Nijverdal

Plaats
Dorp
Hellendoorn
Salland Twente
Overijssel

nijverdal het ravijn [640x480].jpg

Nijverdal, het Ravijn met de spoorlijn die sinds 2015 ter hoogte van Nijverdal door een tunnel loopt. Zie verder het hoofdstuk 'Recente ontwikkelingen'.

Nijverdal, het Ravijn met de spoorlijn die sinds 2015 ter hoogte van Nijverdal door een tunnel loopt. Zie verder het hoofdstuk 'Recente ontwikkelingen'.

Nijverdal

Terug naar boven

Status

- Nijverdal is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, deels Twente*, gemeente Hellendoorn.
* Zie verder bij Ligging.

- Onder het dorp Nijverdal vallen ook de buurtschappen Hexel, Hulsen, Ligtenberg / Lichtenberg (deels) en Overwater (deels). Ook de sinds de jaren zeventig oostelijk van Hulsen gebouwde Kruidenwijk wordt als deel van het dorp beschouwd. Overigens heeft Hulsen geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, zodat ook Hulsen zelf voor de postadressen 'in' Nijverdal ligt.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving en naamsverklaring
Toen op deze plek dankzij de in 1836 gestichte textielfabriek, in dat jaar een nederzetting ontstond, moest deze een naam krijgen. Er zijn nogal wat voorstellen de revue gepasseerd voor de definitieve naam Nijverdal tot stand kwam. Oprichter van de textielfabriek, Engelsman Thomas Ainsworth, stelt op 27 april 1836 aan de president van de Nederlandse Handelsmaatschappij, H.C. van der Houven, voor om de plaats naar die president te noemen: Houvenburg. Agent J.P. Freyss van die maatschappij dacht dat de naam Houvenberg was voorgesteld, en opperde om gezien de juist lage ligging tussen Hellendoornse Berg en Eversberg, er Houvendaal van te maken.

Van der Houven vindt dat kennelijk te veel eer en stelt, gezien het verwachte belang van de nieuwe textielfabriek voor de nationale nijverheid, Nijverheidsoord voor. In het concept van de desbetreffende brief stond overigens Nijverheidstede. Ainsworth stelt dat hij de associatie met de recent ogerichte 'koloniën' van de Maatschappij van Weldadigheid, die veelal ook op -oord eindigen, niet apprecieert en stelt voor om er Nijverzorg van te maken. Op 10 mei 1836 doet Van der Houven het voorstel om de naam op Nijverdal te bepalen. En zo geschiedt.

Deze naam is, gezien de hiervoor beschreven voorgeschiedenis, dus afgeleid van 'nijverheid in het (Regge)dal'. Op 14 mei 1836 is de nederzetting officieel gesticht, met een eerste steenlegging voor de textielfabriek. Overigens is de bevolking nog lange tijd de oude benamingen die in dit gebied bekend waren, blijven gebruiken: Eversberg of Neversberg, Koeveen, Notsele of Notter. Pas na en dankzij komst van de spoorlijn met het station dat de naam Nijverdal kreeg, is deze naam snel ingeburgerd. (bron: Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal)

Terug naar boven

Ligging

Nijverdal ligt ZO van Hellendoorn, W van Wierden, NW van Rijssen. Qua streek loopt de grens tussen Salland en Twente in principe langs de Regge. Aangezien het dorp tegenwoordig aan beide zijden van de Regge ligt zou het geografisch dan onder beide streken vallen. Maar gemakshalve rekent men vaak een hele gemeente tot één streek. Ook zo beschouwd, treedt hier een complicatie op: geografisch valt de gemeente Hellendoorn onder Salland (denk alleen al aan een van dé visitekaartjes van de gemeente; de Sallandse Heuvelrug), bestuurlijk valt zij onder het samenwerkingsverband Regio Twente. Dus beide zijn waar; het is maar net met welke bril je er naar kijkt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Volgens de volkstelling van 1840 heeft Nijverdal in dat jaar nog slechts 30 huizen met 190 inwoners. - Per 1-7-1955 is een deel van de gemeente Wierden overgegaan naar de gemeente Hellendoorn. Het betreft een O deel van de kern Nijverdal, die door haar groei deels op grondgebied van de gemeente Wierden was komen te liggen. Het ging om 554 hectare met 2.365 inwoners. (onder de link kun je zien welk gebied het betrof. © van de bewerkte plattegrond: Andreas Bartelink) Tegenwoordig heeft het dorp ca. 10.000 huizen met bijna 25.000 inwoners, en is daarmee beduidend groter geworden dan de oorspronkelijke hoofdplaats Hellendoorn, die 'maar' 6.000 inwoners heeft.

Terug naar boven

Geschiedenis

Nijverdal is als fabrieksarbeidersdorp gesticht in de vroegere marke Noetsele, door de Nederlandsche Handelsmaatschappij, die hier in 1836 in nauwe samenwerking met de Engelsman Thomas Ainsworth een fabriek (een weverij, een spinnerij en een modelweverij) sticht. Men vindt de vestigingsomstandigheden hier ideaal, gezien de ligging aan de Regge en aan de in 1829 aangelegde weg Almelo-Zwolle. Rond 1850 openen de gebroeders Salomonson hier de Koninklijke Stoom Weverij, waardoor er een einde komt aan de thuisnijverheid. Het dorp is door deze textielindustrie snel gegroeid en is thans beduidend groter dan de oorspronkelijke hoofdplaats Hellendoorn.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- "Het begon allemaal met een jongeman uit Engeland, Thomas Ainsworth. In 1795 geboren in Bolton le Moors, Lancashire England. Hoe haal je het in je hoofd om hier een fabriek te beginnen waaruit ons dorp, Nijverdal, kon ontstaan?!" Zo vroeg Gerben Braker zich af. Welnu, hij heeft dat uitgeplozen en je kunt daarover lezen in 4 artikelen van zijn hand (onder de link vind je deel  3, met links naar de delen 1 en 2. Ten tijde van het plaatsen van deze link, eind februari 2017, moest het 4e artikel nog verschijnen. Die link plaatsen we later dus nog).

- Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal.

- Geschiedenis van Nijverdal (even naar onderen scrollen tot je bij dit deel bent, of zoek op de naam met ctrl-f).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De A35 loopt na Wierden als N35 verder richting Zwolle. De verkeersstromen over deze weg dwars door Nijverdal zorgden vele jaren voor flinke overlast in het dorp. Reeds in de jaren zeventig zijn er plannen bedacht voor aanvankelijk een rondweg, vanaf 1975 gevolgd door plannen voor een tunnel, waarvan de eerste schetsen zijn gemaakt door Nijverdaller Leo ten Brinke, die daarmee als initiatiefnemer van dit plan wordt beschouwd, maar die helaas de uitvoering van het plan niet heeft mogen meemaken omdat hij in 1977 is overleden. 40 jaar later is het dan zover: in 2008 is de schop de grond in gegaan, in 2015 is de tunnel gereed gekomen. Als eerbetoon aan de initiatiefnemer van het plan is het park dat op het tunneldak is aangelegd, het Leo ten Brinkepark gedoopt. De tunnel zelf heeft de naam Salland-Twentetunnel gekregen, omdat hier de grens ligt tussen Salland in het W en Twente in het O.

De geschiedenis van de wording van het tunnelplan en de vorderingen sindsdien, kun je lezen op de site Tunnelplan.nl, waar Harry Olthof regelmatig artikelen heeft geschreven over de voortgang van het project. Maar je vindt er bijvoorbeeld ook honderden krantenartikelen die sinds de lancering van de plannen in de jaren zeventig zijn verschenen. En Olthof maakte ieder halfjaar foto's van 16 punten aan het traject, om de vorderingen ook visueel te documenteren.

Overigens spreekt men van het Combiplan, omdat niet alleen de N35 maar ook de parallel lopende spoorlijn en de hoogspanningskabels ondergronds zijn gegaan. Het is de eerste combitunnel van Nederland. Ook over gerelateerde projecten zoals herstructurering van het dorpshart van Nijverdal en verplaatsing van het station naar het centrum van het dorp, vind je informatie op de genoemde site. - Live webcam van de tunnel in Nijverdal. Verder wordt de N35 tussen Nijverdal en Wierden verbreed, een project dat in 2022 gereed beoogt te zijn.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nijverdal heeft 5 rijksmonumenten, zijnde een deel van het textielfabriekscomplex aan de Grotestraat / Salomonstraat / Hoge Dijkje, met een aantal fabriekshallen uit 1852 en later, het kantoor uit 1913 en het ketelhuis uit 1912. Verder de fabriekschoorsteen uit ca. 1920 op Campbellweg 32, en de oude watertoren uit 1912 op Stamstraat 2.

- Nijverdal heeft 21 gemeentelijke monumenten.

- Monument Rijkswerkkamp Twilhaar.

- Memory Oorlogs- en Vredesmuseum. Initiatiefnemer Joop Staman verzamelt al meer dan 30 jaar lang spullen uit de Tweede Wereldoorlog. Zijn collectie vormt de basis van het museum. Het zijn vooral de levendige diorama’s met voertuigen en poppen die jong en oud aanspreken. De diorama’s beelden verschillende aspecten van de oorlog uit, zoals het Ardennenoffensief, een concentratiekamp, operatie Market Garden en de bevrijding, maar ook ‘kleinere’ elementen als onderduikers en luisteren naar Radio Oranje.

Speciale aandacht is er voor de regio, zoals het Rijkswerkkamp Twilhaar en de vele onderduikers in Daarle. Men probeert zo veel mogelijk interactieve elementen te verwerken. "Bij een film over Normandie trilt de vloer. Dat soort zaken breiden wij uit. In een woonkamer met onderduikers achter de schoorsteen wordt straks een schouwspel nagebootst: een tegelwand verschuift, verduisteringsgordijnen gaan dicht en er klinkt gebons op de deur", aldus Staman.

- Sterrenwacht Hellendoorn is sinds 2013 gehuisvest in Buitencentrum Sallandse Heuvelrug van Staatsbosbeheer (voorheen zat het in de Hellendoornse molen De Wippe). De locatie is voor een sterrenwacht erg gunstig. Er is namelijk relatief nog weinig lichtvervuiling: op een heldere avond kunnen wel 1000 sterren met het blote oog worden waargenomen.

Terug naar boven

Evenementen

- Facebookpagina 'Live in Nijverdal' doet middels videoreportages verslag van evenementen in het dorp.

- Bruisend Nijverdal is een jaarlijkse feestweek begin september. "Bruisen zal het zéker, deze dagen. Met een programma met echt voor ieder wat wils. Cultuur, goede muziek, feest, nostalgie, eten, drinken, ondernemerschap en vooral veel gezelligheid. Precies zoals past bij ons mooie centrum: bruisend van activiteiten en een ontmoetingsplek bij uitstek. Laten we daar met elkaar trots op zijn!" Aldus de organisatie op haar site.

- "Doel van de hardloopwedstrijd City Run Nijverdal (op een zondag eind september) zijn niet alleen de prestaties. Ons doel is een sportief evenement voor lokale en regionale helden. Ieder op zijn eigen niveau. Een getrainde hardloper die een top tijd gaat neerzetten, maar ook de hardloper die voor het eerst van zijn leven een 5 kilometer wedstrijd gaat lopen en deze euforie gaat ervaren. Maar laten we vooral onze kinderen en jeugd niet vergeten. Wij doen er dan ook alles aan om hen te laten deelnemen. Al dat mooie sportieve geweld moet natuurlijk worden aangemoedigd. Vaders, moeders, opa’s, oma’s, vrienden, buren, sportmaatjes en ga zo maar door. Alles omringd met veel muziek, lekker eten, vertier en gezelligheid langs het hele parcours. Denk hierbij nog even een mooie nazomermiddag, zonnetje, volle terrassen en de gezelligheid van elkaar ontmoeten en je hebt een fantastisch hardloopfeest in alle opzichten!" Aldus de organisatie. De afstanden waaruit je kunt kiezen zijn 5 en 10 km. Verder is er een Juniorenrun van 2,5 km en een Kidsrun van 1 km.

- Eigen Oogst is een jaarlijkse expositie (gedurende 3 weken in november) waar amateurkunstenaars uit de gemeente Hellendoorn (of betrokken bij de gemeente) in totaal ca. 200 kunstwerken aan een breed publiek tonen, en waar het publiek kan zien hoe leuk het is om met creatieve en kunstzinnige uitingen bezig te zijn. Er is ook een nevenprogramma met o.a. live muziek in de weekenden. De toegang is gratis. - Eigen Oogst op Facebook.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Een avondje lekker lachen om een bekende cabaretier, ontspannen of genieten van mooie muziek? Ontspannen bij de film in heerlijke relaxstoelen? Of ben je eerder op zoek naar een goed boek of een creatieve workshop? ZINiN heeft het allemaal in huis, in het Huis voor Cultuur en Bestuur in Nijverdal. ZINiN is een brede culturele organisatie in de gemeente Hellendoorn, met gastvrijheid, kwaliteit en dynamiek als kernwaarden. ZINiN stimuleert het sociaal-culturele leven in de gemeente Hellendoorn en is er voor iedereen die in aanraking wil komen met cultuur. ZINiN bestaat uit 7 sectoren, namelijk: ZINiN Theater, ZINiN Bibliotheek, ZINiN Verhuur, ZINiN Cultuur, ZINema, het Openluchttheater en het Toeristisch Bureau Hellendoorn. Hoewel ZINiN in Nijverdal gevestigd is, doet ze haar werk in en voor de gehele gemeente Hellendoorn. Haar bibliotheekvestigingen zijn te vinden in alle kernen van de gemeente en bieden tevens ondersteuning aan alle culturele evenementen.

- Vanaf diverse heuveltoppen op Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug heb je een prachtig uitzicht over het golvende landschap. De uitgestrekte heidevelden behoren tot de mooiste van Nederland. In het natuurgebied zijn volop wandelroutes uitgezet, variërend van 4 tot 14 km. Fietsen kan ook: bijvoorbeeld een tocht van 25 km over de Sallandse Heuvelrug. In Buitencentrum Sallandse Heuvelrug in Nijverdal geeft een tentoonstelling een boeiend beeld van het ontstaan van dit landschap.

- Het bosrijke en oude (sinds 1300) landgoed Eversberg ligt direct N van Nijverdal, O van de Regge, rond de Eversbergweg. Landschap Overijssel is in 2013 eigenaar geworden van het grootste deel van landgoed Eversberg. Het gaat om ruim 15 hectare met bos, oude lanenstructuren, omzoomde weilandjes, oude akkers en cultuurhistorische elementen als de ruïne van de Eversberg en een oude visvijver. In 2015 is het landgoed opgeknapt. Amerikaanse vogelkers is verwijderd. De vleermuiskelder ligt weer in het zicht. Elzen zijn deels gekapt en hersteld als 'hakhout'. Er zijn bomen gekapt en geplant. Dode bomen zijn deels blijven staan. Deze zijn belangrijk voor spechten, vleermuizen, holenduiven, bosuilen en boommarters.

- Bij het graven van het Ravijn door de Nijverdalse Berg in 1880 ten behoeve van de spoorlijn Zwolle - Almelo is de bron van de Nijverdalse Beek vervallen. Deze beek volgde destijds de loop van het huidige spoortracé richting het riviertje de Regge.

Terug naar boven

Beeld

- De fa. Doornenbal Telecom heeft een live webcam in het centrum van Nijverdal gemonteerd. Nu is dat op zich nog niet zo bijzonder. Wél bijzonder en wellicht zelfs uniek in ons land is dat je hem zelf vanaf je pc kunt bedienen, en ook nog eens in 20 verschillende posities. Je kunt met die ene cam dus 20 verschillende locaties in en rond het centrum van het dorp bekijken.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nijverdal (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit Nijverdal. - Nog een Nijverdalse nieuwssite. - Actualiteiten uit het dorp op Facebook.

- Lokale links: - Nijverdal linkspagina.

- Dorpshuis: - Kulturhus en Wijkvereniging Kruidenwijk.

- Onderwijs: - Scholengemeenschap Reggesteyn. - Daltonschool Reggewinde. - Basisschool De Rietslenke. - Basisschool 't Heem. - Basisschool De Wingerd. - Basisschool De Peppel.- Basisschool De Schaapskooi. - Basisschool Talentrijk. - Basisschool De Brug. - Basisschool De Meander. - Prinses Beatrixschool.

- Muziek: - Muziekvereniging KWS is opgericht in 1882, door de directeur van de toenmalige Koninklijke Stoom Weverij in Nijverdal, het latere Ten Cate. Vandaar de naam. De vereniging heeft een rijke geschiedenis en heeft in de loop der jaren reeksen topprestaties geleverd op concoursen e.d. Over beide kun je alles lezen onder de link. De vereniging omvat een harmonie, een leerorkest, een slagwerkgroep, een majorettegroep, en de Cottonville Big Band. - In het harmonieorkest van Advendo Nijverdal worden de prachtige klanken van verschillende instrumenten samengebracht tot mooie muzikale stukken. Dit vergt tijd, oefening en ervaring, waartoe Advendo veel kansen en mogelijkheden biedt. Als leerling bij Advendo maak je eerst kennis met de basis van de muziek en het instrument, waarna je door kan stromen naar de samenspeelgroep. Hierin leer je samen te spelen met andere leerlingen. Vervolgens stroom je door naar het leerlingenorkest, waar de iets gevorderde leerlingen hun muzikale kwaliteiten tot uiting brengen. En dan is het zo ver... klaar voor het A-orkest van Advendo! Verder is er nog slagwerkgroep Advendo PE met ca. 40 leden inclusief leerlingen, die uitkomt op eredivisieniveau, en een twirlgroep. Majorette of twirlen is meer dan het marcheren op straat en het gooien met een stokje (baton). Binnen de vereniging richten zij zich, naast het aanleren van batontechnieken, ook op houdingsaspecten, danstechnieken (waaronder klassiek ballet, stijldans, moderne dans, jazzballet en streetdance), motoriek en teambuilding. Vooral deze combinatie van een aantal aspecten maakt twirlen afwisselend en leuk om te doen.

- Sport: - v.v. DES (voetbal). - v.v. SVVN (voetbal). - Bij s.v. ENC '09 kun je terecht voor een scala aan sportieve activiteiten, met name voetbal, darten, trimmen, badminton en volleybal. Verder organiseren ze de jaarlijkse Wandelvierdaagse en Fietsdriedaagse, gaan ze jaarlijks een keer op forellen vissen, en organiseren ze in het winterseizoen kaartavonden. - NKC '51 (korfbal). - Lopen, springen, werpen, klimmen en klauteren, iedereen doet het van tijd tot tijd. Daarom is sporten bij ASV Atletics geschikt voor iedereen en... iedereen kan meedoen. Atletiek en Survival zijn individuele sporten maar bij Atletiek- en Survivalvereniging Atletics Nijverdal vind je zeker ook de gezelligheid van een groep. Bovendien kun je rekenen op een verantwoorde training en deskundige begeleiding. - Fietscrossvereniging FCV De Lochsprinters. - Badmintonclub BC Reflex. - Gymsportvereniging GV Fysion. - Turnen Dames GV Fysion. - RG selectie GV Fysion.

- Fietstoerclub CC75 in Nijverdal is voortgekomen uit wielervereniging CC75. In 1978 ontstond naast de wedstrijdrenners een toerafdeling, die in 1981 is omgezet in een aparte Fiets Toer Club. Om de oorsprong en de binding met de “moedervereniging” te benadrukken is gekozen voor de naam FTC CC75. Ook nu nog zijn er stevige banden tussen de ‘ren’ en de ‘toer’ Zo is er een gemeenschappelijk clubblad, en veel wielrenners kiezen na hun wedstrijdloopbaan voor de luwte van de toer. FTC CC75 is een actieve vereniging, met een groeiend ledental. Momenteel meer dan 500 leden, waaronder 50 dames. Er zijn verschillende groepen, ingedeeld op snelheid. In principe wordt er ’s zomers op de weg gefietst, uiteraard op de racefiets, en in de winter op ATB of cyclecrossfiets in bos en veld.

- Zorg: - In het hart van de groene wijk Groot Lochter in Nijverdal ligt een van de kleinschalige woonzorglocaties van Dagelijks Leven: het Prins Claushuis (Bachlaan 68). Deze voormalige basisschool heeft een ware metamorfose ondergaan en biedt nu een thuis voor mensen met dementie. Hier kunnen zij wonen zoals thuis, in een prettige, vertrouwde omgeving, dichtbij familie en vrienden. Het Prins Claushuis is er voor iedereen, jong en ouder, van wie het geheugen hapert. Mensen met dementie of andere vormen van geheugenverlies krijgen hier 24 uur per dag aandacht, begeleiding en zorg. Kleinschalig, persoonlijk en professioneel.

Reacties

(4)

De bron van de Nijverdalse beek.
(Eigen Oogst Nijverdal 2016)
Bij het graven van het Ravijn door de Nijverdalse berg in 1880 ten behoeve van de spoorlijn Zwolle – Almelo is de bron van de Nijverdalse beek vervallen. Deze beek volgde toen de loop van het huidige spoortracé richting het riviertje de Regge.
Tijd om de loop van dit verdwenen kabbelende beekje te herstellen door achter het zwembad in het Ravijn een wandel-fietsspiraal te bouwen. Dit bouwwerk met een diameter van 55 meter zorgt er voor dat de wandelaar in het Ravijn en de fietser op de fietssnelweg F35 gemakkelijk en zonder veel klimmen het Stut op kan.
Over een lengte van 600 meter wordt een hoogte verschil van 12 meter overbrugd met een comfortabel fietspad van 4 meter en een voetpad van 1,5 meter. Boven aangekomen met een prachtig uitzicht over Nijverdal heeft men de keus via een brug over het spoor en N35 richting Paarse Poort of richting Avonturen Park.
Naast het voetpad in de spiraal kan het beekje in een goot naar beneden kabbelen en via het Leo ten Brinkepark richting Regge stromen.
Rijkswaterstaat heeft in Nijverdal al een tunnel en meerdere viaducten en bruggen gebouwd en noemt die in vaktaal Kunstwerken.
De wandel en fietsspiraal kunnen we dus ook een Kunstwerk noemen.
Door deze QR-code hieronder in te scannen met je mobile telefoon, krijg je meer achtergrond informatie. (bv. de app " QR code reader twmobile " )
Dit werk (een stukje 3D Art) laat een simpele vorm zien. Alle onderdelen van dit werk zijn gemaakt met een 3D printer uit de mileu vriendelijke kunststof PLA waarvan de mogelijkheden ongekend zijn. http://www.thingiverse.com/thing:1836785

Harry Olthof
Gevraagd en ongevraagd advies.

www.tunnelplan.nl

Dit is kennelijk een ontwerp van jou Harry? Ziet er goed uit. Ik hoop dat het realiseerbaar is, dat het letterlijk en figuurlijk inpasbaar is in de overige plannen met dat gebied. Zo te lezen wel natuurlijk, maar ik bedoel ik hoop dat alle andere betrokkenen dat ook vinden. Voor de andere lezers: Eigen Oogst is een tentoonstelling gedurende 3 weken in november, van amateurkunstenaars uit de gemeente Hellendoorn. Zie verder hierboven, kopje Jaarlijkse evenementen. Als je in de buurt bent, ga er eens kijken!

Hallo admin,

Ik heb een linkje retour geplaatst op http://www.nijverdalcam.nl

Met vriendelijke groet,

Peter Rosenkamp

Dank Peter! We hebben beide iets nuttigs te bieden dat een groter publiek verdient, dus zo helpen we elkaar aan meer bekendheid en bezoekers he.

Reactie toevoegen