Landsmeer

Plaats
Dorp en gemeente
Landsmeer
Waterland
Noord-Holland

NH gemeente Landsmeer in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Landsmeer in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Landsmeer in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Landsmeer

Terug naar boven

Status

- Landsmeer is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Holland, in de streek Waterland.

- De gemeente Landsmeer is in 1991 vergroot met een deel van de per die datum opgeheven gemeente Ilpendam. Het betrof de dorpen Den Ilp en Purmerland. Tegelijkertijd is een deel van de gemeente, zijnde het dorp Watergang, in dat jaar overgegaan naar de nieuw opgerichte gemeente Waterland.

De kleine gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland oriënteren zich al een aantal jaren op mogelijke herindeling met omliggende gemeenten. De provincie heeft naar de gemeenten aangegeven dat zij voor zomer 2019 een keuze van de gemeenten verwacht. Het gemeentebestuur van Landsmeer heeft de gemeenteraad eind 2018 geadviseerd een keuze te maken voor (oriëntatie op) een fusie met de gemeenten Waterland en Edam-Volendam.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Landsmeer.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1326 en 1342 Lansmeer, 1371 en 1393 Lantsmer, 1407 Lantsmeer, 1410 Lansmeer, 1494 Lansmaer, 1516 Lantsmaer, 1573 Lantsmerr, 1665 en 1680 herdruk 1745 Lansmeer.

Naamsverklaring
Wel verklaard als meer 'waterplas' gelegen in Land, dit is Waterland, de streek tussen het IJ, de Zaanstreek en de Zeevang. De oudste vormen vertonen echter geen dentaal en dat wijst volgens sommigen misschien op een persoonsnaam Lanne, of op lans uit langs.(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Landsmeer ligt N van de stad Amsterdam, O van de dorpen Oostzaan, Koog aan de Zaan en Zaandijk en de stad Zaandam, Z van de stad Purmerend, ZW van het dorp Purmerbuurt, W van de dorpen Ilpendam, Watergang en Broek in Waterland en de stad Monnickendam en NW van het dorp Zunderdorp.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Landsmeer 153 huizen met 920 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 96/578 (= huizen/inwoners), dorp Watergang 29/174 en de buurtschappen Kadoelen 4/24, Oostzaner-Overtoom 5/30, Broekermeer 15/90 en Buikslotermeer 4/24. Tegenwoordig omvat de gemeente Landsmeer ca. 4.500 huizen met ruim 11.000 inwoners, waarvan ca. 10.000 in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze gemeente, kun je terecht bij de in 1994 opgerichte Oudheidkundige Vereniging Landsmeer (OVL), die als werkgebied het grondgebied van deze gemeente heeft, inclusief wat er van is afgesplitst en aan is toegevoegd. Naast de gelijknamige hoofdplaats betreft dat dus ook de dorpen Den Ilp, Purmerland en Watergang, de buurtschap Het Schouw, de voormalige buurtschap Kadoelen, en de Broekermeer tot smederij Evenboer. De vereniging organiseert met enige regelmaat exposities over de geschiedenis van Landsmeer en haar (voormalige) inwoners. Exposities vinden vooral plaats in het Dorpshuis (Calkoenstraat 27), bij scholen en andere instanties. De vereniging publiceert verder 2x per jaar het tijdschrift De Croosduyker, dat aan de leden wordt verstrekt.

"Er is al genoeg verloren gegaan en wij proberen te redden wat er te redden valt, maar daar hebben wij u bij nodig. Heeft u materiaal waarvan u denkt dit is wel wat voor de OVL, bel ons of houd ons even aan. U kunt het ons schenken, maar we kunnen het ook kopiëren en u mag het ook in bruikleen geven voor een tentoonstelling. U moet niet denken dat de foto’s 50 of 100 jaar oud moeten zijn, nee, alles wat gisteren gebeurde is ook al geschiedenis! Wij proberen bijvoorbeeld ook van alle verenigingen foto’s te pakken te krijgen. Omdat het secretariaat vaak wisselt, zijn wij bang dat er veel verloren gaat, dit geldt ook voor de bedrijfjes, winkeltjes enz., die wij op het dorp hebben gehad." Aldus de oproep van de vereniging op haar site, die wij hier graag weergeven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De toekomstvisie 'Ruimte voor kwaliteit. Visie op Landsmeer in 2025' is in 2013 vastgesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Landsmeer heeft 7 rijksmonumenten.

- Landsmeer heeft 9 gemeentelijke monumenten.

- Omstreeks 1950 is er een sterke behoefte aan een ruimte waar de Landsmeerse katholieken op zondag naar de mis zouden kunnen gaan. In 1952 wordt deze ruimte gevonden op Dorpsstraat 17 bij Jan Ostendorf in de huiskamer. Deze huiskamer werd elke zondag ingericht als kerkruimte. De parochie viel onder het Heilig Sacrament uit Tuindorp-Oostzaan. Al spoedig is deze ruimte veel te klein en wordt in 1956 op het Noordeinde 121-123 een houten kerk gebouwd met een vrijstaande klokkenstoel (die nog altijd in gebruik is bij de huidige kerk op Zuideinde 34). Deze kerk is omstreeks 1977 gesloopt. Er staat nu een dubbel woonhuis. Ook het houten kerkgebouw voldeed al snel niet meer aan de eisen. Er wordt elders in Landsmeer een nieuwe locatie gezocht en gevonden, en wel op Zuideinde 34, de voormalige boerderij van Kok, waarmee ook gelijk duidelijk is hoe de Schaapskooi aan zijn naam is gekomen. De oude boerderij is gesloopt, en op 1 juli 1973 is de Schaapskooi in gebruik genomen. In 1984 is de parochie verzelfstandigd onder de naam "Parochie van de Goede Herder", tegenwoordig als geloofsgemeenschap onderdeel van de RK Parochie Maria Moeder van God.

- De Protestantse (voorheen Gereformeerde) kerk Het Kruispunt (Dorpsstraat 39) is gebouwd in 1927, ter vervanging van een oudere houten kerk aan het Noordeinde. Interessant kerkgebouw, met qua ex- en interieur enkele Amsterdamse School invloeden. De kerk valt onder de Protestantse Gemeente Landsmeer, die vanuit een samen-op-weg proces is voortgekomen uit de lokale Nederlands Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerk plus de Nederlands Hervormde Gemeente te Purmerland.

- De Twiskemolen is een windmolen gecombineerd met een elektrisch gemaal dat de 650 ha grote Twiskepolder bemaalt. De achtkantige rietgedekte binnenkruier staat sinds 1975 op zijn huidige plaats, op de grens tussen de gemeenten Landsmeer en Oostzaan. De Twiskemolen is als een van de weinige poldermolens in Nederland nog echt in bedrijf. De molenaar probeert zoveel mogelijk (op vrijwillige basis) met de wind het polderwater van de Twiskepolder op peil te houden.

De molen brengt d.m.v. een vijzel het water tussen de 20 en 60 m3 per minuut anderhalve meter omhoog naar de andere kant van de dijk. Via de Zuidwestplas (= de boezem) komt het verplaatste water via het Noordzeekanaal uiteindelijk in zee terecht. Als er te weinig of teveel wind is, kan de grote vijzel ook met een motor elektrisch worden aangedreven. Het gemaal met onderdelen als de voor- en achterloop, de grote vijzel (met een diameter van 180 cm!) en de motoraandrijving, zijn eigendom van en in beheer bij Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). - Interview met molenaar Marcel Koop. - Op 18 oktober 2016 is de molen door een tornado - een fenomeen dat maar 2 tot 3 keer per jaar in ons land voorkomt - 'onthoofd'; het wiekenkruis is afgebroken en de kap is zwaar beschadigd.

- Museum Grietje Tump in Landsmeer is genoemd naar haar laatste bewoonster, dochter van rentenier Cornelis Tump, die zich voornamelijk bezig hield met de handel in onroerend goed. Het museum ademt de sfeer uit van de voorbije eeuw, met al zijn romantiek en praktische gebruiksvoorwerpen. De vaste collectie wordt gevormd door meubelstukken, gebruiksvoorwerpen en sieraden, en oud textiel zoals doopjurken en merklappen.

- Overzicht van beelden in de gemeente Landsmeer.

- Gevelstenen in Landsmeer.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Stichting Zondagmiddagconcerten Landsmeer organiseert sinds 2010 4x per jaar bijzondere klassieke concerten in het Dorpshuis.

- Sinterklaas.

- 'Herdenken voor iedereen' is een vrij toegankelijke avond om overleden dierbaren te herdenken. Het evenement vindt jaarlijks - al sinds 2011 - plaats op de 2e zaterdag van december op de Algemene Begraafplaats Landsmeer.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zwembad De Breek is een verwarmd openluchtzwembad, gelegen in het Sportpark van Landsmeer. Het water is verwarmd (23,5° C). Het zwembad is open van begin mei tot half september. Het zwembad heeft een pinautomaat en je kunt gratis parkeren op het parkeerterrein aan het einde van de Sportlaan.

- Het Ilperveld O van Landsmeer is een van de mooiste natuurgebieden van Noord-Holland, op slechts 30 minuten fietsen van Amsterdam Centraal Station. Je kunt deze geheimzinnige waterwereld alleen per boot ontdekken. De honderden eilandjes, sloten, plassen, rietkragen en door koeien en schapen begraasde weilandjes geven het gevoel even terug te gaan in de tijd. In 2013 is een project gestart met als doel om het veenmos in het Ilperveld weer te laten aangroeien, om zo de bijzondere zoute veenbiotoop met haar specifieke plant- en diersoorten te kunnen behouden.

- In de jaren 1954 en 1955 breidde Landsmeer zich enorm uit. Vele nieuwe huizen werden er gebouwd voor de werknemers van bedrijven in Amsterdam-Noord. Op dat moment had het dorp nog niet veel te bieden aan de grote groep nieuwkomers. Er bleek grote behoefte aan speelgelegenheid voor de kinderen van de werknemers van deze grote bedrijven. Daarom is in 1955 Speeltuinvereniging Jonge Kracht opgericht. Alles kon en lukte, dankzij de enorme inzet van de medewerkers. Allerlei clubjes kwamen van de grond en de hoogtepunten waren vooral het zomerkamp, de dagtochten en het St. Nicolaasfeest. Een hoogtepunt was de toekenning van een terrein voor de speeltuin door de gemeente Landsmeer. Door wederom hard werken van enkele leden is de speeltuin op 16 juni 1956 voor het publiek geopend.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Landsmeer (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Landsmeer. - Nieuws van de gemeenteraad.

- Media / nieuws: - Nieuws uit Landsmeer. - Lokale Omroep Landsmeer (LOL) verzorgt radio en televisie met lokaal nieuws uit de gemeente. Ondersteund met sociale media kanalen als Twitter, Facebook, Vimeo, YouTube. - Nieuwssite voor de kernen van de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer en Waterland.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Stap. - Basisschool St. Augustinus. - Basisschool Ds. J.L. de Wagemaker. - Sinds 2016 is er Kindercentrum Berend Botje Landsmeer, centraal gelegen tegenover de bibliotheek en nabij het winkelcentrum. Bij deze locatie is onlangs een mooie ontdektuin aangelegd met verschillende natuurlijke materialen. Er is zelfs een echt blotevoetenpad!

- Muziek: - Muziekvereniging Amicitia omvat een harmonieorkest en een opleidingsorkest, en biedt een gecertificeerde muziekopleiding. Een gezellige vereniging voor jong en ouder, die al sinds 1891 zo veel mogelijk mensen muziek wil laten maken of ervan wil laten genieten. Binnen en buiten Landsmeer. De harmonie speelt in de hoogste afdeling voor amateurorkesten, brengt afwisselend repertoire en werkt graag aan grote evenementen en bijzondere concerten.

- Sport: - Voetbalvereniging IVV is opgericht in 1920.

- Atletiekvereniging AC Waterland heeft haar accommodatie op het Sportpark van Landsmeer, dichtbij het prachtige recreatiegebied ‘t Twiske. De club organiseert jaarlijks verschillende evenementen, waaronder de Twiskemolenloop. AC Waterland stelt haar accommodatie regelmatig beschikbaar voor andere sportieve evenementen, zoals de Landsmeerse Sport- en Feestweek en de Avondvierdaagse. Ook is het terrein te huur voor scholen en andere instellingen.

- Volleybal Club Waterland (VCW) is een volleybalvereniging voor jong en ouder. Ze spelen in Indoor Centrum Landsmeer (Marktplein 11). Naast het recreatieve volleybal zijn ze ook actief in de competitie voor zowel senioren, aspiranten als de jeugd. Heb je interesse dan ben je van harte welkom en kun je 3x gratis meetrainen.

- Het tennispark van Tennisvereniging Heb Durf is het hele jaar geopend. Je kan met een geldige ledenpas elke dag tennissen. Heb Durf heeft 6 Smashcourt tennisbanen, waarop het hele jaar kan worden gespeeld (natuurlijk behalve wanneer er sprake is van vorst, sneeuw of opdooi).

- Overige verenigingen: - Vrouwen van Nu afd. Landsmeer is een gezellige en actieve vereniging voor vrouwen die aandacht hebben voor hun leefomgeving, die hun creativiteit willen ontplooien, open staan voor nieuwe ontmoetingen en inspiratie willen opdoen om hun stem te laten horen. Ze organiseren diverse bijeenkomsten, lezingen en uitstapjes en delen verschillende hobby’s met elkaar in de activiteitencommissies. Ze organiseren 9x per jaar een afwisselend programma met daarin culturele, creatieve, ontspannen activiteiten. Ze nodigen je van harte uit om kennis te komen maken. Je zult je snel thuis voelen. Leden van Vrouwen van Nu kunnen niet alleen gebruik maken van het aanbod in de eigen afdeling, maar ook deelnemen aan activiteiten die provinciaal en landelijk worden georganiseerd. Daarnaast krijg je 6x per jaar het landelijke ledenblad en 3x het provinciale ledenblad Inzicht.

- Zorg: - De Marsen Landbouw & Zorg (Pikpot 1, Landsmeer) is een sociale onderneming. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt komen bij hen tot bloei via zinvolle dagbesteding. Als zorgboerderij ondersteunen zij jongeren en enkele ouderen die graag op een boerderij willen leren werken. Samen werken ze aan individuele groei en sociale vaardigheden. Mensen met een beperking overwinnen als hulpboer sociale barrières door bijvoorbeeld dieren te verzorgen. Of door samen met anderen te zaaien en te oogsten in de groentetuin. De 'hulpboeren' doen bij hen veel nieuwe vaardigheden op. Dit helpt de regie in het eigen leven te nemen en vergroot het gevoel van eigenwaarde. Op De Marsen is er balans tussen veiligheid en uitdaging, tussen individualiteit en gemeenschap en tussen geven en nemen.

De boerderij biedt ook volop ruimte aan educatieve, culturele en maatschappelijke activiteiten. Een paar keer per jaar organiseren ze een gezellige dag, zoals een Boerenmarkt of een Oogstfeest. Kom eens langs en maak kennis met de boeren, de hulpboeren en de boerderijdieren! De Marsen werkt biologisch-dynamisch. Dus zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. Voer voor de boerderijdieren en strooisel voor in de potstal komen van omliggende landerijen, of worden zo nodig aangevuld door andere biologische bedrijven. Mest voor het grasland en de groentetuin is van eigen vee. Met ‘kringlooplandbouw’ bereikt De Marsen een hoge kwaliteit door kleinschalig en natuurgetrouw te werken.

- Welzijn: - Iedereen loopt wel eens rond met een vraag of een probleem. Over het opvoeden en opgroeien van een kind, het zelfstandig voeren van een huishouden, de zorg voor een naaste die langdurig ziek is of over werken met een arbeidsbeperking. Kun je zelf het antwoord of de oplossing niet vinden? Kom dan langs bij Middelpunt Landsmeer. Zij helpen je graag verder op weg met informatie, advies en, indien nodig, ondersteuning.

- In Dienstencentrum Landsmeer (DCL) is regelmatig van alles te doen voor senioren. Enkele voorbeelden: Iedereen is van maandag t/m vrijdag tussen 9.00-16.30 uur welkom in de foyer van het DCL om iets te drinken, een praatje te maken met andere bezoekers of de krant in te zien. De leestafel en folderkasten staan ter beschikking. Ook staat er een computer waarmee je gratis van het internet gebruik kunt maken. Vraag naar de Wifi-code als je liever gebruik maakt van je eigen toestel. In de vitrinekasten vind je werkstukken van de Creaclub, die ook te koop zijn. Voor zover de zalen van het DCL niet in gebruik zijn kun je in wisselende tentoonstellingen het werk van gerenommeerde amateur­kunstenaars bekijken.

Kom je ook koffie drinken in het Dienstencentrum? Na de koffie is er ruimte voor een goed gesprek maar vaak komen al snel de spellen op tafel. Nieuwe bezoekers zijn van harte uitgenodigd. Kom eens langs op donderdag van 10.30-12.00 uur. De kosten zijn € 3,00. Heb je vervoer nodig, neem dan even contact op.

Samen is gezelliger dan alleen! Om de 14 dagen komt de culturele club bijeen om ideeën uit te wisselen voor uitstapjes naar musea, theater, concerten, restaurants, evenementen of (stads)­wandelingen. Ook gezamenlijke busreisjes en (mini)vakanties behoren tot de mogelijkheden.

- Veiligheid: - Brandweer Landsmeer heeft een eeuwenlange geschiedenis, waarover je onder de link alles kunt lezen.

Reacties

(2)

Graag het adres van het secretariaat aanpassen. Sinds jaar en dag is dat: Oudheidkundige Vereniging Landsmeer - Bobelkamp 11 - 1121 JV - Landsmeer - telefoon: 020-4825049 - 06-34683646. Zie ook onze website: www.oudheidkundigevereniginglandsmeer.nl

Dank voor de tip! Toen ik jaren geleden met deze site begon, heb ik de gegevens van de heemkundige verenigingen overgenomen van een toenmalig, wellicht toen al verouderd overzicht. Maar je moet érgens beginnen... Dagelijks werk ik enkele plaatsen helemaal uit (na 10 jaar onderzoeken, schrijven en schrappen is het eind 2018 helemaal gereed). Landsmeer moest ik nog uitwerken, dit was nog maar een 'beginnetje'. Dit heb ik zojuist gedaan. Over een dag of later kunt u dat zien, omdat de site naar de bezoekers toe 1x per dag wordt bijgewerkt. Als een vereniging een website heeft, zoals de uwe, vermeld ik die link, met enkele regels toelichting wat de vereniging te bieden heeft, zonder verdere NAW, die immers verouderingsgevoelig is, en die men al op de site in kwestie vindt.

Reactie toevoegen