdens de kruidenwandeling, zodat je gegarandeerd met een mooie kroedwusj naar huis gaat. De wandeling begint om 19 uur bij het Clemensdomein.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Werkgroep OM3 heeft het Ommetje om Oud Merkelbeek gemaakt, dat je door en rond buurtschap De Kling voert, de oude dorpskern van Merkelbeek. In de in tekst en beeld fraaie brochure, via de link ook online te lezen, leggen zij je uit hoe het zit met deze oudste dorpskern van Merkelbeek, waarom het tegenwoordig grotendeels onder Brunssum valt, welke bijzondere panden je er allemaal kunt bekijken en wat daar dan zo bijzonder aan is. En dat zijn er nog heel wat, op zo'n kleine oppervlakte. Maar zoals ze zelf al stellen in het voorwoord van de brochure: "Omdat de omgeving niet direct zijn betekenis en waarde prijs geeft, willen we u met deze diepere laag kennis laten maken door middel van deze folder en de informatiepanelen, die geplaatst zijn bij verschillende interessante plekken. Wij wensen u veel wandelplezier." De redactie van Plaatsengids.nl heeft hier ook gewandeld, dus wij kunnen je dit Ommetje uit eigen ervaring van harte aanbevelen. Een landelijk pareltje met veel monumentale panden, op steenworp afstand van en formeel grotendeels vallend onder de drukke stad Brunssum, sinds kort aan de andere kant van de Buitenring Parkstad gelegen.

- De Clemenskerk met omgeving in buurtschap De Kling wordt tegenwoordig 'op de kaart gezet' als 'Clemensdomein'. Na de restauratie van de kerk met omgeving in de afgelopen jaren, is er in 2014 ook een prachtig nieuw paviljoen bij gebouwd. Van binnen is er een mooi uitzicht over het Clemensdomein en omgeving door de enorme glazen wand. In het paviljoen is een gezellige lichte ruimte met zitplaats voor ca. 25 personen. Binnen is met regelmaat een kleine expositie te zien met fotografie. Het paviljoen is ook geschikt voor bijeenkomsten van kleine groepen, voor bijv. bedrijfstrainingen, vergaderingen en workshops. Er is een Stichting Clemensdomein met vrijwilligers die regelmatig van alles in en rond de kerk organiseren, zoals workshops, tentoonstellingen, concerten. Actualiteiten rond het Clemensdomein vind je onder de link hierboven.

Reacties

(5)

Met interesse de geschiedenis van klooster en kerk gelezen. Als kind door het klooster gelopen samen met mijn vader die het klooster met het familiebedrijf verbouwde en het bejaardenhuis Huize Tieder realiseerde. Later met mijn eigen zonen het klooster nog eens bezocht, het werd toen al gekraakt. Indrukwekkend te lezen wat deze plek nog altijd betekent. Ik zal zeker nog eens een bezoek brengen aan deze bijzondere plek.

De onderste foto is niet hoeve Bovenste Hof in buurtschap De Kling. Dit pand ligt in de Houtstraat Douvergenhout (Merkelbeek thans nog Onderbanken). Zie de Google-Maps link.... https://www.google.de/maps/@50.9569458,5.9281367,3a,75y,69.96h,87.34t/data=!3m6!1e1!3m4!1sKBf6PVB_HFj1WpoHT1o-ig!2e0!7i13312!8i6656

Dank voor de tip! Ik zie het. Ik ga hem verplaatsen.

De rijksmonumentale hoeve Bovenste Hof in buurtschap De Kling, dit is ook niet correct. Deze hoeve ligt wel in Merkelbeek maar buiten het buurtschap Kling. Groetjes

Dank voor uw melding! We hadden deze hoeve gemakshalve tot De Kling gerekend, omdat de hoeve sinds de herindeling van 1982 onder de gemeente Brunssum valt, en het dorp Merkelbeek anders voor 1 pand onder de gemeente Brunssum zou komen te vallen, en het is topografisch al zo'n complex geval. Maar als u als lokale ingewijde zegt dat dit pand redelijkerwijs niet tot De Kling valt te rekenen, dan is dat zo en passen we het aan. Ik heb de beschrijving en afbeelding naar Merkelbeek verhuisd en onder Status bij De Kling, Merkelbeek, Beekdaelen en Brunssum e.e.a. aangepast.

Reactie toevoegen