De Heen

Plaats
Dorp
Steenbergen
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

De Heen

Terug naar boven

Status

- De Heen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Steenbergen.

- Onder het dorp De Heen vallen ook de buurtschappen Benedensas, Heense Molen (deels; de buurtschap viel t/m 1996 tevens deels onder de gemeente Nieuw-Vossemeer) en Notendaal (deels).

Terug naar boven

Naam

Lokale naamgeving
Men woont ‘op De Heen’*.
* Voor een toelichting op het in, op of aan een plaats wonen: zie bij Welberg.

Oudere schrijfwijzen
1716 Het Heensche Dorp, 1810 Heensdorp. Werd ook Hogediep genoemd.

Naamsverklaring
De Heen dankt zijn naam aan de ligging in de Heense Polder, waarschijnlijk genoemd naar de waternaam Heen of Heendrecht (thans volksetymologisch omgeduid tot Eendracht), met als eerste lid heen ‘riet’. (1) Volgens (964) werd dat heen ook hempte genoemd en was het een soort riet of zeggegras dat bij uitstek op gorzen groeit.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Strienedurp.

Terug naar boven

Ligging

De Heen ligt 3 km NW van Steenbergen, aan de weg van Steenbergen naar Sint Philipsland. Het dorp heeft een verbinding met de vlak N van het dorp gelegen Steenbergse Vliet.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft De Heen 61 huizen met 357 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Heense Polder is bedijkt in de 16e eeuw. Het dorp De Heen is in 1614 gesticht. “Oorspronkelijk was er een bouwplan vastgesteld, dat onder meer voorschreef dat de erven bebouwd moesten worden, rieten of houten huizen verboden waren en vóór het erf een stenen pad gelegd moest worden. Later werd de straat verbreed, zodat de erven kleiner werden. Dit verklaart waarom de dorpsweg van De Heen een voor die tijd royale breedte heeft gekregen, terwijl de diepte van de erven aan de schrale kant is” (694).

De Merijntje Gijzen-cyclus van schrijver A.M. de Jong (geboren in 1887 te Nieuw-Vossemeer, zie verder aldaar) speelde zich grotendeels af in De Heen. De Jong heeft er ook enkele jaren gewoond. Zijn boek ‘Merijntje Gijzens jeugd’ begint met een dichterlijke visie op het dorp: “Er lag een blauwe doom over de boomgroepen rond de verre boerderijen en zwaarmoedig droomde het oude rood der daken daartussen.”

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Toekomstvisie voor De Heen en buitengebied (2014).

- Onder de naam Helenahoeve zijn in 2013 13 woningen gebouwd in De Heen. Helenahoeve wordt ontsloten op de Dorpsweg en omvat woningen voor starters, doorstromers en senioren.

- Basisschool Fatima is na afloop van schooljaar 2013-2014 gesloten. Het aantal leerlingen was te klein geworden om nog verantwoord door te kunnen gaan. In het laatste schooljaar waren er nog 23 leerlingen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Heen heeft 1 rijksmonument.

- De Heen heeft 1 gemeentelijk monument.

- Romanschrijver A.M. de Jong* is nog misdienaar geweest in de RK kerk van De Heen.
* Zie verder onder Nieuw-Vossemeer.

- In 2014 is het 17e-eeuwse Bakhuys De Heen (Dorpsweg 136) gerestaureerd. In het bakhuis worden workshops brood-, koek- en taartbakken gegeven. Ook zijn er tentoonstellingen te zien over de West-Brabantse geschiedenis van de laatste 4 eeuwen.

- De begraafplaats ligt net buiten het dorp, aan de weg naar Steenbergen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Heense Dijkenroute (opvolger van de Notendaalroute) is een zogeheten `afstaproute`. Bij een ‘afstaproute’ staat, zoals de naam al aangeeft, naast het fietsen ook het afstappen centraal. Door bewegwijzering wordt de fietsende recreant, of zo je wilt de recreërende fietser, gewezen op voorzieningen zoals cafés, musea, molens, restaurants en andere cultuurhistorische bezienswaardigheden. De naam Heense Dijkenroute is tot stand gekomen omdat de 31 kilometer lange fietsroute nagenoeg uitsluitend over dijken voert én door het dorp De Heen loopt, dat door de gemeente Steenbergen wordt ontwikkeld tot een rustieke recreatieplaats in een landelijke omgeving. De afstappunten worden met speciale borden aangegeven, zowel op het kaartje als langs de weg. Bij alle ondernemers hangt een Brabantse vlag buiten. De route is te verkrijgen bij de VVV’s in Bergen op Zoom, Breda en Roosendaal.

- De Slikken van De Heen is een natuurgebied in gedeeltelijk gemeente Steenbergen, gedeeltelijk gemeente Tholen (Zeeland). Het westelijke deel (gelegen langs de oostzijde van de Philipsdam/N257) heet ‘Plaat van de Vliet en Slikken van De Heen-West’, is 598 hectare groot en wordt beheerd door Het Zeeuwse Landschap. Het oostelijke deel (gelegen direct NW van sluizencomplex Benedensas) heet ‘Slikken van De Heen’, is 156 hectare groot en wordt beheerd door Natuurmonumenten. Voormalige zandplaten, slikken en schorren, die na het sluiten van de Philipsdam in 1987 zijn afgesloten van de invloed van het getij.

In dit relatief nieuwe gebied ontwikkelt de natuur zich snel. Op de voormalige schorren beginnen struwelen en bossen tot ontwikkeling te komen. Door begrazing met een klein aantal Schotse Hooglanders blijven sommige delen open en ontstaat een parkachtig landschap. Hier broeden blauwborstjes en bruine kiekendieven en in de toekomst hopelijk ook lepelaars. Tot aan de sluiting van de Philipsdam in 1987 kende het natuurgebied aan het Krammer/Volkerak alleen een zoutwatermilieu. Daarna veranderde er nogal wat; eb en vloed verdwenen en de gorzen kwamen voorgoed droog te staan. Het overgangsgebied tussen zout en zoet milieu is veelzijdig en waardevol voor flora en fauna. Zeekraal, lamsoor, zoutmelde en lepelblad zijn daar voorbeelden van. Evenals wilgenbossen, mattenbies, zeebies en moerasandijvie.

Tal van dieren vinden hun weg in de omgeving van de grote kreken en kleine, ondiepe geultjes die de slikken en gorzen doorkruisen. De bunzing en de kiekendief jagen er op fazanten, konijnen en hazen. Watervogels zijn er in overvloed; vele soorten eenden en zwanen, maar ook steltlopertjes. De Slikken van De Heen-West zijn toegankelijk via een wandelroute. Verder is het vogelrijke gebied goed te overzien vanaf de Philipsdam en vanaf de dam langs het Schelde-Rijnkanaal. Bij de Krammersluizen is een uitzichttoren. De Slikken van De Heen (-Oost) zijn te overzien vanaf de voormalige zeedijk ten westen van sluizencomplex Benedensas. Het gebied is voor individueel bezoek niet toegankelijk. Onder begeleiding van Natuurmonumenten worden in dit prachtige natuurgebied excursies georganiseerd vanaf de voetgangersbrug bij het pittoreske sluizencomplex Benedensas, gelegen aan de monding van de Steenbergse Vliet.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van De Heen door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Stichting Leefbaarheid De Heen.

Reactie toevoegen